Przyczyny wystąpienia ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego to:
- zastój żółci z powodu zatkania kamieniem przewodu pęcherzykowego lub szyi pęcherzyka
- rozciągnięcie ściany pęcherzyka i w następstwie jej niedokrwienie
- zakażenie zastoinowej żółci przez bakterie
Fotografia 1. Preparat resekcyjny przedstawiający pęcherzyk żółciowy w ostrym stanie zapalnym. Wewnątrz pęcherzyka drobne kamienie żółciowe.
Stadia zwiastujące ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego
Atak ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego zwykle zaczyna się od epizodu kolki żółciowej.
Atak ten przebiega zazwyczaj w jeden z czterech sposobów:
1. Zwykle ustępuje po 4-6 godzinach, ponieważ kamień, który wywołał atak, wpadł z powrotem do pęcherzyka lub przeszedł przez przewód żółciowy wspólny do dwunastnicy.
2. Może nastąpić ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, często po kilkugodzinnej przerwie bez bólu.
3. Po zaklinowaniu kamienia w przewodzie pęcherzykowym może powstać przewlekły wodniak, jeśli nie ma zakażenia i błona śluzowa pęcherzyka nie uległa martwicy.
4. Może wystąpić przemijająca żółtaczka, jeżeli kamień przesunął się do dwunastnicy lub utkwił w przewodzie żółciowym wspólnym, nie powodując jednak całkowitego jego zatkania. Gdy utrzymuje się częściowe zatkania przewodu wspólnego, może dojść do zapalenia dróg żółciowych.
Czasami zdarza się ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego przy braku kamieni żółciowych lub gdy nie ma zatkania przewodu, ale to dotyczy ok. 5% przypadków. Bezkamicze zapalenie pęcherzyka żółciowego występuje najczęściej u pacjentów ciężko chorych, będących na całkowitym żywieniu pozajelitowym.
Objawy ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego
- Ból. Ból jest stały, nieustępliwy, często występujący w linii środkowej nadbrzusza. Ostry ból zwykle znika w ciągu 4-6 godzin. Po kilkugodzinnej przerwie bezbólowej powraca, lecz teraz umiejscawia się w prawym podżebrzu i ma inny charakter: jest ciągły, nasila się przy ruchach, kaszlu lub kichaniu.
- Wymioty, nudności lub całkowita utrata apetytu. Wymioty czasami nie występują, a ich treść jest żółciowa.
- Żółtaczka (czasami). Im cięższy jest atak ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego, tym prawdopodobniejsze wystąpienie żółtaczki. Żółtaczka może wystąpić także przy braku kamieni w przewodzie żółciowym wspólnym.
- Gorączka. Około 38 st. C.
- Papacyjne lub wizualne stwierdzenie rozdęcia pęcherzyka żółciowego. Powiększenie pęcherzyka występuje prawie w połowie przypadków.
- Tkliwość i sztywność mięśniowa.
Rozpoznanie ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego
Ustala się na podstawie obrazu klinicznego potwierdzonego badaniem ultrasonograficznym.
Leczenie ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego
W trakcie ostrych objawów chorobowych wymagana hospitalizacja, ścisła dieta, podawanie leków przeciwbólowych i rozkurczowych oraz antybiotyków.
Po ustąpieniu ostrych objawów choroby wdraża się leczenie operacyjne. Zabiegiem z wyboru w ostrym zapaleniu pęcherzyka żółciowego jest
cholecystektomia klasyczna, rzadziej
cholecystektomia laparoskopowa.
Drogi zejścia zapalenia pęcherzyka żółciowego
- objawy mogą ustąpić, kamień przesunie się, zawartość pęcherzyka ulegnie opróżnieniu, zapalenie ostre przejdzie w fazę przewlekłą
- wodniak pęcherzyka żółciowego, gdy kamień tkwi w przewodzie pęcherzykowym i nie doszło do zakażenia
- ropniak pęcherzyka żółciowego, gdy zakażenie utrzymuje się
- rozlane lub ograniczone zapalenie otrzewnej w przypadku zgorzeli ściany i przedziurawienia pęcherzyka żółciowego
