Przetoki

Reklama

Przetoki (stomie) są to sztucznie wykonane połączenia pomiędzy światłem jelita a powierzchnią skóry brzucha. Ma to na celu odprowadzenie treści jelitowej i gazów na zewnątrz organizmu. Stomie są częstą konsekwencją leczenia chirurgicznego, w szczególności dotyczącego układu pokarmowego oraz układu moczowego.

Stomie pod względem zastosowania dzielimy na odżywcze oraz wydalnicze.

Stomia odżywcza służy do umożliwienia żywienia dojelitowego pacjentów, u których niemożliwe jest naturalne żywienie doustne. Wymagają tego stany zaburzające w sposób mechaniczny pasaż, m.in. nowotwory przełyku, żołądka oraz stany znoszące odruch połykania w przebiegu chorób neurologicznych, takich jak udar mózgu. Stomia odżywcza zakładana jest do górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Stomie wydalnicze są zakładane, gdy w przebiegu zabiegów chirurgicznych na drogach moczowych bądź przewodzie pokarmowym nie jest możliwe zachowanie jego dotychczasowej ciągłości. Do grupy chorób wymagających usunięcia jelita lub jego końcowej części zaliczmy między innymi chorobę Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego lub rak jelita grubego. Do przyczyn urologicznych zaliczają się między innymi wrodzone wady układu moczowego lub rak pęcherza moczowego. W tych przypadkach stomia (ujście moczowodu lub jelita) jest zakładana na powierzchni brzucha. Mocowane do niej są specjalne woreczki zbierające mocz lub kał.

Pod względem czasu funkcjonowania stomii w organizmie, dzielimy je na czasowe i stałe:

  • stomie czasowe - wykonuje się je w przypadku potrzeby odbarczenia zespolenia jelitowego lub przed operacją odtworzenia ciągłości przewodu pokarmowego, gdy już nie jest potrzebna, usuwa się ją;
  • stomie stałe - wykonuje się je w przypadku nieoperacyjnych nowotworów przewodu pokarmowego na stałe zamykających jego światło, wykorzystywana jest także po operacjach usunięcia odbytu lub odbytnicy.

Pod względem budowy wyróżniamy stomię jednolufową i dwulufową:

  • stomia jednolufowa - polega na przyszyciu do powłok brzusznych tylko jednego górnego fragmentu odciętego jelita, dolny fragment zaszywa się ślepo;
  • stomia dwulufowa - polega na przyszyciu do powłok brzusznych obu, otwartych fragmentów jelit powstałych po jego przecięciu.

Stomie pod względem zaopatrywanego narządu można podzielić na kilka rodzajów:

  • ileostomię - stomia wykonana na jelicie cienkim,
  • colostomię - stomia wykonana na jelicie grubym,
  • urostomię - stomia wykonana na układzie moczowym, najczęściej przeprowadza się zabieg przyszycia moczowodu do skóry, można również wykonać przetokę bezpośrednio z pęcherza moczowego, nerki (nefrotomia) lub z cewki moczowej,
  • hepatojejunostomię - jest to wykonanie zespolenia między jelitem a wrotami wątroby u noworodków z zarośniętymi przewodami odprowadzającymi żółć.

Przed zabiegiem chory powinien być poinformowany na czym polega stomia i że można z nią normalnie funkcjonować. Po zabiegu zadaniem pielęgniarki jest nauczyć pacjenta czynności związanych z higieną i obsługiwaniem zestawu stomijnego. Chory opuszczając szpital, powinien być skierowany do poradni "chorych ze stomią".

Miejsce, w którym wyłania się stomię, powinno znajdować się daleko od pępka, łuku żebrowego, kości łonowej i biodrowej oraz fałdów skóry. Ułatwia to utrzymanie higieny i prawidłowe przytwierdzenie worka stomijnego. Najczęściej wybiera się lewy dolny kwadrant jamy brzusznej kilka centymetrów od linii pośrodkowej ciała. Otwór powinien przechodzić przez mięsień prosty brzucha, daleko od linii operacyjnej, zniekształceń skóry i blizn. Średnica otworu powinna być dobrana odpowiednio do średnicy jelita. Koniec jelita przeprowadza się przez otwór na długość 3-4 cm, po czym "wywija się" go na drugą stronę i przyszywa do skóry.

Wśród powikłań zabiegu wyłonienia stomii wyróżniamy: zwężenie i zatkanie otworu stomijnego, krwawienia, wypadnięcie stomii, przepukliny i zmiany skórne wokół otworu.

Dominik Siutka

Rodzaje przetok i ich funkcjonowanie