Endoskopia

Reklama

Endoskopia to rodzaj badania diagnostycznego lub zabiegu leczniczego polegający na wprowadzeniu do wnętrza organizmu specjalnego narzędzia zwanego endoskopem.

Narzędzia wykorzystywane w endoskopii

Endoskopy są aparatami optycznymi umożliwiającymi inspekcję wnętrza przewodu pokarmowego, drzewa oskrzelowo-tchawiczego oraz jam ciała. Obecnie stosowane endoskopy to fiberoskopy odznaczające się małymi rozmiarami, dużą giętkością i możliwością wprowadzenia do wnętrza ciała narzędzi umożliwiających wykonywanie zabiegów. Są to między innymi kleszczyki, szczoteczki, cewniki, pętle do koagulacji i poszerzadła. Możliwe jest również wprowadzenie powietrza lub wody, aby oczyścić lub uwidocznić badaną okolicę oraz odsysanie gazów i płynów.

Podczas endoskopii możliwe jest pobranie wycinków i aspiracja wydzieliny do badań cytologicznych i histopatologicznych.
Możliwe jest również podłączenie do fiberoskopu małej głowicy USG w celu zobrazowania przekroju tkanek, np. przy określaniu głębokości nacieku nowotworowego.

Niekiedy przy wykonywaniu zabiegów chirurgicznych łączy się badanie endoskopowe z radiologicznym, co umożliwia dokładne określenie położenia końcówki endoskopu, uwidocznienie dróg żółciowych i przewodów trzustkowych.
Wyróżnia się wiele rodzajów endoskopów, w zależności od badanego narządu: bronchoskop, ezofagoskop, gastroskop, duedonoskop, kolonoskop, sigmoidoskop, rektoskop, laparoskop.

Przebieg zabiegu endoskopowego

Górny odcinek przewodu pokarmowego - przed wprowadzeniem endoskopu gardło chorego znieczula się lidokainą i układa w pozycji leżącej na lewym boku. Następnie przez ustnik umieszczony między zębami wsuwa się endoskop, dopóki nie poczuje się oporu zwieracza przełyku. Pacjent musi wtedy wykonać ruch, jakby przełykał kęs pokarmu, co umożliwia dalsze wsunięcie endoskopu i wykonanie badania.

Dolny odcinek przewodu pokarmowego - chory ułożony jest w pozycji leżącej na lewym boku. Końcówkę fiberoskopu smaruje się wazeliną i poprzez odbyt wprowadza do jelita grubego.

Endoskopię można podzielić na dwie duże kategorie, czyli na endoskopię diagnostyczną oraz endoskopię zabiegową.

Endoskopia diagnostyczna polega na oglądaniu przewodu pokarmowego, oddechowego w celu określenia nieprawidłowości w ich funkcjonowaniu, budowie anatomicznej lub poszukiwaniu ewentualnych chorób.

Wykonuje się następujące badania:

  • gastroskopia - obrazowanie górnego odcinka przewodu pokarmowego, dzieli się na: egzofagoskopię (badanie przełyku), gastroskopię (badanie żołądka), duodenoskopię (badanie dwunastnicy) i intestionskopię (badanie jelita czczego),
  • enteroskopia - obrazowanie jelita cienkiego,
  • kolonoskopia - obrazowanie okrężnicy, dzieli się na: anoskopię (badanie dolnego odcinka odbytnicy), rektoskopię (badanie prostnicy) i sigmoidoskopię (badanie esicy), anoskopia i sigmoskopia wykonywane są sztywnymi endoskopami,
  • endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ECPW) - obrazowanie dróg żółciowych z wykorzystaniem środków cieniujących i badania RTG,
  • endoskopia kapsułkowa - badanie polegające na obrazowaniu całego przewodu pokarmowego, wykorzystując kamerę zamkniętą w kapsułce, którą połyka pacjent,
  • bronchoskopia - obrazowanie wnętrza tchawicy i oskrzeli,
  • laryngoskopię - obrazowanie krtani,
  • stroboskopię - obrazowanie tylnej ściany części krtaniowej gardła.

Endoskopia zabiegowa pozwala na wykonanie zabiegów leczniczych bez potrzeby przeprowadzania otwartego zabiegu chirurgicznego. Często jest to leczenie z wyboru. Technika ta jest możliwa dzięki nowoczesnym fiberoskopom umożliwiającym wprowadzenie przez endoskop specjalistycznych narzędzi.

Do najczęściej wykonywanych zabiegów endoskopowych należy między innymi:

  • tamowanie krwawień z przewodu pokarmowego,
  • leczenie choroby refluksowej przełyku,
  • udrażnianie zwężeń przełyku, wpustu żołądka, odźwiernika, dróg żółciowych,
  • usuwanie ciał obcych,
  • usuwanie polipów,
  • usuwanie zmian płaskich błony śluzowej,
  • wprowadzenie sondy do jelita czczego w celu odżywiania dojelitowego chorych,
  • drenaż torbieli trzustki do żołądka,
  • papillotomia (sfinkterotomia) - zabieg polega na przecięciu zwieracza bańki wątrobowo-trzustkowej w celu usunięcia złogów z dróg żółciowych.

Wśród innych badań endoskopowych można wyróżnić kolposkopię (badanie wnętrza pochwy i szyjki macicy), artroskopię (badanie wnętrza stawu kolanowego), laparoskopię (badanie wnętrza jamy otrzewnowej) i cystoskopię (badanie wnętrza pęcherza moczowego).

Powikłania po zabiegach endoskopowych

Rodzaj występowania powikłań w przebiegu zabiegów endoskopowych zależy od rodzaju badanego narządu.

Wyróżnia się:

  • powikłania w endoskopii przewodu pokarmowego to najczęściej ból gardła, zaburzenia rytmu serca, nasilenie choroby niedokrwiennej serca, krwawienia, przebicie ściany przełyku, żołądka i dwunastnicy,
  • powikłania w endoskopii układu oddechowego to najczęściej niedotlenienie, ból gardła, krwawienia z dróg oddechowych, uszkodzenie fałdów głosowych, skurcz oskrzeli, kaszel, wzrost temperatury ciała po zabiegu, zaburzenia rytmu serca i odma opłucnowa.

Dominik Siutka

Wskazania i sposób przeprowadzania badań i zabiegów endoskopowych