Chirurgia ortopedyczna

Reklama

Chirurgia ortopedyczna jest działem ortopedii zajmującym się chirurgicznym leczeniem chorób ortopedycznych. Zakres chirurgii ortopedycznej obejmuje zabiegi na aparacie kostno-stawowym, najczęściej o charakterze urazowym. Najczęstszymi przyczynami zabiegów ortopedycznych w obrębie stawów są ich urazy oraz choroby zwyrodnieniowe. Coraz częściej też wykonywane są zabiegi alloplastyki dużych stawów, w tym zabiegi wymiany stawu biodrowego i kolanowego.

Typowe zabiegi ortopedyczne

Podstawowymi celami chirurgicznych zabiegów ortopedycznych są poprawa czynności narządu ruchu oraz uzupełnienie lub utrwalenie leczenia bezoperacyjnego.

Wśród typowych zabiegów ortopedycznych mających za zadanie spełnić te cele wyróżniamy:

  • artrodezę - połączenie przystosowanych do siebie i pozbawionych chrząstki szklistej końców stawowych w celu uzyskania kościozrostu,
  • ligamentotomię - przecięcie połączeń więzadłowych w celu usunięcia przykurczu w stawie,
  • osteotomię - przecięcie kości w celach leczniczych,
  • osteosyntezę - zespolenie kości w celach leczniczych,
  • plastykę - zabieg wytwórczy różnych elementów narządów ruchu, np. wycięcie uszkodzonych elementów stawu i wstawienie ich protez,
  • transplantację - przeniesienie tkanki z jednego miejsca organizmu lub innej osoby i wszczepienie jej w miejsce ubytku,
  • transpozycję - przeniesienie przyczepu, np. ścięgna w celu zrównoważenia sił mięśni lub przywrócenia brakujących ruchów.

Postępowanie ogólne w zabiegach ortopedycznych

Przeprowadzanie zabiegów ortopedycznych wiąże się z koniecznością zachowania odpowiednich procedur, odmiennych od chirurgii, np. jamy brzusznej. Zachowanie zasad aseptyki jest szczególnie ważne ze względu na możliwość zakażenia kości. Zasady te są znacznie bardziej rygorystyczne. Zabieg rozpoczyna się od spowodowania odpłynięcia krwi z kończyny, czyli spowodowania jej niedokrwienia za pomocą zacisku pneumatycznego. W czasie przeprowadzania operacji zwraca się szczególną uwagę, aby zapobiec rozwojowi krwiaków w ranie pooperacyjnej. W okresie pooperacyjnym ważne jest zwalczanie obrzęków i dobranie właściwych ćwiczeń rehabilitacyjnych, które zmaksymalizują efekty zabiegu.

Urazy kości

W wyniku urazu kości dochodzi do szeregu patologicznych zjawisk. Osoba ze złamaną kością lub zwichniętym stawem czują całkowity bezwład kończyny. Zjawisko to może przybierać wrażenie nawet utraty połączenia z obwodową częścią kończyny. Urazom mogą towarzyszyć uszkodzenia sieci naczyń krwionośnych, co skutkuje wynaczynieniem krwi. Prowadzi do zaburzeń hemodynamicznych i zmian miejscowych prowadzących do rozwoju zapalenia, bólu i utraty czynności pobliskich mięśni. Innymi skutkami wypadku może być nieprawidłowe ustawienie odłamów kostnych i skrócenie kończyny. W pierwszej chwili po urazie, chory odruchowo stara się stabilizować kończynę, np. kładąc nogę na podłożu lub przyciągając złamaną rękę do klatki piersiowej.

Złamania

Operacji ortopedycznej wymagają skomplikowane złamania, w których redukcja jest niewystarczającym postępowaniem. Zazwyczaj są to złamania z przemieszczeniem, złamania spiralne, złamania wieloodłamowe, złamania otwarte oraz te złamania, które zagrażają uszkodzeniem przylegających nerwów i naczyń. W celu stabilizacji złamań najczęściej stosuje się m.in. płytki, wkręty, gwoździe śródszpikowe oraz stabilizatory zewnętrzne.

Złamanie kości objawia się spadkiem ciśnienia, przyśpieszeniem oddechu i tętna, utratą świadomości, zatorami i wstrząsem. Objawy miejscowe to przede wszystkim ból, zaczerwienienie lub zblednięcie skóry, obrzęk lub krwiak. Dochodzi do upośledzenia funkcji kończyny i jej niewłaściwego ułożenia. Po złamaniu mogą rozwinąć się powikłania, które dzielimy na pierwotne, czyli powstające w momencie urazu oraz wtórne, powstające w czasie leczenia. Pierwsze z nich są to uszkodzenia naczyń, nerwów, narządów wewnętrznych, mózgu i rdzenia kręgowego. Powikłania wtórne to opóźniony lub wadliwy zrost, powstawanie stawów rzekomych, martwica, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, przykurcze i zapalenie kości.

Zwichnięcia stawów

Zwichnięcie stawu jest to nagła, trwała utrata fizjologicznego kontaktu końców kości tworzących staw. W czasie zwichnięcia dochodzi zazwyczaj do uszkodzenia torebki stawowej i aparatu więzadłowego. Jeśli zwichnięcia powtarzają się, nazywa się je nawykowymi.

Zwichnięcie objawia się bólem, zniekształceniem obrysu stawu i utrzymywaniem kończyny w nienaturalnym ustawieniu.

Choroby zwyrodnieniowe

Schorzenia powodujące degradację chrząstki stawowej nazywane są chorobami zwyrodnieniowymi stawów. Objawiają się bólem stawów i ograniczeniem ich ruchomości. Należą do nich między innymi: reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, choroba Perthesa, koślawość, szpotawość, zespół nadmiernej ruchomości stawów, osteoporoza, dna moczanowa, zakażenia kości i stawów, artropatia apatytowa, cukrzyca, akromegalia, otyłość, niedoczynność tarczycy, ochronoza, hemochromatoza oraz choroby Wilsona i Gauchera. Leczenie operacyjne polega zazwyczaj na wszczepieniu endoprotezy.

Dominik Siutka

Zagadnienia z zakresu chirurgii ortopedycznej