Chirurgia klatki piersiowej

Chirurgia klatki piersiowej (torakochirurgia) jest działem chirurgii zajmującym się leczeniem i diagnostyką chorób narządów klatki piersiowej, w szczególności płuc. Swoim zakresem obejmuje choroby ściany klatki piersiowej, przepony, śródpiersia, przełyku, płuc oraz opłucnej.

Podstawowe zabiegi torakochirurgiczne

  • Nakłucie jamy opłucnej - wskazaniami do zabiegu są: potrzeba pobrania materiału do badań i opróżnienie opłucnej z płynu lub powietrza. W przypadku płynu nakłucie wykonuje się w linii pachowej tylnej przez VII lub VIII przestrzeń międzyżebrową. W przypadku powietrza nakłucie wykonuje się w linii środkowo-obojczykowej w II międzyżebrzu. Wkłucie wykonuje się nad górną krawędzią żebra, aby uniknąć uszkodzenia nerwów i naczyń umiejscowionych pod żebrem.
  • Drenaż jamy opłucnej - zabieg polegający na usunięciu płynu lub powietrza z klatki piersiowej. Wskazany jest w odmie opłucnowej lub przy obecności krwi lub ropnia w jamie opłucnej.
  • Biopsja opłucnej - zabieg polegający na nakłuciu opłucnej pod kontrolą USG lub tomografii komputerowej. Wykonuje się je w przypadku pogrubienia opłucnej lub obecności wysięku opłucnowego w tomografii komputerowej.
  • Mediastinoskopia - zabieg polegający na wprowadzeniu mediastinoskopu (aparatu endoskopowego) do śródpiersia nad mostkiem i pobraniu wycinków węzłów chłonnych do badań histopatologicznych.
  • Wideotorakoskopia - zabieg polegający na wprowadzeniu do klatki piersiowej kamery i oglądanie rejestrowanego obrazu na ekranie. Możliwe jest wykonywanie w ten sposób badań diagnostycznych i całych operacji. Zabiegi takie w porównaniu z klasycznymi operacjami cechują się zmniejszeniem bólu pooperacyjnego i szybszym powrotem do pełnej sprawności.
  • Torakotomia - jest to zabieg otwarcia klatki piersiowej. Najczęściej wykonuje się je w linii przednio-bocznej umożliwiającej dostęp do płuc oraz przedniego, środkowego i górnego śródpiersia.
  • Sternotomia - jest to zabieg przecięcia mostka. Umożliwia operacje serca, grasicy, wola zamostkowego, środkowego odcinka tchawicy, guzów śródpiersia, pnia ramienno-głowowego.

Choroby narządów klatki piersiowej

Obecnie głównym zakresem działania chirurgii klatki piersiowej jest rak płuca, którego podstawowym sposobem leczenia jest wycięcie płata (lobektomia) lub wycięcie płuca (pulmonektomia). W celu zapewnienia kompleksowego leczenia skojarzonego, współdziała ona z onkologią.

Rak płuca jest najczęstszym nowotworem złośliwym u mężczyzn. U kobiet występuje pięć razy rzadziej. Od wykrycia nowotworu czas pięcioletniego przeżycia wynosi mniej niż 10% chorych.

Główną przyczyną zachorowania na raka płuc jest palenie tytoniu. Wiąże się z tym 90% przypadków nowotworu. Do pozostałych czynników powodujących rozwój procesu nowotworowego zaliczamy azbest, chrom, nikiel, radon, arsen, węglowodory aromatyczne i promieniowanie jonizujące.

Wyróżnia się dwa rodzaje raka płuc:

  • rak niedrobnokomórkowy - stanowi 80% rozpoznań raka, zaliczamy do niego raka płaskonabłonkowego, gruczołowego i wielokomórkowego, możliwe jest leczenie chirurgiczne;
  • rak drobnokomórkowy - stanowi 20% rozpoznań, leczenie chirurgiczne nie jest możliwe.

Do wczesnych objawów raka płuc zaliczamy uporczywy kaszel, krwioplucie, nawracające zakażenia płuc oraz płatowe zapalenie płuc. Zaawansowany nowotwór objawia się dusznością, bólem w klatce piersiowej, chrypką i utrudnieniem połykania. Rozwija się również zespół żyły głównej górnej, do którego zaliczamy bóle głowy, zaczerwienienie szyi i twarzy, zaburzenie widzenia, nudności i otępienie. Guz Pancoasta, czyli nowotwór umiejscowiony w szczycie płuca, powoduje porażenie nerwów splotu barkowego, co objawia się silnym bólem i może prowadzić do rozwoju zespołu Hornera. W wielu przypadkach przerzuty są pierwszym zauważalnym objawem nowotworu. Najczęściej zajmowane są kości, wątroba i mózg.

Główną metodą leczenia raka niedrobnokomórkowego jest całkowita resekcja guza poprzedzona chemioterapią. Rak drobnokomórkowy leczy się za pomocą chemioterapii połączonej z zabiegami radioterapii.

Międzybłoniak opłucnej jest to nowotwór wywodzący się z błony wyścielającej opłucną. Jego bezpośrednią przyczyną jest kontakt z azbestem. Nowotwór rozwija się dopiero po kilkunastu latach od ekspozycji.

Choroba objawia się bólem w klatce piersiowej, kaszlem, dusznością, zmniejszeniem masy ciała, zmniejszoną wentylacją płuc oraz naciekaniem płuc, sąsiadujących nerwów i śródpiersia. W zaawansowanym stadium dochodzi do zniekształcenia klatki piersiowej.

W leczeniu zazwyczaj stosuje się zabieg pleurektomii, czyli usunięcia części opłucnej lub zabieg pleuropneumonektomii, w którym dodatkowo usuwane jest zajęte płuco. Postępowanie operacyjne łączy się niekiedy z radioterapią, a w zaawansowanych stadiach choroby wdraża się chemioterapię. Średni czas przeżycia chorych wynosi od 4 do 18 miesięcy i zmniejsza się wraz z wiekiem.

Urazy klatki piersiowej coraz częściej są przyczyną zabiegów wykonywanych na oddziałach chirurgii klatki piersiowej. Najczęściej są to urazy powstałe w przebiegu wypadków komunikacyjnych, do których zaliczają się stłuczenia płuca, rany płuca, rozerwania tchawicy lub oskrzela, a także odma urazowa opłucnej.

Dominik Siutka

Choroby narządów klatki piersiowej i ich leczenie