Radioterapia paliatywna

Reklama

Radioterapia jest istotnym elementem leczenia onkologicznego, przede wszystkim mającego na celu wyleczenie. Kiedy jednak choroba nowotworowa staje się zbyt zaawansowana, naświetlania można zastosować także jako element terapii paliatywnej. Ogólnie, wyróżnia się dwa rodzaje radioterapii: teleradioterapię, która polega na naświetlaniu chorego z zewnątrz, oraz brachyterapię, która polega na umiejscowieniu źródła promieniowania w pobliżu guza nowotworowego.

Kiedy stosuje się radioterapię paliatywną?

Radioterapia paliatywna stosowana jest przede wszystkim w celu poprawy jakości życia pacjenta, w przypadku nieuleczalnej choroby nowotworowej, a także czasami celem wydłużenia życia. Naświetlanie może spowodować złagodzenie dolegliwości związanych z nowotworem lub zapobieganie ich wystąpieniu. Zazwyczaj stosuje się mniejsze dawki promieniowania niż w przypadku radioterapii radykalnej. Czas leczenia jest także krótszy, a terapia wiąże się dzięki temu z mniejszą częstością występowania działań niepożądanych.

Kwalifikacja do leczenia obejmuje ustalenie kilku ważnych czynników, które decydują o jego skuteczności, takich jak:

  • umiejscowienie guza nowotworowego lub przerzutu,
  • ocena, czy dolegliwości chorego są spowodowane ogniskiem nowotworowym, które ma być napromieniane,
  • wrażliwość danego nowotworu na radioterapię,
  • stan ogólny pacjenta.

Ustalenie, czy pierwotny guz nowotworowy, czy przerzut są przyczyną dolegliwości u chorego ma ogromne znaczenie, ponieważ jeśli okaże się, że dolegliwości wynikają zupełnie z innej przyczyny, chory będzie niepotrzebnie napromieniany, co wiąże się z dyskomfortem, możliwością pojawienia się działań niepożądanych, a przede wszystkim – brakiem spodziewanego efektu leczenia. Istotna jest także lokalizacja zmiany. Dobre efekty przynosi radioterapia przerzutów do kości. Z kolei jeżeli przerzuty umiejscawiają się w jamie brzusznej lub są uogólnione, czasami leczenie farmakologiczne jest bardziej skuteczne w łagodzeniu przykrych dolegliwości.

Niektóre rodzaje nowotworów są bardziej, inne mniej wrażliwe na promieniowanie. Stosowanie radioterapii w przypadku nowotworów słabo wrażliwych na napromienianie nie ma sensu, gdyż nie spowoduje zmniejszenia ogniska nowotworowego.

Istotne jest także ustalenie, w jakim stanie znajduje się chory i czy radioterapia faktycznie przyniesie pożądany skutek. Niekiedy na efekty leczenia trzeba czekać długo, a więc trzeba ustalić, czy czas ten nie jest na przykład dłuższy niż spodziewany okres przeżycia. Najważniejsze jest zapewnienie choremu komfortu życia w okresie terminalnym, a więc także ograniczenie niepotrzebnych i męczących działań medycznych.

Wskazania do radioterapii paliatywnej

Do najczęstszych wskazań do zastosowania radioterapii paliatywnej należą:

  1. Dolegliwości bólowe spowodowane przez przerzuty do kości - najczęściej w przypadku raka piersi, prostaty, płuc. Mogą dotyczyć tylko jednego miejsca, mogą także być mnogie. Zazwyczaj stosuje się napromienianie ze źródeł zewnętrznych (teleradioterapię). Radioterapia ma na celu złagodzenie dolegliwości bólowych i zapobieganie patologicznym złamaniom.
  2. Przerzuty do mózgu - występują często w przypadku raka piersi, płuc, białaczek. Radioterapia ma przede wszystkim na celu zapobieganie wystąpieniu tzw. obrzęku mózgu, który może bezpośrednio zagrażać życiu, a także ubytkom neurologicznym, uporczywym bólom głowy, wymiotom oraz napadom padaczkowym.
  3. Stany zagrażające życiu pacjenta - na przykład w przypadku ucisku rdzenia kręgowego w wyniku przerzutu do kręgów, ucisku żyły głównej górnej przez rozrastający się rak płuca, zamknięcia światła przełyku lub odbytnicy.
  4. Owrzodzenia skóry związane z chorobą nowotworową, które są przyczyną dolegliwości bólowych, sączenia się ran, nadkażenia bakteryjnego.
  5. Nowotwory naciekające korzenie nerwowe lub sploty - aby zapobiec ubytkom neurologicznym (które mogłyby doprowadzić np. do nietrzymania moczu, stolca, niedowładów oraz dolegliwości bólowych).
  6. Krwawienia z pochwy, odbytu, układu moczowego, krwioplucie spowodowane przez rozrastający się nowotwór.

Podsumowując, wskazania do radioterapii paliatywnej należy ustalać bardzo rozważnie. Najważniejsze jest zapewnienie choremu komfortu życia i uwolnienie od uporczywych dolegliwości bólowych, uwzględniając wszelkie możliwe sposoby postępowania.

Lek. Agnieszka Barchnicka

Bibliografia:

  • Leppert W, Milecki P, Łuczak J, Stryczyńska G: Rola radioterapii w opiece paliatywnej. Borgis - Nowa Medycyna 1/2000.
  • Rolski W, Kiprian D, Kawecki A: Radioterapia paliatywna w leczeniu przerzutów do kości. Medycyna Paliatywna 2011; 2, 95-100.

Znajdź najlepszego lekarza

Dodatkowe informacje