Pęcherzyk żółciowy

Pęcherzyk żółciowy (woreczek żółciowy, łac. vesica fellea), potocznie zwany woreczkiem żółciowym, to narząd magazynujący i zagęszczający wytwarzaną w wątrobie żółć. Żółć jest konieczna do emulgowania tłuszczów, podczas trawienia ich w dwunastnicy. Pęcherzyk żółciowy może magazynować od 40 do 70 ml żółci. Poprzez drogi żółciowe łączy się z wątrobą i dwunastnicą.

Budowa pęcherzyka żółciowego

W jego budowie wyróżnia się szyjkę, trzon i dno. Przedłużeniem szyjki jest przewód pęcherzykowy, który po połączeniu przewodem wątrobowym wspólnym uchodzi do dwunastnicy w miejscu zwanym brodawką Vatera. Ściana pęcherzyka żółciowego zbudowana jest z trzech warstw: błony śluzowej, błony mięśniowej i błony surowiczej. Błona śluzowa składa się z nabłonka jednowarstwowego walcowatego. Tworzy liczne fałdy widoczne tylko przy pustym pęcherzyku. Nabłonek wytwarza liczne uchyłki, a na jego powierzchni znajdują się mikrokosmki. Błona mięśniowa składa się z trzech warstw: skośnej, podłużnej i okrężnej. Błona surowicza zbudowana jest z tkanki łącznej właściwej zbitej pokrytej nabłonkiem surowiczym. W ścianie pęcherzyka żółciowego znajdują się również przewody Luschki, mające funkcje przewodów gruczołowych.

Funkcje pęcherzyka żółciowego

Pęcherzyk żółciowy ma za zadanie przechowywać i zagęszczać żółć. Żółć produkowana jest w wątrobie i przewodem wątrobowym wspólnym dostaje się do przewodu pęcherzykowego i do woreczka. Tam, dzięki nabłonkowi jednowarstwowemu płaskiemu, zachodzi proces wypompowywania sodu z żółci, co wiąże się z przepływem wody z żółci na zewnątrz.

Wydzielanie żółci zachodzi również przez przewód pęcherzykowy, ale do dwunastnicy. Zachodzi to w wyniku uwolnienia przez dwunastnicę cholecystokininy (CCK), gdy w jej wnętrzu znajdą się tłuszcze. Dociera ona z krwią do pęcherzyka, powoduje jego skurcz i wyrzut jego zawartości.

Żółć

Żółć to zielonkawy, lepki płyn produkowany przez wątrobę. Składa się z kwasów żółciowych, barwników żółciowych, lecytyny, mocznika, cholesterolu, soli mineralnych, soli kwasów żółciowych i tłuszczowych. Funkcja żółci polega na wspomaganiu soków trawiennych w rozkładaniu tłuszczów. Powoduje ona emulgowanie tłuszczów w przewodzie pokarmowym, co umożliwia ich trawienie i wchłanianie. Dzięki temu możliwe jest również wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, takich jak A, D, E i K.

Kwasy żółciowe, które nie zostaną wydalone z resztkami pokarmowymi, zostają ponownie wchłonięte do krwiobiegu i wykorzystane do tworzenia żółci. Proces ten nazywamy krążeniem wątrobowo-jelitowym.

Choroby pęcherzyka żółciowego

Zabiegi chirurgiczne na pęcherzyku żółciowym są zwykle związane z jego ostrym zapaleniem oraz obecnością kamieni żółciowych. W takim przypadku zwykle wykonywane jest całkowite wycięcie pęcherzyka (cholecystektomia) metodą klasyczną lub laparoskopową. Także rak pęcherzyka żółciowego zwykle wieże się z jego usunięciem.

Kamica pęcherzyka żółciowego jest to stan, w którym dochodzi do powstawania złogów w pęcherzyku żółciowym. Kamica objawia się kolką żółciową, czyli ostrym bólem brzucha rozwijającym się w wyniku wzrostu ciśnienia w pęcherzyku żółciowym. Dodatkowo występują nudności, wymioty, wzdęcie brzucha, zgaga i bolesność okolicy podżebrowej prawej. Niekiedy powiększony pęcherzyk można wyczuć przez skórę. Nieleczona choroba prowadzi do powikłań, takich jak perforacja pęcherzyka, zapalenie pęcherzyka, dróg żółciowych, trzustki, ropień wątroby i niedrożność jelit.

Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego rozwija się jako konsekwencja nieleczonej kamicy pęcherzyka. Objawia się trwającą ponad 6 godzin kolką żółciową, wymiotami, gorączką, dreszczami, bólem przy dotyku okolicy podżebrowej prawej i wyczuwalnym przez skórę powiększonym pęcherzykiem. Stan ogólny chorego jest ciężki.

Rak pęcherzyka żółciowego jest nowotworem złośliwym rozwijającym się z nabłonka gruczołowego pęcherzyka. Czynnikami predysponującymi do powstania raka są otyłość, przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego, polipowatość, AIDS, nadużywanie alkoholu, anomalie budowy przewodów żółciowych i trzustkowych oraz obecność pęcherzyka porcelanowego, czyli stanu polegającego na zwapnieniu jego ścian. U 75% chorych na ten nowotwór wykrywa się obecność kamieni w pęcherzyku.

Rak pęcherzyka żółciowego objawia się w późnej fazie choroby. Do najczęstszych symptomów zaliczamy nudności, wymioty, ból w prawym nadbrzuszu, żółtaczkę, świąd skóry, stolce tłuszczowe, zmęczenie, złe samopoczucie, ubytek masy ciała i wyczuwalny guz w prawym podżebrzu.

Optymalnym postępowaniem leczniczym jest usunięcie pęcherzyka żółciowego z dwucentymetrowym marginesem niezmienionej wątroby i okolicznymi węzłami chłonnymi. W przypadku wykrycia choroby w wyciętym z powodu kamicy pęcherzyku, należy przeprowadzić zabieg usunięcia loży po pęcherzyku z marginesem tkanki wątrobowej. Rokowanie jest złe.

Dominik Siutka

Zapalenia, rak, wycięcie pęcherzyka żółciowego