Złamania kostek

Złamania kostek to jedne z najczęstszych występujące u ludzi. Powstają w trakcie chodzenia, biegania, skakania czy upadków. Na czym polega złamanie kostki? Czym różni się od zwichnięcia i skręcenia? Jakie są typy złamania kostek? Jak leczymy złamania kostek?

Złamanie, zwichnięcie czy skręcenie

Często są mylone, chociaż w gruncie rzeczy bardzo łatwo je odróżnić. Złamanie, zwichnięcie i skręcenie różnią się stopniem urazu. Skręcenie jest najmniej dotkliwym urazem. Powstaje na skutek silnego naciągnięcia elementów strukturalnych stawu, takich jak więzadła czy torebka stawowa, co powoduje ból. Skręcenia nie trzeba nastawiać, natomiast, za leczenie wystarczy sztywny but wiązany ponad kostkę. Czasem warto założyć opaskę uciskową.

Zwichnięcie to znacznie cięższy uraz. Polega na takim naciągnięciu elementów stawu, w trakcie którego dochodzi do oddalenia i przemieszczenia powierzchni stawowych względem siebie. Często zwichnięciu towarzyszy złamanie. Zwichnięcie trzeba nastawić i unieruchomić podobnie jak złamanie. Złamanie powstaje wtedy, gdy pęka kość w jednym lub wielu miejscach. Wyróżniamy wiele różnych złamań kostek.

Złamanie Danisa-Webera

Powstało wiele klasyfikacji złamań kostek. Najczęściej używaną przez lekarzy jest klasyfikacja Danisa-Webera dzieląca je na trzy typy:

  1. Typ A – złamanie kości strzałkowej jest zlokalizowane na poziomie dalszej nasady kości piszczelowej.
  2. Typ B – złamanie jak w typie A, jednak rozszerza się skośnie do poziomu dalszej nasady kości piszczelowej.
  3. Typ C – złamanie ześrodkowuje się na dalszej nasadzie kości piszczelowej i w typowych przypadkach współistnieje z uszkodzeniem więzozrostu piszczelowo-strzałkowego.

Złamanie Maisonneuve

o złamanie nie ogranicza się jedynie do kostek. Poza złamaniem kostki przyśrodkowej (kostka piszczeli) dochodzi do wysokiego złamania strzałki (1/3 bliższa) oraz do rozerwania więzozrostu piszczelowo-strzałkowego.

Złamanie Cottona, czyli trójkostkowe

W organizmie ludzkim znajdują się dwie kostki. Kostka przyśrodkowa, która jest dalszym końcem piszczeli oraz kostka boczna, która jest końcowym elementem strzałki. Gdzie zatem trzecia kostka? Przy bardzo silnych urazach skrętnych, złamaniu ulegają obie kostki (boczna i przyśrodkowa) oraz fragment tylnej krawędzi piszczeli. Uszkodzony jest również więzozrost piszczelowo-strzałkowy.

Najcięższy typ złamania, czyli złamanie typu „pilon fracture”

Jest to najcięższy typ złamania. Dochodzi do niego przy bardzo silnym urazie. Złamaniu ulega przede wszystkim nasada dalsza kości piszczelowej wraz z jej powierzchnią stawową budującą staw skokowo-goleniowy. Może również dojść do złamania kości strzałkowej oraz do rozerwania więzozrostu strzałkowo-piszczelowego.

Leczenie zachowawcze

W bardzo rzadkich przypadkach, w sytuacji złamań nieprzemieszczonych, można brać pod uwagę leczenie zachowawcze. Wykorzystuję się gipsy, którymi unieruchamiamy kończynę. W zależności od złamania stosujemy gipsy udowe bądź podudziowe. Po usunięciu gipsu, w okresie 6-8 tyg., rozpoczynamy rehabilitację.

Leczenie operacyjne

Niestety w większości przypadków konieczne jest leczenie operacyjne. Bowiem w urazach tego typu bardzo często dochodzi do przemieszczenia odłamów, zwichnięcia stawu czy rozerwania innych ważnych struktur. Leczenie operacyjne wymaga znieczulenia przewodowego lub podpajęczynówkowego. To drugie jest preferowane ze względu na łatwość wykonania. Pacjenta znieczula się od pasa w dół, ale pozostaje on przytomny i może na bieżąco rozmawiać z chirurgiem.

Najczęściej wykonuje się dwa nacięcia w okolicy kostki bocznej i przyśrodkowej. Następnie ustawia się odłamy anatomicznie i zespala śrubami i płytami fabrycznie wyprofilowanymi do anatomii tej okolicy. Jeżeli zerwane są więzadła, zszywa się je. Jeśli doszło do złamania trójkostkowego, konieczne jest również zespolenie tylnej krawędzi piszczeli. Wykonuje się to zwykle przy pomocy śrub, rzadziej przy użyciu drutów Kirshnera. Po zabiegu zakłada się szwy i opatrunek, a nogę umieszcza się w łusce gipsowej. Tak zespolone złamanie pozwala na szybką rehabilitację i dzięki temu daje dobre wyniki leczenia.

Złamania kostek goleni to jeden z najczęstszych urazów ortopedycznych. Nigdy nie należy go lekceważyć i poddać się nie tylko leczeniu, ale i rehabilitacji. Źle złożona lub niedostatecznie usprawniona kostka potrafi dokuczać do końca życia przy każdym kroku.

Lekarz Łukasz Dubielecki

Artykuł został zweryfikowany merytorycznie przez dr n. med. Szymona Kujawiaka.

Znajdź najlepszego lekarza