Zwężenie kanału kręgowego

Reklama

Zwężenie kanału kręgowego (inaczej stenoza) jest schorzeniem, w którym kanał kręgowy ulega zwężeniu, co doprowadza do ucisku rdzenia kręgowego, nerwów i naczyń, które tam się znajdują. Wynika najczęściej ze stopniowego rozwoju zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, co nasila się z wiekiem, a co za tym idzie występuje zwykle u osób po czterdziestym roku życia. Mężczyźni chorują częściej niż kobiety.

Charakterystyka kręgosłupa i kanału kręgowego

Kręgosłup stanowi kostną podporę, a równocześnie chroni struktury zawarte wewnątrz, czyli rdzeń kręgowy i odchodzące od niego nerwy.

Wyróżnia się kilka odcinków kręgosłupa:

  • odcinek szyjny,
  • odcinek piersiowy,
  • odcinek lędźwiowy,
  • odcinek krzyżowo-guziczny.

Prawidłowo zbudowany kręgosłup nie jest prosty, lecz posiada naturalne krzywizny nazywane lordozami (szyjna i lędźwiowa) oraz kifozami (piersiowa). Jest możliwe pogłębienie krzywizn, co doprowadza do zmian i dolegliwości bólowych. Często występująca skolioza jest już zmianą patologiczną i polega na skrzywieniu bocznym kręgosłupa.

Kręgi ułożone są na sobie w ten sposób, że w środku powstaje kanał kręgowy, w którym biegną struktury nerwowe. Poszczególne kręgi oddzielone są od siebie krążkami międzykręgowymi. Kanał kręgowy w zależności od odcinka kręgosłupa przybiera nieco odmienny kształt: trójkątny, owalny, przypominający liście koniczyny.

Rdzeń kręgowy na początkowych kręgach lędźwiowych tworzy stożek końcowy, który następnie przechodzi w ogon koński (zbudowany z korzeni przednich i tylnych nerwów rdzeniowych, co przypomina swoim wyglądem właśnie ogon koński). Nerwy, które odchodzą od rdzenia kręgowego wychodzą po bokach przez otwory międzykręgowe.

Charakterystyka zwężenia kanału kręgowego

Zwężenie kanału kręgowego doprowadza do ucisku struktur biegnących w kanale kręgowym. Ucisk może być spowodowany przez struktury kostne lub tkanki miękkie (na przykład więzadła). Może występować na każdym poziomie kręgosłupa.

Przyczyna zwężenia kanału kręgowego

Najczęstszą przyczyną zmian jest choroba zwyrodnieniowa, która doprowadza do zwężenia kanału kręgowego (dochodzi do zmian w krążku międzykręgowym, obniżenia ich wysokości, powstania narośli kostnych na kręgach [tak zwane osteofity], przesunięcia się kręgów i przerostu więzadeł znajdujących się w tej okolicy).

Objawy zwężenia kanału kręgowego

Ucisk powoduje dolegliwości bólowe, zaburzenia czucia i siły mięśniowej. W zależności od zajętego odcinka pojawiają się różne dolegliwości bólowe. Na przykład w przypadku zwężenia w odcinku lędźwiowym dolegliwości nasilają się przy chodzeniu, pojawia się ból - często promieniujący od pośladka do kończyny dolnej. Pojawia się drętwienie i osłabienie siły mięśniowej. Mogą pojawiać się problemy z utrzymaniem moczu i kału. Ulgę przynosi leżenie ze zgiętymi biodrami oraz pochylenie sylwetki do przodu.

Diagnostyka zwężenia kanału kręgowego

Rozpoznanie jest stawiane na podstawie zebranego wywiadu i badania lekarskiego, potwierdzanego badaniami obrazowymi (zdjęcie radiologiczne, czasami badania rezonansem magnetycznym).

Leczenie zwężenia kanału kręgowego

Większość chorych leczona jest zachowawczo, czyli nieoperacyjnie. Najczęściej jest to metoda, która doprowadza do zmniejszenia dolegliwości. Prowadzona jest rehabilitacja oraz farmakoterapia. Ważna jest systematyczność i odpowiedni dobór ćwiczeń, najlepiej przez rehabilitanta. W farmakoterapii stosuje się leki przeciwbólowe oraz niesterydowe środki przeciwzapalne. Czasami zalecane jest noszenie odpowiednio dobranego gorsetu ortopedycznego. Decyduje o tym lekarz. Jeżeli leczenie zachowawcze nie przynosi efektów rozważa się przeprowadzenie zabiegu operacyjnego.

Innymi wskazaniami do operacji są znacznie nasilone dolegliwości bólowe, zaburzenia ze strony pęcherza moczowego lub układu pokarmowego (nietrzymanie moczu lub kału).

Zabieg operacyjny polega na odbarczeniu kręgosłupa poprzez usunięcie struktur uciskających znajdujących się w kanale kręgowym i wychodzących przez otwory międzykręgowe (nerwy i naczynia). Kanał kręgowy jest poszerzany. Operacja polega na usunięciu wyrostków kolczystych oraz łuku wraz z fragmentem więzadła (laminektomia) i usunięciu wyrostków stawowych, co ma na celu poszerzenie otworów międzykręgowych, przez które wychodzą nerwy (facetektomia).

Następnie najczęściej usztywnia się zmieniony fragment operowanego kręgosłupa (na przykład poprzez stabilizatory przytwierdzane do kręgosłupa). Przeciwwskazaniem do wykonywania stabilizacji jest na przykład osteopenia (czyli zmniejszenie gęstości mineralnej kości), czasami także choroby ogólnoustrojowe, na przykład cukrzyca czy choroby układu krążenia.

Czasami wykonywana jest hemilaminektomia, w przypadku tym zakres operacji jest nieco mniejszy. Rany pooperacyjne zwykle goją się nieco wolniej niż na przykład na dobrze unaczynionej skórze głowy.

Wraz z postępem medycyny dąży się także do zmniejszenia rozległości zabiegu, co umożliwia mikrochirurgia. W zabiegu takim usuwany jest jedynie element, który jest powodem powstania dolegliwości.

Powodem zmian najczęściej jest choroba zwyrodnieniowa, warto zapobiegać wystąpieniu zmian poprzez systematyczną gimnastykę. Warto również dbać o utrzymanie właściwej masy ciała oraz postawy.

Lekarz Joanna Gładczak

Bibliografia:

  • Chirurgia. B. E. Jarrell.

Znajdź najlepszego lekarza