Rozszerzanie szyjki i wyłyżeczkowanie jamy macicy

Reklama

Wyłyżeczkowanie jamy macicy jest zabiegiem wykonywanym ze wskazań diagnostycznych lub terapeutycznych.

Wskazania do zabiegu:

  • biopsja endometrium, czyli uzyskania materiału tkankowego do badania mikroskopowego w diagnostyce guzów i krwawień międzymiesiączkowych,
  • opróżnienie jamy macicy, w przypadku występowania polipów trzonu macicy, przy rozrostach śluzówki lub w razie poronienia,
  • zbadanie macicy narzędziami, przy podejrzeniu zmiany w jamie macicy, m.in. mięśniaka podśluzówkowego lub w ocenie wady rozwojowej macicy (macica podwójna, macica łukowata, macica z częściową przegrodą),
  • wyłyżeczkowanie przed histerektomią, czyli zeskrobywanie ścian jamy macicy wykonywane bezpośrednio przed usunięciem macicy.

Wyłyżeczkowanie - badania przed zabiegiem

Przed wykonaniem zabiegu wyłyżeczkowania w celach diagnostycznych niezbędne jest wykluczenie procesu zapalnego toczącego się w obrębie narządu rodnego. W tym celu wykonywane są rutynowo badania krwi, takie jak morfologia, OB (odczyn Biernackiego) oraz badania bakteriologiczne wydzieliny pochwowej.

Procesy zapalne macicy - leczenie

Procesy zapalne toczące się w macicy lub przydatkach wymagają leczenia ogólnego, a zapalenie pochwy miejscowego leczenia antybiotykami. Jeżeli tylko stan kliniczny pacjentki pozwala na przełożenie operacji, wskazane jest odłożenie jej w czasie do momentu ustąpienia stanu zapalnego.

Łyżeczkowanie w stanach zagrożenia życia

W ciężkich przypadkach, gdy stan ogólny chorej nie pozwala na odroczenie interwencji chirurgicznej, wspomniane badania przeprowadza się w trakcie zabiegu. Takie postępowanie umożliwia zastosowanie celowanej antybiotykoterapii, a w przypadku krwotoków z jamy macicy bezpośrednio zagrażających życiu pacjentki, ewentualnej transfuzji krwi. U kobiet, u których zabieg łyżeczkowania prowadzony jest w celach diagnostycznych, rutynowo wykonuje się także test ciążowy w celu wykluczenia ciąży.

Łyżeczkowanie - czynności przed zabiegiem

Bezpośrednio przed zabiegiem, w trakcie przygotowania do narkozy, wykonywane jest badanie dwuręczne, umożliwiające ginekologowi zorientowanie się w położeniu i wielkości macicy oraz ocenę stanu przydatków.

Łyżeczkowanie - przebieg zabiegu

Zabieg wyłyżeczkowania jamy macicy składa się z dwóch części:

  • zabiegu rozszerzania szyjki macicy,
  • zabieg właściwego wyłyżeczkowania jamy macicy.

Początkowo srom i pochwa zostają odkażone gazikami nasączonymi odpowiednimi roztworami. Przycinanie owłosienia na sromie nie jest w tym przypadku niezbędne.

Rozszerzenie szyjki macicy

Po przygotowaniu pacjentki do zabiegu, operator przystępuje do przeprowadzania pierwszej części zabiegu, czyli rozszerzania szyjki macicy, mając na celu uzyskanie wystarczającego dojścia do trzonu macicy. Po założeniu wzierników i umocowaniu części pochwowej, operator wprowadza sondę domaciczną do jamy macicy pod kontrolą palca. W ten sposób lekarz kontroluje przebieg kanału szyjki, a także szerokość i głębokość jamy macicy oraz położenie trzonu. Narzędziami służącymi do rozszerzania szyjki są rozszerzadła maciczne Hegara, zwyczajowo zwane hegarami. Średnica pojedynczego narzędzia stanowi jednocześnie numerację hegaru.

Rozszerzanie szyjki macicy przy użyciu hegara

Rozszerzanie rozpoczyna się od użycia hegara o średnicy umożliwiającej jego bezproblemowe wprowadzenie do ujścia wewnętrznego. Kierunek określa uprzednio założona sonda. W łyżeczkowaniu diagnostycznym zwykle wystarczają rozszerzadła do numeru 6-8, w poronieniu stosuje się hegary do rozmiaru 8-10, a badanie palpacyjne jamy macicy wymaga zastosowania narzędzi o numerach 18-20. Dobranie narzędzia o odpowiedniej średnicy jest niezwykle istotne ze względu na możliwość wystąpienia powikłań.

Łyżeczkowanie - możliwe powikłania

Zbyt głębokie lub zbyt szybkie rozszerzanie może skutkować uszkodzeniem ujścia wewnętrznego. U młodych kobiet tego typu komplikacje powodują niedostateczne zamknięcie kanału szyjki, co w konsekwencji może prowadzić do powstania niewydolności szyjki macicy w następnej ciąży. U kobiet starszych istnieje dodatkowo ryzyko wysokiego rozerwania szyjki i krwotoku z tętnicy macicznej. W takich sytuacjach zabieg kończy się zwykle usunięciem macicy.

Profilaktyka uszkodzenia szyjki macicy

Ze względu na wagę powikłań, lekarz zwykle decyduje się na skorzystanie z profilaktyki uszkodzenia szyjki macicy, jaką jest przedoperacyjna farmakologiczna ochrona szyjki. Warto zaznaczyć, że u 1/3 pacjentek występują działania niepożądane w postaci masywnych wymiotów, ale wydaje się, że korzyść przewyższa w tym przypadku ryzyko.

Wyłyżeczkowanie jam macicy

Po rozszerzeniu szyjki istnieje możliwość przystąpienia do właściwego etapu zabiegu, czyli wyłyżeczkowania jamy macicy. Tu także niezbędne jest dobranie odpowiedniego sprzętu, co w tym przypadku stanowi łyżeczka domaciczna. Rozmiar musi być zawsze dostosowany do rozmiaru rozwarcia szyjki. Łyżka powinna także bez oporu przejść przez kanał szyjki tak, aby uniknąć uszkodzenia i przebicia ściany macicy.

Wyłyżeczkowanie jam macicy - dobór sprzętu

Dobór odpowiedniej łyżki zależy od powodu wykonywania zabiegu. Do łyżeczkowania ze wskazań ginekologicznych używa się ostrych łyżek, do łyżeczkowania jamy macicy po poronieniu, w połogu lub do przerywania ciąży łyżeczek tępych.

Wyłyżeczkowanie jam macicy - przebieg zabiegu

Lekarz lekko trzymając łyżeczkę w dłoni wprowadza ją aż do dna macicy w kierunku takim samym jak uprzednio. Następnie, w celu uzyskania materiału z jamy macicy, umiarkowanym uciskiem przesuwa łyżeczkę od dna w dół w kierunku szyjki. W niektórych przypadkach wskazane jest założenie sterylnego tamponu lub wykonanie tamponady szyjki macicy i pochwy w celu minimalizacji ryzyka powikłań pooperacyjnych, jakimi są zarośnięcia kanału. Tampon powinien być usunięty w ciągu 6-8 godzin od zabiegu. Po zabiegu wskazane jest przyjmowanie estrogenów doustnie lub domięśniowo w celu odbudowy błony śluzowej macicy. Krwawienia z dróg rodnych mogą utrzymywać się przez kilka najbliższych dni, ale pacjentki dosyć szybko wracają do pełnej sprawności.

Pobrane tkanki wysyła się do badania histopatologicznego.

Lekarz Anna Syrkiewicz

Znajdź najlepszego lekarza