Leczenie wnętrostwa

Wnętrostwo to rzadkie, choć potencjalnie groźne zaburzenie w rozwoju narządów płciowych noworodków płci męskiej. Dotyczy ono średnio około 3% urodzonych chłopców. Ponieważ zazwyczaj problem ten ustępuje samoistnie, wśród niemowląt ok. 1. roku życia odsetek ten zmniejsza się i wynosi 0.8%. To właśnie ta grupa pacjentów potencjalnie jest rozważana jako kandydaci do operacji chirurgicznej.

Co to jest wnętrostwo?

Wnętrostwem nazywamy sytuację, gdy jedno lub oba jądra nie zstąpiły do moszny w oczekiwanym czasie (w życiu płodowym lub w pierwszym roku życia). Taki stan może być przypadkowym zaburzeniem w anatomii układu płciowego, ale może też świadczyć o zespole wad, któremu towarzyszy. Przeważnie zespoły te mają podłoże genetyczne lub hormonalne. Niezstąpione jądro może być pierwszą wskazówką świadczącą o istnieniu takich anomalii, więc nie należy zapominać o takiej możliwości i jej bagatelizować.

Powikłania wnętrostwa

Wnętrostwa nie można lekceważyć, ponieważ może ono prowadzić do groźnych powikłań w życiu dorosłym. Do najpoważniejszych należą zwiększone ryzyko wystąpienia nowotworu jądra oraz niepłodność. Za te powikłania odpowiada temperatura, w jakiej znajduje się niezstąpione jądro w jamie brzusznej. Okazuje się, że plemniki obumierają, gdy znajdują się w temperaturze wyższej niż ta panująca w mosznie (dlatego ewolucyjne uzasadnienie ma sytuacja, gdy jądra ulegają "wyprowadzeniu" z jamy brzusznej do moszny).

Wnętrostwo a ryzyko powstania nowotworu

Okazuje się, że jednostronne wnętrostwo ma też wpływ (najprawdopodobniej hormonalny) na drugie, prawidłowe jądro, zmniejszając i jego potencjał do rozmnażania. Poza tym potwierdzono badaniami, iż ryzyko wystąpienia nowotworu w jądrze niezstąpionym jest aż 4-7 razy większe niż w jądrze prawidłowym. W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy jądro nie zstępuje z jamy brzusznej w ogóle (tzw. jądro wewnątrzbrzuszne). Jeśli z nieznanych przyczyn jądro "zatrzymuje się" na swej drodze w kanale pachwinowym, ryzyko powstania nowotworu jest wielokrotnie mniejsze.

Kiedy w mosznie brakuje jądra?

Brak jądra w mosznie nie zawsze świadczy o tym, że nie zstąpiło ono w oczekiwanym czasie. Zdarzają się wady w życiu płodowym, które sprawiają, że jądro nie ulega w ogóle prawidłowemu wykształceniu. Najczęściej do takiej sytuacji dochodzi, gdy w życiu płodowym następują zaburzenia w ukrwieniu jądra (np. przy skręcie jego szypuły). W takiej sytuacji wszelkie leczenie operacyjne jest oczywiście bezcelowe. Dlatego zawsze należy diagnostykę prowadzić tak, aby potwierdzić obecność prawidłowo wykształconego jądra w brzuchu lub kanale pachwinowym.

"Jądro wędrujące" a jądro niezstąpione

Ważne jest też, aby odróżnić prawdziwie niezstąpione jądro od takiego, które nazywamy "jądrem wędrującym". Jest to sytuacja, gdy jądro daje się sprowadzić do moszny, ale ma stałą tendencję do cofania się do kanału pachwinowego. W takim przypadku postępowanie jest inne.

Diagnostyka wnętrostwa

Aby potwierdzić diagnozę wnętrostwa powziętą na podstawie badania fizykalnego, wykonuje się badanie USG, które jednak może nie być w 100% skuteczną metodą diagnostyczną. Dlatego lekarz może się wspomóc wynikami badań hormonalnych. Dopiero taki obraz choroby pacjenta upoważnia go do podjęcia decyzji o leczeniu operacyjnym.

Powody skłaniające do leczenia wnętrostwa

Do przyczyn skłaniających do leczenia należą przypadki, gdy:

  • jądro niezstąpione obarczone jest zwiększonym ryzykiem powstania nowotworu,
  • wyleczenie wnętrostwa przyczynia się do poprawy płodności,
  • zmniejsza się stres i powstawanie kompleksów związanych z brakiem jądra,

Leczenie wnętrostwa

Wnętrostwo można leczyć:

  1. Chirurgicznie - ocenia się je jako bardzo skuteczne (odsetek powodzeń operacji to aż 94%). Uważa się, że aby zwiększyć szansę na końcowy sukces, operacja powinna być przeprowadzona przed ukończeniem 2. roku życia (według niektórych danych, nawet w 1. roku życia).
  2. Laparoskopowo - operacja ta polega na wprowadzeniu narzędzi chirurgicznych oraz kamery przez niewielkie nacięcia w powłokach brzusznych. Jest to technika na tyle bezpieczna, że znajduje zastosowanie nawet w przypadku niemowląt. Stosuje się ją także, gdy rozpoznanie wnętrostwa dostępnymi metodami nie jest w 100% pewne. Dzięki temu nie naraża się pacjenta na ryzyko rozległej a niepotrzebnej operacji otwartej, po której pozostanie na całe życie nieestetyczna blizna. Mowa tu w szczególności o sytuacji, gdy mimo zastosowania wszelkich metod diagnostycznych, dopiero śródoperacyjnie okazuje się, iż już w życiu płodowym nastąpił zanik jądra, a w jego miejscu chirurdzy znajdują jedynie ślepo zakończony nasieniowód.

Skręt jądra niezstąpionego

Niewykonanie operacji niesie ze sobą także ryzyko wystąpienia w przyszłości skrętu jądra niezstąpionego. Jest to sytuacja szczególnie niekorzystna do diagnozowania, gdyż jądro to nie jest dostępne badaniem palpacyjnym, więc można się opierać jedynie na badaniach obrazowych. W trakcie operacji sprowadzającej jądro do moszny stosuje się natomiast metodę przyszycia takiego jądra do moszny, co całkowicie niweluje ryzyko jego późniejszego skrętu.

Lekarz Kalina Wysocka-Dubielecka

Znajdź najlepszego lekarza