Podwiązanie przewodu tętniczego Botalla

Przewód Botalla jest strukturą obecną w życiu płodowym. Stanowi połączenie pomiędzy początkowym odcinkiem pnia płucnego a aortą. Jego funkcja polega na umożliwieniu przepływu z pnia płucnego bezpośrednio do tętnicy głównej z pominięciem krążenia płucnego. W fizjologicznych warunkach powinien ulec automatycznemu czynnościowemu zamknięciu po urodzeniu, a następnie zarośnięciu.

Przetrwały przewód tętniczy Botalla

Przetrwały przewód tętniczy (PDA) u osób dorosłych z reguły jest wadą izolowaną, występującą częściej u kobiet. Wśród głównych przyczyn wymienia się zakażenie matki różyczką w I trymestrze ciąży. W wyniku przetrwałego połączenia między aortą a pniem płucnym powstaje wsteczny przepływ krwi z tętnicy głównej do krążenia płucnego. Wielkość przecieku zależy od różnicy ciśnień pomiędzy krążeniem płucnym a obwodowym oraz długości i średnicy przewodu.

U osób, u których przeciek krwi jest mały, z reguły nie występują żadne dolegliwości, a wada wykrywana jest przypadkowo. Jeżeli wsteczny przepływ jest większy, dochodzi do zwiększenia przepływu płucnego, a co za tym idzie nadciśnienia płucnego.

Po pewnym czasie, w wyniku narastania oporów płucnych następuje odwrócenie kierunku przecieku na prawo-lewy (zespół Eisenmengera). W tym momencie nieutlenowana krew z prawej komory zaczyna przedostawać się do aorty. W efekcie obserwuje się sinicę kończyn dolnych, a w dalszym etapie pałeczkowatość palców (pogrubienie najdalszych paliczków z charakterystyczną budową paznokcia polegającą na uwypukleniu i zaokrągleniu przypominającym szkło zegarkowe).

U osób, u których przetrwały przewód jest wąski i długi, rozwój fizyczny jest prawidłowy. Umiarkowanie szeroki przewód może być przyczyną nawracających infekcji dróg oddechowych oraz infekcyjnego zapalenia wsierdzia. U takich pacjentów może wystąpić niewydolność krążenia. Z kolei krótki, szeroki przewód tętniczy z reguły prowadzi do upośledzenia rozwoju fizycznego, nawracających zapaleń płuc oraz szybko pojawiającej się niewydolności krążenia.

Przetrwały przewód tętniczy Botalla - objawy

Dolegliwości, jakie mogą towarzyszyć przetrwałemu przewodowi tętniczemu są niecharakterystyczne.

Należą do nich:

  • zmęczenie,
  • kołatania serca.

W niektórych przypadkach może dochodzić do niewydolności serca lub choroby naczyń płucnych.

W badaniu fizykalnym lekarz może stwierdzić:

  • charakterystyczne zmiany osłuchowe w sercu w postaci szmeru "maszynowego",
  • szybkie tętno,
  • sinicę palców kończyn dolnych,
  • palce pałeczkowate.

Przetrwały przewód tętniczy Botalla - diagnoza

Badania dodatkowe pomocne w stawianiu diagnozy:

  • EKG - ujawnia cechy powiększenia lewego przedsionka i lewej komory,
  • RTG klatki piersiowej - uwidacznia cechy wzmożonego przepływu płucnego, poszerzenie początkowego odcinka aorty oraz pnia płucnego,
  • Echokardiografia - z reguły nie udaje się uwidocznić drożnego przewodu tętniczego, nawet w trakcie badania przezprzełykowego, jednak nie jest to potrzebne, ponieważ wystarczy stwierdzenie ciągłego przepływu w pniu płucnym.

Przetrwały przewód tętniczy Botalla - leczenie

Pacjent z przetrwałym przewodem tętniczym wymaga leczenia inwazyjnego, nawet jeżeli nie stwierdza się żadnych odchyleń w badaniach dodatkowych ani objawów klinicznych. Takie wskazania podyktowane są obawą przed infekcyjnym zapaleniem wsierdzia, do którego predysponowani są pacjenci z tą wadą oraz powikłaniami mogącymi wystąpić w przyszłości. Jedynie przeciek prawo-lewy jest przeciwwskazaniem do zabiegu.

Początkowo przetrwały przewód tętniczy leczony był z dojścia przez klatkę piersiową. Zabieg przeprowadzano w znieczuleniu ogólnym. Wykonywano nacięcie klatki piersiowej w okolicy III-V żebra i preparowano przewód tętniczy zwracając szczególną uwagę na nerw krtaniowy lewy (uszkodzenie powoduje porażenie lewej struny głosowej).

Następnie zamykano światło przewodu przez:

  • podwiązywanie,
  • zakładanie metalowych klipsów,
  • przecinanie.

Aktualnie stosuje się metody przezskórne zamykania przetrwałego przewodu tętniczego. Wykorzystuje się w niej specjalne rodzaje "korków" do zamknięcia światła przewodu. Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. Po uzyskaniu dostępu naczyniowego przez tętnicę udową wprowadza się cewnik do aorty kierując jego końcówkę w kierunku przeciwnym do przepływy krwi.

Następnie, po dojściu do przewodu tętniczego, wykonuje się angiografię w celu oceny szerokości jego światła (aby dobrać odpowiedni materiał do zamknięcia). Następnie, za pomocą cewnika balonowego wprowadzonego od strony tętniczej, dokonuje się pomiaru ciśnienia w tętnicy płucnej przed i po czasowym zamknięciu PDA. W kolejnym etapie uzyskuje się dostęp naczyniowy przez żyłę udową w celu wprowadzenia cewnika z systemem zamykającym od strony pnia płucnego. Następnie umieszcza się system zamykający w przetrwałym przewodzie.

Ostatnim etapem jest wykonanie kontrolnej angiografii (przekontrastowania naczyń) w celu sprawdzenia skuteczności zabiegu (brak przepływu lewo-prawego). W zależności od szerokości przewodu stosuje się różne systemy zamykające. W przypadku szerokich przewodów (powyżej 5 mm) wysoką skuteczność zabiegu uzyskuje się przy wykorzystaniu okluderów Amplatzer. Natomiast w sytuacji, w której przewód jest wąski korzystniejsze są zestawy z odczepianymi sprężynkami. Powikłania zabiegów przezskórnych zdarzają się bardzo rzadko, natomiast ich skuteczność jest wysoka. Jest to metoda stosowana z wyboru.

Lekarz Marta Bijak

Znajdź najlepszego lekarza