Chirurgia naczyniowa

Reklama

Chirurgia naczyniowa jest gałęzią chirurgii zajmującą się patologiami w obrębie naczyń krwionośnych i limfatycznych, z wyłączeniem serca. Jak wiadomo, dopływ wystarczającej ilości krwi jest bezwzględnym warunkiem zachowania życia i funkcji każdego narządu, stąd też niezwykle ważne jest, aby zapewnić naczyniom odpowiednią drożność. Już po kilku minutach całkowitego niedokrwienia dochodzi do powstania nieodwracalnych zmian, a choroby naczyniowe są obecnie jedną z głównych przyczyn zgonów na całym świecie.

Większość chirurgicznych chorób tętnic polega na nagłym lub powolnym zwężeniu ich światła, aż do całkowitego ich zamknięcia. Doprowadza to do wspomnianych zaburzeń w ukrwieniu, a także zwiększa ryzyko powstania skrzepu w obrębie naczynia. Operacje wykonywane przez chirurgów naczyniowych są zatem bardzo często zabiegami ratującymi dany narząd lub życie chorego. Polegają głównie na udrożnieniu naczynia (np. embolektomia), poszerzeniu jego światła, usunięciu patologii w jego obrębie (np. usunięcie tętniaka), a w razie konieczności przeszczepieniu naczynia lub wstawianiu protez naczyniowych.

Choroby naczyniowe

Miażdżyca to choroba zapalna polegająca na odkładaniu się w ścianie tętnic lipoprotein, soli wapnia, płytek krwi oraz miejscowym rozroście tkanki łącznej i miejscowej proliferacji mięśni gładkich. Częściej dotyczy mężczyzn. Pierwsze objawy występują po 40 roku życia.

Czynnikami ryzyka predysponującymi do powstania choroby są między innymi płeć męska, wiek, palenie tytoniu, uwarunkowania genetyczne, zaburzenia układu krzepnięcia, małą aktywność fizyczna, otyłość, nadciśnienie tętnicze i cukrzyca.

Głównymi objawami zajęcia tętnic są: chromanie przystankowe rozumiane jako bóle kończyn w czasie chodzenia, bóle spoczynkowe, drętwienie stopy, chłodna skóra i zblednięcie niedokrwionej kończyny, zanik mięśni, wypadanie włosów na goleni i zanik tętna.

Podstawowym leczeniem miażdżycy jest farmakoterapia. Leczenie chirurgiczne stosuje się w zaawansowanej chorobie i polega na udrażnianiu zamkniętych naczyń lub wykonywaniu pomostów (by-pass) omijających zwężone odcinki

Zespół stopy cukrzycowej to zmiana chorobowa polegająca na powstawaniu owrzodzeń i rozwoju zmian martwiczych na stopie. Choroba powstaje w wyniku niewłaściwego leczenia cukrzycy, nieprzestrzeganiu higieny stóp oraz rozwoju zmian w układzie naczyniowym i nerwowym kończyn dolnych w przebiegu choroby.

Zmiany umiejscowione są najczęściej na pięcie, paluchu lub piątym palcu stopy. Występują pod postacią pęknięć skóry, zasinienia, deformacji paznokci, owrzodzeń i zmian martwiczych. Zazwyczaj nie towarzyszy im ból, co spowodowane jest to rozwojem neuropatii cukrzycowej, która powoduje zaburzenia czucia. Niekiedy występuje również uczucie pieczenia, mrowienia oraz dochodzi do osłabienia kości, zmniejszenia napięcia mięśniowego i rozwoju zakażenia. Z czasem dochodzi do nieodwracalnych deformacji i konieczności amputacji kończyny.

Postępowanie chirurgiczne polega na usuwaniu martwych tkanek. Brak wdrożenia leczenia prowadzi do przeniesienia martwicy i powstawania zakażeń w wyższych strukturach kończyny.

Zator tętnicy płucnej to nagłe całkowite lub częściowe ograniczenie drożności tętnicy przez materiał zatorowy przeniesiony z prądem krwi. Stanowi powikłanie nawet 3% zabiegów operacyjnych.

Zator najczęściej jest skrzepliną powstającą w przebiegu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Może również powstawać w prawym przedsionku i komorze serca. Rzadziej stanowi go materiał, tkanka nowotworowa, tkanka tłuszczowa, powietrze i płyn owodniowy.

Jeśli zator jest masywny, jednym objawem choroby może być nagły zgon. W przypadku mniejszych zatorów dochodzi do występowania duszności, bólów zamostkowych, przyśpieszenia oddechu i tętna, bladości skóry, kaszlu, krwioplucia, poszerzenia żył szyjnych, niepokoju i pobudzenia ruchowego.

Leczenie chirurgiczne przeprowadza się w przypadku wstrząsu i niepowodzenia farmakoterapii. Polega ono na przeprowadzeniu zabiegu embolektomii tętnicy płucnej za pomocą cewnika Fogarty'ego lub przezskórnego leczenia wewnątrznaczyniowego.

Zespół Takayasu jest to układowe zapalenie naczyń zajmujące aortę i tętnicę płucną. Dotyczy głównie młodych kobiet. Przyczyną choroby są uwarunkowania genetyczne.

Objawia się zwężeniem aorty i tętnicy płucnej, zanikiem tętna na tętnicy ramiennej, męczliwością mięśni i różnicą ciśnienia przekraczającą 10 mmHg między kończynami górnymi. Niekiedy poprzedzona jest objawami ogólnymi, takimi jak: gorączka, bóle i zawroty głowy, gorączka, osłabienie, zaburzenia widzenia, nocne poty, utrata masy ciała, bóle stawów oraz drętwienie palców.

Leczenie przeprowadza się za pomocą glikokortykosteroidów lub cytostatyków, a przy ciężkich zmianach naczyniowych przeprowadza się zabiegi chirurgiczne.

W poniższym dziale zostaną opisane najczęstsze choroby naczyniowe, podstawowe sposoby leczenia tychże patologii oraz metody diagnostyczne używane w chirurgii naczyniowej.

Dominik Siutka

Dział "Chirurgia naczyniowa" został opracowany przez członków Studenckiego Chirurgicznego Koła Naukowego przy Klinice Chirurgii Ogólnej, Onkologicznej i Torakochirurgii CSK MON Warszawa
www.kolochirurgiczne.edu.pl

Choroby naczyniowe, leczenie, diagnostyka