Stłuczenie płuca

Reklama

Stłuczenie płuca to uszkodzenie płuca polegające na powstawaniu mnogich krwotoków oraz obrzęku pęcherzyków płucnych i tkanki śródmiąższowej przypominających zapalenie płuc. Jest następstwem urazu tępego klatki piersiowej. Obrażenia klatki piersiowej stanowią 3-4% wszystkich obrażeń ciała. Aż u 80% zmarłych na miejscu wypadku z powodu urazów, stwierdza się urazy klatki piersiowej. Najczęstszą przyczyną obrażeń klatki piersiowej są wypadki niekomunikacyjne oraz komunikacyjne. Najczęściej dotyczą mężczyzn. Szacuje się, że stłuczenie płuca występuje u 20-50% poszkodowanych z urazem klatki piersiowej.

Charakterystyka stłuczenia płuca

Najczęściej dochodzi do stłuczenia płuca w wyniku upadku z wysokości, upadków ze schodów, jako skutek wypadków komunikacyjnych, przy pobiciach, czy przy uprawianiu sportów walki.

W wyniku stłuczenia płuca uszkodzony zostaje miąższ płuca, dochodzi do zgniecenia pęcherzyków płucnych, uszkodzenia najmniejszych naczyń krwionośnych i wylewów krwi do tkanki płucnej.

Ogniska zmian mają najczęściej kształt owalny lub okrągły, średnicę najczęściej 1-4 centymetrów. Uszkodzona część płuca nie spełnia swojej roli, czyli nie dochodzi w niej do wymiany gazowej. Powstaje niedodma, która następnie może przechodzić w pourazowe zapalenie płuc.

Uszkodzone obszary mogą przekształcić się w torbiele pourazowe (zbiorniki z płynem otoczone torebką), ropnie płuca, martwicę oraz zwłóknienie miąższu płucnego. Jest to bardzo ciężkie schorzenie i nieprawidłowo leczone może być przyczyną zgonów nawet u 60% chorych.

Objawy stłuczenia płuca

Przebieg choroby może być bardzo gwałtowny.

Objawami stłuczenia płuca są:

  • krwioplucie,
  • duszność,
  • sinica,
  • zaburzenia rytmu serca.

Chory jest niespokojny i zgłasza problemy z oddychaniem. Przebieg stłuczenia płuca może być bardzo gwałtowny, chory wpada we wstrząs: jest blady, spocony, narasta niewydolność oddechowa, chory oddycha szybko i płytko, występują zaburzenia rytmu serca. Narastająca niewydolność oddechowa oraz niedotlenienie mogą być wskazaniem do intubacji. Jest to zabieg wprowadzenia do dróg oddechowych specjalnej rurki, dzięki której może być prowadzona wentylacja.

Diagnostyka stłuczenia płuca

Rozpoznanie jest stawiane na podstawie zebranego wywiadu, badania fizykalnego i badań dodatkowych. W zdjęciu płuc zmiany mogą pojawić się z opóźnieniem. Wykonywanymi badaniami jest zdjęcie radiologiczne, gazometria (określa między innymi zawartość gazów we krwi: tlenu i dwutlenku węgla).

Leczenie stłuczenia płuca

Leczenie jest zależne od rozległości uszkodzenia tkanki płucnej. Stłuczenie najczęściej dotyczy płatów dolnych. Jeżeli uszkodzony jest jeden płat płuca (płuco prawe składa się z trzech płatów, lewe z dwóch), to jest to pierwszy stopień stłuczenia - uszkodzeniu ulega do 18% miąższu, a w leczeniu stosuje się tlenoterapię oraz rehabilitację oddechową. Polega ona na głębokim oddychaniu oraz odkrztuszaniu wydzieliny płucnej. Stosowane jest również leczenie przeciwbólowe.

W drugim stopniu stłuczenia, gdy uszkodzeniu ulega 18-28% tkanki płucnej, najczęściej wykonywana jest tracheotomia (polega na nacięciu tchawicy przez powłoki skórne na szyi i wsunięciu w nią specjalnej rurki) i stałe odsysanie powstającej w tkance płucnej wydzieliny.

W stopniu III, który obejmuje ponad 28% tkanki płucnej wentylacja mechaniczna jest konieczna u każdego chorego. Często przebiega w połączeniu ze złamaniami żeber.

Stopień IV, który występuje często z odmą opłucnową charakteryzuje się wysoką śmiertelnością, a chorzy wymagają wentylacji mechanicznej. W przypadku ciężkich powikłań może być konieczne stosowanie drenażu opłucnej, a nawet leczenie operacyjne.

W leczeniu konieczne jest utrzymanie drożności dróg oddechowych, odsysanie nieprawidłowej wydzieliny i zapobieganie ewentualnym zakażeniom. Jeżeli zmiany są rozległe z towarzyszącymi zaburzeniami oddychania, konieczne jest zastosowanie oddechu mechanicznego przy użyciu respiratora.

Przebieg może być różny, występujące krwawienie może ulec samoistnemu zatrzymaniu, może się nasilić lub może po ustąpieniu ponownie nawrócić. Dlatego chory wymaga ścisłej obserwacji. Sprawdzane są parametry oddechowe (częstość oddechów, gazometria, badania obrazowe). Kontrolowany jest układ krążenia (częstość akcji serca, wysokość ciśnienia tętniczego, EKG). Badane są wskaźniki mogące przemawiać za rozwijaniem się zapalenia (temperatura ciała, morfologia, OB, białko C-reaktywne). Sprawdzana jest ilość oddawanego moczu. Monitoruje się również stan neurologiczny chorego i jego stan świadomości. Ważna jest również ocena bólu.

Rokowanie przy stłuczeniu płuca

Śmiertelność związana ze stłuczeniem płuca sięga 10%. Znacznie wzrasta w przypadku współistnienia stłuczenia płuca z wiotką klatką piersiową. Wiotka klatka piersiowa to sytuacja, gdy w dwóch miejscach klatki piersiowej dochodzi do złamania minimum trzech żeber. Doprowadza to do zaburzeń ruchomości klatki piersiowej i odwrotnego ruchu oddechowego uszkodzonego obszaru (oddech paradoksalny). Rokowanie pogarsza również występowanie ciężkiej niewydolności oddechowej oraz wstrząs.

Lekarz Joanna Gładczak

Bibliografia:

  • Choroby wewnętrzne. Stan wiedzy na 2010 rok. pod red. A.Szczeklika.
  • Chirurgia, pod red. W. Noszczyka.

Znajdź najlepszego lekarza