Leczenie zabiegowe refluksu pęcherzowo-moczowego

Refluks pęcherzowo-moczowodowy to bardzo częsta patologia układu moczowego u dzieci. Szacuje się, że dotyczy on 15-20% populacji dziecięcej i 60-80% dzieci diagnozowanych z powodu nawracających infekcji układu moczowego. Pięć razy częściej dotyka dziewczynek niż chłopców. Refluks polega na tym, że mocz cofa się z pęcherza moczowego poprzez moczowód do wyższych pięter układu moczowego. Patologia ta może być wrodzona lub nabyta. Jeśli jest wrodzona, to wynika z wady w budowie połączenia między moczowodem a pęcherzem. Nabyta może być następstwem przeszkody w drogach moczowych, skutkiem zabiegu operacyjnego lub przebytej infekcji układu moczowego.

Skutki nieleczenia refluksu pęcherzowo-moczowodowego

Nieleczony refluks pęcherzowo-moczowodowy prowadzi do nawracających infekcji układu moczowego, może być przyczyną moczenia się dziecka, a w zaawansowanych stadiach może skutkować niewydolnością nerek i opóźnieniem rozwoju dziecka.

Stopnie nasilenia refluksu pęcherzowo-moczowodowego

Wybór sposobu leczenia jest zależny od stopnia nasilenia refluksu. Według powszechnie przyjętej klasyfikacji wyróżnia się pięć jego stopni, które określa się za pomocą specjalnych badań obrazowych. Oto one:

  • I stopień - cofanie się moczu jedynie do moczowodu,
  • II stopień - cofanie się moczu do moczowodu, miedniczki i kielichów nerkowych bez ich poszerzenia,
  • III stopień - poszerzenie miedniczki i kielichów nerkowych,
  • IV stopień - umiarkowane poszerzenie moczowodu, miedniczki i kielichów,
  • V stopień - wszystkie struktury są bardzo poszerzone.

Metody leczenia refluksu a stopień zaawansowania choroby

W stopniach I-III możliwa jest próba leczenia zachowawczego, co sprowadza się do podawani dziecku antybiotyków w celu prewencji zakażeń układu moczowego. Uważa się, że refluks o niewielkim nasileniu może się z czasem cofnąć samoistnie. Jednak jeżeli refluks jest bardzo zaawansowany lub gdy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów i dziecko cierpi nadal na nawracające infekcje dróg moczowych, a ponadto dochodzi do zaburzenia funkcji nerek, konieczne jest leczenie operacyjne.

Metody leczenia zabiegowego refluksu pęcherzowo-moczowodowego

Istnieją dwa sposoby leczenia zabiegowego wrodzonego refluksu - klasyczna operacja lub leczenie endoskopowe. Oto krótka charakterystyka każdej z nich:

Klasyczna operacja

Metoda ta jest bardzo skuteczna. Jednak jej wadą jest to, że bardzo inwazyjna. Konieczne jest otwarcie powłok brzusznych i pęcherza moczowego, co nie pozostaje bez wpływu na organizm dziecka. Po operacji niezbędna jest długa hospitalizacja i rekonwalescencja. Metoda polega operacyjnym wydłużeniu zbyt krótkiego odcinka moczowodu, który nie może prawidłowo połączyć się z pęcherzem. Leczenie operacyjne stosuje się zazwyczaj przy bardzo zaawansowanym refleksie pęcherzowo-moczowodowym lub jeżeli metoda endoskopowa nie przyniosła spodziewanych rezultatów.

Metoda endoskopowa

Jest to obecnie najczęściej stosowany zabiegowy sposób leczenia w refluksie pęcherzowo-moczowodowym. Polega ona na wprowadzeniu przez cewkę moczową do pęcherza endoskopu o szerokości kilku milimetrów, a następnie wprowadzeniu igły, za pomocą której nastrzykuje się ujścia moczowodu do pęcherza specjalnymi substancjami w celu uszczelnienia tego połączenia. Materiałem używanym do uszczelniania jest zazwyczaj teflon, deflux lub silikon.

Zabieg wykonywany jest w 15-minutowym znieczuleniu ogólnym. Skuteczność metody sięga 80%, a częstość nawrotów waha się w granicach 10%. Procedura jest jednodniowa i całkowicie bezbolesna. Czasami, zwłaszcza u chłopców, konieczne może być pozostawienie na jeden dzień cewnika w pęcherzu. Główną wadą metody endoskopowej jest to, że w części przypadków po zabiegu następują nawroty refluksu. W razie potrzeby zabieg można powtórzyć.

Wtórny refluks moczowodowo-pęcherzowy

Jeżeli refluks moczowodowo-pęcherzowy jest wtórny do jakiejś patologii, to sposobem pozbycia się go jest przede wszystkim usunięcie przyczyny. Przyczyną refleksu może być przeszkoda w drogach moczowych lub nieprawidłowość anatomiczna dróg moczowych. W takich przypadkach konieczne jest operacyjne usunięcie powodu powstania refluksu, a wtedy on sam ustąpi bez specjalnego leczenia. Jeżeli przyczyną refluksu jest zakażenie, zaburzenie czynnościowe lub neurogenne dróg moczowych, to bezwzględnie należy wtedy zastosować terapię farmakologiczną przyczyny, a nie samego refluksu.

Diagnostyka refluksu moczowodowo-pęcherzowego

Refluksu moczowodowo-pęcherzowego poszukuje się u dziecka zazwyczaj wtedy, kiedy cierpi ono na nawracające infekcje układu moczowego. Rozpoznanie takiej patologii nie jest żadnym wyrokiem dla dziecka, a nawet nie zawsze konieczne jest leczenie operacyjne zmiany. Część dzieci po prostu z refluksu wyrasta. Sam refluks nie czyni poważnych szkód w drogach moczowych, ale infekcje do których predysponuje już tak.

Skutki infekcji układu moczowego

Nieleczone infekcje układu moczowego mogą skutkować zaburzeniem funkcji nerek, a nawet ich niewydolnością. Dlatego jeżeli dziecko ciągle uskarża się na jakieś dolegliwości ze strony układu moczowego pomimo zastosowanego leczenia to warto skonsultować się z lekarzem.

Lekarz Kalina Wysocka-Dubielecka

Znajdź najlepszego lekarza