Sposób przeprowadzania gastroskopii

Reklama

Gastroskopia, niewątpliwie, nie należy do przyjemnych badań. Wiele osób, u których zaistniała potrzeba jej wykonania obawia się bólu czy trudnego do wytrzymania dyskomfortu związanego z tym zabiegiem. Wiedza o tym jak przebiega badanie, a także o tym, jakie kroki są podejmowane w celu poprawy komfortu pacjenta, pozwala rozwiać wątpliwości i pozbyć się często nieuzasadnionego strachu.

Gastroskopia (ezofagogastroduodenoskopia) w najlepszy sposób obrazuje struktury górnego odcinka przewodu pokarmowego (przełyku, żołądka i dwunastnicy). Przy jej pomocy lekarz może obejrzeć całą wewnętrzną powierzchnię tych narządów. Wykonywana jest nie tylko jako procedura diagnostyczna (przy podejrzeniu różnego typu schorzeń przewodu pokarmowego, np. choroby wrzodowej czy nowotworów), ale także jako zabieg leczniczy - w tamowaniu krwawień, poszerzaniu zwężeń czy usuwaniu zmian patologicznych. Zabieg przeprowadzany jest przez internistę lub chirurga.

Budowa endoskopu

Endoskop, czyli urządzenie służące do przeprowadzania gastroskopii to giętka rura o średnicy ok. 10 mm, w której wnętrzu znajduje się układ światłowodów bądź mikrokamera oraz kanały umożliwiające m.in. wdmuchiwanie powietrza, wprowadzanie narzędzi do pobierania wycinków, poszerzanie zwężeń, usuwanie ciał obcych i in. Rura ta połączona jest z komputerem, dzięki czemu obraz wnętrza przewodu pokarmowego wyświetlany jest na monitorze.

Jak się przygotować do zabiegu?

Lekarz, który kieruje pacjenta na gastroskopię informuje zazwyczaj dokładnie jak przygotować się do badania. Ostatni posiłek powinien mieć miejsce nie później niż 6 godzin przed zabiegiem, pić nie powinno się min. 4 godziny przed planowaną gastroskopią. W praktyce pacjent najczęściej jest proszony, aby na badanie zgłosił się na czczo. Przestrzeganie tych zaleceń jest konieczne, gdyż w czasie badania żołądek i dwunastnica muszą być puste. Jeśli pacjent nosi protezę zębową, na czas gastroskopii powinien ją wyjąć.

Bezpośrednio przed zabiegiem tylna ściana gardła jest spryskiwana roztworem leku osłabiającego odruch wymiotny. Takie miejscowe znieczulenie na ogół wystarcza do przeprowadzenia gastroskopii. Możliwe jest także wykonanie jej w znieczuleniu ogólnym, choć metoda ta jest raczej rezerwowana dla dzieci i osób, z którymi współpraca jest utrudniona.

Możliwe powikłania

U osób, u których ze względu na obecność wady serca, przebyte operacje kardiochirurgiczne itp., zwiększone jest ryzyko zakażenia wsierdzia, konieczne jest podanie przed gastroskopią profilaktycznej dawki antybiotyku (przede wszystkim, gdy podczas zabiegu wykonywane będą bardziej inwazyjne procedury, np. poszerzanie przełyku).

Przebieg gastroskopii

W czasie gastroskopii pacjent leży na lewym boku, a górna połowa jego ciała jest lekko uniesiona. Otrzymuje od lekarza plastikowy ustnik, który musi zagryźć. Przez ustnik wprowadzona zostanie rura endoskopu. W momencie, kiedy końcówka endoskopu zostanie wprowadzona do gardła, pacjent musi "przełykać ślinę", co ma na celu ułatwienie jego przejścia do przełyku. Jest to najmniej przyjemny moment badania (pacjent może krztusić się, odczuwać duszność itp.) - trwa to jednak jedynie kilka sekund. Gdy końcówka endoskopu znajdzie się już w przełyku, lekarz ogląda dokładnie jego ściany, następnie przesuwa endoskop przez wpust (połączenie przełyku i żołądka) do żołądka i dalej (przez odźwiernik) do dwunastnicy. Jeśli wszystko jest w porządku, powoli wycofuje endoskop i na tym kończy się wykonywanie badania.

W czasie gastroskopii istnieje możliwość pobrania wycinków do badania histopatologicznego. Odbywa się to przy pomocy malutkich kleszczyków, wprowadzanych przez rurę endoskopu. Podczas tej procedury pacjent nie czuje nic, bądź odczuwa jedynie lekkie uszczypnięcie. Wycinki są niewielkie, a powstała po ich pobraniu ranka w błonie śluzowej szybko się goi. Bardzo często (prawie zawsze) podczas gastroskopii pobierane są także wycinki potrzebne do wykonania tzw. testu ureazowego.

Test ten pozwala na wykrycie odpowiedzialnej za chorobę wrzodową żołądka bakterii Helicobacter pylori. Przeprowadzany jest on w ten sposób, że dwa wycinki błony śluzowej żołądka umieszczane są na specjalnej bibułce. Helicobacter pylori wytwarza enzym (ureazę), który wchodzi w reakcję chemiczną z substancją, którą nasączona jest bibuła - kolor bibuły zmienia się z żółtego na czerwony. Zmiana koloru bibuły oznacza obecność enzymu w wycinkach, a tym samym obecność bakterii.

Po badaniu

Przez około dwie godziny po gastroskopii pacjentowi nie wolno jeść ani pić, gdyż przez ten czas działa jeszcze znieczulenie gardła i mogłoby dojść do zakrztuszenia się pokarmem czy płynem.

Wyniki gastroskopii

Wynik badania pacjent otrzymuje bezpośrednio po jego zakończeniu. W opisie znajdują się informacje o wyglądzie błony śluzowej przełyku, żołądka i dwunastnicy, ewentualnej obecności nieprawidłowości (owrzodzeń, polipów, uchyłków, zwężeń, zniekształceń itd.).

Dłużej trzeba czekać na wynik badania histopatologicznego, jeśli pobrane zostały wycinki. W zależności od ośrodka, w którym wykonywane jest badanie, czas oczekiwania wynosi na ogół 1-2 tygodni.

Lekarz Małgorzata Waszkiewicz

Bibliografia:

  • Szczeklik A. (red.): Choroby Wewnętrzne, wyd. Medycyna Praktyczna, 2005,
  • Szczeklik A., Gajewski P.: Choroby Wewnętrzne - kompendium, wyd. Medycyna Praktyczna, 2009.

Znajdź najlepszego lekarza