Chirurgia dziecięca

Chirurgia dziecięca jest działem wyodrębnionym z chirurgii i zajmującym się leczeniem jedynie chorób dziecięcych. Choroby chirurgiczne dotyczą noworodków, niemowlaków oraz młodszych i starszych dzieci, jednak częstość występowania poszczególnych chorób różni się w zależności od grupy wiekowej. Niektóre choroby, jak np. zarośnięcie odbytu lub choroba Hirschsprunga, dotyczą jedynie noworodków, z kolei choroby, takie jak zapalenie wyrostka robaczkowego, mogą występować we wszystkich grupach wiekowych.

Istnieje potrzeba wyodrębnienia tego działu chirurgii poza jej główny nurt. Wynika to z faktu odmiennej anatomii jak i mechanizmów fizjologicznych rządzących organizmem dziecka. Postępowanie lecznicze właściwe dla dorosłego zastosowane w odniesieniu do dziecka mogłoby nie przynieść pożądanych rezultatów, a najprawdopodobniej mogłoby mu zaszkodzić. Inną kwestią są same schorzenia. Wiele chorób pediatrycznych nie występuje w przypadku pacjentów dorosłych lub mają one odrębny przebieg.

Dziedziny chirurgii dziecięcej dotyczą wszystkich układów, tak więc chirurgia dziecięca zajmuje się chorobami sercowo-naczyniowymi, chorobami wątroby, chorobami jelit, chorobami układu moczowo-płciowego oraz chorobami nowotworowymi.

Najważniejszymi kwestiami z zakresu chirurgii dziecięcej jest utrzymanie prawidłowej temperatury ciała operowanego dziecka oraz niedopuszczenie do zakażenia uogólnionego, czyli sepsy.

Temperatura ciała dziecka

Temperatura ciała człowieka jest stała i utrzymywana przez równowagę mechanizmów wytwarzania i utraty ciepła. Dzieci, mając większą powierzchnię ciała i cieńszą tkankę podskórną, są szczególnie narażone na utratę ciepła. Ocenia się, że przewodzenie i promieniowanie energii cieplnej u noworodków jest cztery razy większe niż u osób dorosłych. Obniżenie temperatury ciała noworodka do 35 stopni Celsjusza powoduje obniżenie częstotliwości tętna i oddechu, kwasicę metaboliczną, obniżenie stężenia potasu i glukozy we krwi, podniesienie stężenia azotu oraz zmniejszenia ilości wydalanego moczu. U niemowląt dodatkowo pod wpływem zimna następuje wyrzut noradrenaliny, która kurcząc naczynia, powoduje spadek przepływu krwi przez tkanki, co może spowodować wstrząs. Powyższe mechanizmy są częstym powodem śmierci małych dzieci.

Aby zapobiec utracie ciepła, transport noworodka powinien odbywać się w inkubatorze. W czasie operacji dziecko leży na podgrzewanym materacu i ciało ma obłożone folią. Temperatura w sali operacyjnej powinna wynosić od 20 do 27 stopni Celsjusza. Przetaczana krew i płyny powinny być ogrzane do 37 stopni.

Zakażenia u dzieci

Zakażenia są jedną z najczęstszych przyczyn zgonów w wieku dziecięcym. Spowodowane jest to niepełnym rozwinięciem u dzieci układu odpornościowego. Cienka skóra i błony śluzowe przewodu pokarmowego nie stanowią należytej warstwy ochronnej dla bakterii. Komórki układu immunologicznego znajdujące się we krwi są niedojrzałe i nie zapewniają właściwej ochrony. Z wyżej wymienionych przyczyn u dzieci łatwo może dochodzić do zakażenia uogólnionego. Charakteryzuje się ono podwyższeniem temperatury ciała, odwodnieniem, przyśpieszeniem oddechu i tętna, wymiotami, wzdęciem brzucha, biegunką, stolcami z krwią, zażółceniem skóry i złym stanem ogólnym.

Wady wrodzone u dzieci

Najczęstszą przyczyną wykonywania zabiegów chirurgicznych w pierwszych latach życia są wady wrodzone. Do najczęstszych wad zaliczamy rozszczep podniebienia, kręcz mięśnia szyi, wady skrzelopodobne, pozostałości przewodu tarczowo-językowego, atrezja przełyku, rozedma płatowa płuc, przepuklina przeponowa, niedrożność dwunastnicy, zarośnięcie lub zwężenie jelita cienkiego i grubego, zarośnięcie dróg żółciowych, przerostowe zwężenie odźwiernika, wgłobienia, przepuklina mózgowo-rdzeniowa, wodogłowie, zniekształcenia ściany klatki piersiowej, wady układu moczowo-płciowego, wodniak jądra oraz przepuklina pachwinowa, pępkowa i pępowinowa.

Nowotwory u dzieci

U dzieci najczęstszymi nowotworami są guzy lite. Zalicza się do nich nerwiaki zarodkowe współczulne, nerczaki zarodkowe, rdzeniaki zarodkowe, mięsaki zarodkowe poprzecznie prążkowane i guzy zarodkowe. Mogą występować rodzinnie. Najczęściej rozwijają się u dzieci do piątego roku życia, szczególnie u osób obarczonych wadami wrodzonymi, takimi jak brak tęczówki, wady układu krążenia, wady układu moczowo-płciowego i układu kostno-stawowego. Leczenie guzów litych u dzieci polega na terapii kompleksowej obejmującej zabieg chirurgiczny, radioterapię i chemioterapię. Leczenie operacyjne polega na wycięciu guza z marginesem zdrowych tkanek.

Dominik Siutka

Choroby wieku dziecięcego i ich chirurgiczne leczenie