Walwuloplastyka balonowa zastawki aortalnej

Reklama

Walwuloplastyka zastawki aortalnej jest jedną z metod leczenia zwężenia powstałego w obrębie tej struktury. Polega ona na mechanicznym poszerzeniu kanału dla przepływu krwi za pomocą cewnika zakończonego balonem.

Na czym polega stenoza zastawki aortalnej, jak powstaje i jakie są jej konsekwencje?

W przypadku przewlekłych wad zastawkowych serca, zwężenie zastawki aortalnej stwierdza się u około 25% pacjentów. W większości (80%) dotyczy mężczyzn.

Wyróżnia się trzy główne przyczyny jej powstawania:

  • wrodzona,
  • zapalenie reumatyczne,
  • stopniowa degeneracja.

W postaci wrodzonej zwężenie może być stwierdzone już przy urodzeniu lub powstać dopiero po jakimś czasie na podłożu nieprawidłowej budowy zastawki (na przykład zastawka dwupłatkowa).

W postaci o podłożu reumatycznym dochodzi w pierwszym etapie do zrośnięcia spoideł płatków zastawki, co prowadzi do powstania zastawki dwupłatkowej. Następnie płatki zastawki ulegają usztywnieniu poprzez wapnienie i dochodzi do zwężenia kanału dla przepływu krwi. Potwierdzenia tej etiologii wady dokonuje się na podstawie występowania u pacjenta w przeszłości epizodu gorączki reumatycznej oraz współwystępowania niedomykalności zastawki aortalnej. Istotne jest, że często w przypadkach podłoża reumatycznego stwierdza się również patologię zastawki dwudzielnej (mitralnej).

Postać degeneracyjna zwężenia zastawki aortalnej wywołana jest procesami zwyrodnieniowymi toczącymi się w jej strukturach.

Do czynników wywołujących zwężenia zastawki aortalnej zaliczane są:

  • miażdżyca,
  • stany zapalne wywołane zakażeniem, niektórymi nowotworami, zaburzeniami metabolicznymi,
  • kostnienie,
  • zaburzenia genetyczne.

Zwężenie zastawki aortalnej wyzwala kaskadę procesów, które w konsekwencji prowadzą do upośledzenia pracy mięśnia sercowego, a co za tym idzie do jego niewydolności. Zazwyczaj wada przez długi okres ma przebieg bezobjawowy (do momentu zwężenia ujścia o około 70%).

Kiedy zwężenie zastawki aortalnej się ujawnia, pacjenci mogą odczuwać następujące dolegliwości:

  • ból w klatce piersiowej,
  • zaburzenia świadomości, zawroty głowy oraz zaburzenia widzenia,
  • duszności w trakcie wysiłku,
  • zaburzenia rytmu serca.

Diagnostyka

Diagnostyka wady opiera się na dokładnie zebranym wywiadzie z pacjentem, badaniu fizykalnym mogącym ujawnić charakterystyczne objawy, na przykład osłuchowe, oraz badaniach dodatkowych, które obejmują:

EKG spoczynkowe - może ujawnić między innymi cechy przerostu lewej komory serca,

Echokardiogram (USG serca) - pozwalające na uwidocznienie nieprawidłowości w obrębie zastawki, pomiar przepływu przez jej kanał, a także ewentualne zmiany w innych strukturach serca powstałe wtórnie do zwężenia,

RTG klatki piersiowej - w bardziej zaawansowanym stadium może być widoczne powiększenie sylwetki serca,

Cewnikowanie serca - wykonywane w przypadku niejednoznacznego obrazu w badaniu echokardiograficznym.

Nieleczone zwężenie zastawki aortalnej prowadzi do powikłań w postaci:

  • zaburzeń rytmu,
  • zatorowości,
  • obrzęku płuc (w wyniku niewydolności lewej komory wywołującej zastój w krążeniu płucnym),
  • infekcyjnego zapalenia wsierdzia,
  • zaburzeń krzepnięcia krwi,
  • niewydolności prawej komory (w bardzo zaawansowanych przypadkach).

Metody leczenia

Sposoby leczenia zwężenia zastawki aortalnej można podzielić na:

  • metody zachowawcze - o znaczeniu pomocniczym, obejmują wyeliminowanie czynników ryzyka rozwoju miażdżycy, ograniczenie wysiłku fizycznego oraz farmakoterapię, wskazane jest w celu czasowej poprawy oraz w przypadku chorych z przeciwwskazaniami do leczenia zabiegowego;
  • leczenie chirurgiczne - wszczepienie protezy zastawkowej;
  • walwuloplastyka balonowa zastawki aortalnej.

Wskazania do walwuloplastyki zastawki aortalnej

Zabieg walwuloplastyki zastawki aortalnej, ze względu na swój krótkotrwały efekt terapeutyczny oraz stosunkowo wysokie ryzyko powikłań, ma dość ograniczone wskazania, które obejmują:

  • sytuacje, kiedy pacjent jest przygotowywany do operacyjnej korekcji wady zastawki, jednak jego stan wymaga natychmiastowej interwencji,
  • ciężką objawową stenozę aortalną,
  • przypadki, kiedy pacjent ze stenozą aortalną wymaga pilnej operacji niezwiązanej z sercem,
  • pacjentów, którzy mają istotne zwężenie zastawki aortalnej, jednak ze względu na współistniejące obciążenia nie kwalifikują się do operacji wymiany zastawki,
  • u dzieci oraz młodzieży - pozwala na odroczenie chirurgicznej korekcji od kilku do kilkunastu lat.

Przeciwwskazania do walwuloplastyki zastawki aortalnej

Przeciwwskazaniami do przeprowadzenia zabiegu walwuloplastyki zastawki aortalnej są:

  • patologia naczyń obwodowych - ze względu na trudności techniczne przy wprowadzaniu cewnika z balonem,
  • skrzeplina w lewej komorze serca - ze względu na przemieszczenie jej do naczyń obwodowych i spowodowanie zatoru,
  • stwierdzone kolonie bakterii wegetujące na płatkach zastawki,
  • niedomykalność zastawki aortalnej w stopniu umiarkowanym i ciężkim - ze względu na możliwość pogorszenia,
  • przeciwwskazania do leczenia przeciwkrzepliwego heparyną.

Przebieg walwuloplastyki

Zabieg walwuloplastyki odbywa się w warunkach sali operacyjnej, jednak nie stosuje się w jego trakcie znieczulenia ogólnego. Oznacza to, że pacjent jest cały czas przytomny. Aby zabieg mógł zostać wykonany, lekarz w pierwszym etapie uzyskuje dostęp naczyniowy. W tym celu z reguły nakłuwa tętnicę udową. Wcześniej znieczula skórę oraz tkankę podskórną w okolicy nakłucia. Po wprowadzeniu cewnika zakończonego balonem do naczynia kieruje go w stronę przeciwną do przepływu krwi.

Cała procedura odbywa się pod kontrolą obrazu z aparatu rentgenowskiego w celu uniknięcia wprowadzenia cewnika w niewłaściwe naczynie. Po dojściu do serca końcówka prowadnika z balonem umieszczana jest w świetle zwężonej zastawki. Następnie balon wypełnia się płynem ze środkiem kontrastowym tak, aby w trakcie jego rozprężania zostało uwidocznione zwężenie. Zwiększająca się średnica balonu powoduje poszerzenie kanału dla przepływu krwi przez zastawkę.

Zabieg przeprowadza się ostrożnie, tak aby uniknąć nadmiernego poszerzenia balonu, co mogłoby spowodować oderwanie płatków zastawki. Z reguły osiąga się zwiększenie pola przepływu do nie więcej niż 1 cm kwadratowego. Następnie usuwa się cewnik z balonem z naczynia. Po zabiegu pacjent powinien przez kilka godzin przebywać w pozycji leżącej z opatrunkiem uciskowym założonym w miejscu wkłucia, tak aby uniknąć krwawień z naruszonego naczynia. W ciągu kolejnych dni chory powinien oszczędzać nogę, przez którą uzyskano dostęp naczyniowy, aby umożliwić wygojenie naczynia.

Powikłania walwuloplastyki

Jako procedura chirurgiczna, walwuloplastyka łączy się z ryzykiem pewnych powikłań związanych z:

  • nakłuciem dużego naczynia tętniczego - wytworzenie tętniaka rzekomego, przedziurawienie naczynia, krwiak w miejscu wkłucia, krwotok,
  • uszkodzenie zastawki - oderwanie płatków zastawki, wtórna niedomykalność, rozerwanie pierścienia zastawki,
  • ponowne zwężenie zastawki,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • wstrząs kardiogenny,
  • tamponada serca,
  • zakażenie,
  • zgon.

Powikłania związane z tą metodą są dosyć częste i wynoszą około 10% przypadków, a poprawa kliniczna jest niestety krótkotrwała.

Lekarz Marta Bijak

Znajdź najlepszego lekarza