Achalazja wpustu przełyku

Achalazja wpustu przełyku (kurcz wpustu) jest upośledzeniem zdolności do rozkurczu dolnego zwieracza przełyku z brakiem perystaltyki jego trzonu. W rezultacie dochodzi do zalegania pokarmu, poszerzenia przełyku i zapalenia błony śluzowej. Choroba występuje najczęściej pomiędzy 30 a 60 rż.

Przyczyna upośledzenia rozkurczu dolnego zwieracza przełyku jest niejasna. Prawdopodobnie dużą rolę odgrywają czynniki autoimmunologiczne, infekcyjne i środowiskowe.

Zaobserwowano również, że u osób z achalazją po upływie około 20 lat ryzyko powstania raka płaskonabłonkowego jest 30-100 razy większe niż u populacji ogólnej.

Do charakterystycznych objawów należą: utrudnione połykanie początkowo stałych pokarmów, potem również płynnych, cofanie się pokarmów do jamy ustnej, ból w klatce piersiowej, spadek masy ciała i powikłania płucne.

Rozpoznanie ustala się na podstawie badań dodatkowych. Wykonuje się badanie rentgnowskie przełyku z podaniem środka cieniującego, endoskopię, manometrię przełyku (ocena napięcia zwieracza dolnego przełyku).

Leczenie achalazji przełyku

Podstawą leczenia achalazji jest dieta papkowata i rozdrobniona, spożywanie pokarmów w pozycji stojącej, bez pośpiechu i unikanie stanów napięcia emocjonalnego. W leczeniu farmakologicznym stosuje się leki zmniejszające napięcie zwieracza dolnego przełyku (nifedypinę, diazotan izosorbidu), które są raczej uzupełnieniem leczenia inwazyjnego.

Z kolei leczenie inwazyjne to mechaniczne rozszerzanie przełyku w okolicy wpustu za pomocą poszerzadła mechanicznego, hydrostatycznego lub pneumatycznego. Zabieg przeprowadzany jest w premedykacji i pod kontrolą radiologiczną. Możliwym powikłaniem zabiegu jest jednak perforacja przełyku, krwawienie, refluksowe zapalenie przełyku czy zachłystowe zapalenie płuc. W niektórych przypadkach, szczególnie, gdy występują przeciwwskazania do operacji stosuje się endoskopowe wstrzykiwanie toksyny botulinowej, która rozluźnia dolny zwieracz przełyku.

Leczeniem operacyjnym z wyboru jest miotomia, czyli podłużne nacięcie dolnej części mięśni przełyku i wpustu sposobem Hellera bez przecinania błony śluzowej. Najczęściej wykonuje się jednocześnie fundoplikację (wytworzenie niepełnego mankietu z dna żołądka wokół dolnego odcinka przełyku). Skuteczność zabiegu jest porównywalna z mechanicznym poszerzaniem przełyku, a jego powikłaniem jest refluks przełykowo-żołądkowy.
Operacja niesie ze sobą niskie ryzyko śmiertelności (poniżej 1 %).

Dorota Kozera

Bibliografia:
- A. Szczeklik: Choroby wewnętrzne, Tom 1.
- W. Noszczyk: Chirurgia, Tom 2.