Chirurgia plastyczna i rekonstrukcyjna

Chirurgia plastyczna jest dziedziną chirurgii zajmującą się korektą defektów ciała. Dzieli się na zabiegi rekonstrukcyjne i estetyczne.

Chirurgia rekonstrukcyjna

Zabiegi rekonstrukcyjne wykonuje się zazwyczaj w celu odtworzenia uszkodzonych tkanek, przywrócenia ich czynności i prawidłowego wyglądu, które zostały zaburzone w przebiegu choroby, wad wrodzonych, po uszkodzeniach ciała w przebiegu wypadków bądź oparzeń oraz jako powikłanie leczenia chirurgicznego.

Do zmian wymagających operacji rekonstrukcyjnej lub plastycznej zaliczają się nowotwory złośliwe powłok ciała, wady wrodzone twarzy, takie jak rozszczep podniebienia i wargi, głębokie oparzenia i obrażenia ciała, a zwłaszcza jego części odsłoniętych, co wymaga przeszczepienia fragmentów skóry w miejsce ubytków.

Najczęściej w chirurgii rekonstrukcyjnej stosuje się cztery rodzaje zabiegów: przeszczepianie tkanek, plastyki płatowe, rekonstrukcja piersi i leczenie blizn.

Przeszczepianie tkanek wykorzystuje się w celu pokrycia miejsca urazu przez tkankę pochodzącą z innego miejsca ciała lub od innej osoby. Możemy je podzielić na:

  • przeszczepy proste - gdy przeszczepia się jeden rodzaj tkanki, na przykład skórę,
  • przeszczepy złożone - gdy przeszczepia się dwa lub więcej rodzajów tkanek, na przykład przeszczep skóry z chrząstką w przypadku rekonstrukcji skrzydełek nosa.

Najczęściej stosuje się przeszczepy skóry. Zabieg taki jest szczególnie przydatny przy leczeniu oparzeń i rozległych ranach płatowych. Istnieją trzy metody przeszczepu skóry.

Pierwsza polega na przeszczepie całej grubości skóry, co skutkuje szybkim przyjęciem w nowym miejscu i dobrym gojeniem. Miejsce pobrania musi zostać zszyte lub zaopatrzone skórą z przeszczepu innego rodzaju.

Drugi polega na przeszczepie skóry niepełnej grubości. Umożliwia to uzyskanie rozległych płatów skóry i nie wymaga szycia miejsca pobrania. Jednak przeszczep taki ma skłonność do obkurczania się.

Trzeci polega na pobieraniu bardzo cienkich warstw i wykorzystywaniu ich jako opatrunki biologiczne, przyśpieszające gojenie i niedopuszczające do rozwoju zakażeń w ranach.

Poza skórą przeszczepiane są również powięzi, ścięgna (w chirurgii ręki), błony śluzowe (np. zamykanie ubytków podniebienia), nerwy, kości (np. wypełnianie ubytków kostnych za pomocą wiór kostnych) i chrząstki (np. rekonstrukcja małżowiny usznej).

Plastyki płatowe polegają na przeniesieniu płatów, czyli fragmentów tkanek zawierających własne ukrwienie w postaci szypuły. Wykorzystywane są w leczeniu odsłoniętych kości, chrząstek, nerwów i głębokich ubytków.

Wyróżnia się sześć rodzajów płatów:

  • przesuwalne - wytwarza się je, przesuwając tkanki, aby pokryć blisko umiejscowione rany,
  • obracane - wytwarza się je, przesuwając i obracając tkanki, aby pokryć blisko umiejscowione rany,
  • wstawiane - wytwarza się je, przesuwając tkanki, aby pokryć blisko umiejscowione rany i wycinając szypułę po jej zagojeniu,
  • kroczące - płat wytwarzany jest daleko od miejsca ostatecznego wszczepienia, po czym przenoszony jest poprzez stacje pośrednie, obecnie są rzadko stosowane,
  • krzyżowe - jest to płat kroczący, którego stacją pośrednią jest kończyna,
  • wolne - wytwarza się je, odcinając całkowicie wraz z szypułą od miejsca pobrania i przenosząc w miejsce rany, zespalając szypułę z okolicznymi naczyniami.

Leczenie blizn zanikowych polega na wywieraniu stałego ucisku na bliznę za pomocą opasek uciskowych, masaży i opatrunków. Blizny przerostowe o grubej, twardej, uniesionej powierzchni leczy się promieniami lasera, steroidami, maściami silikonowymi, uciskiem i chirurgicznie poprzez wycięcie blizny, Z-plastykę lub przeszczep skóry.

Rekonstrukcje piersi przeprowadza się po chirurgicznym leczeniu raka piersi lub po urazach. Obecnie wykorzystuje się dwie metody. Pierwsza polega na wprowadzeniu endoprotezy pod mięsień piersiowy większy. Druga polega na przeniesieniu płata skórno-mięśniowego z tętnicą nabrzuszną dolną z podbrzusza, uformowania z niego piersi i zespoleniu z tętnicą piersiową wewnętrzną. Brodawkę i otoczkę odtwarza się poprzez plastykę miejscową i przeszczep skóry.

Chirurgia estetyczna

Wiele korekt jest przeprowadzanych w celach estetycznych z przyczyn subiektywnych. Zaliczają się do nich między innymi operacje powiększania lub zmniejszenia biustu, liposukcji, liftingu twarzy, podniesienia policzków, plastyki opadających powiek, korekcji nosa, plastyki brzucha i usuwania oznak starzenia, takich jak zmarszczki, zwiotczała skóra i rozstępy.

Zabiegi chirurgii plastycznej wymagają specyficznych umiejętności szycia oraz opanowania technik szwu nerwów, ścięgien oraz zespalania małych naczyń.

Dominik Siutka

Zabiegi w chirurgii plastycznej i rekonstrukcyjnej