Śledziona

Reklama

Śledziona (łac. splen, lien) jest narządem limfatycznym posiadającym bezpośrednie połączenie z krwiobiegiem. Znajduje się ona w lewym podżebrzu i w warunkach prawidłowych nie jest wyczuwalna. Jej masa wynosi 100 do 200 gramów a wielkość 12x7x4 cm.

Śledziona nie jest niezbędna do życia. W przypadku jej zniszczenia (pęknięcia), choroby samej śledziony (torbiele, ropnie) lub zaburzeń hematologicznych jest ona usuwana poprzez zabieg chirurgiczny (splenektomia). Funkcje śledziony są wtedy przejmowane głównie przez wątrobę (i inne narządy).

Budowa śledziony

Zrąb śledziony utworzony jest z beleczek tkanki łącznej odchodzących od otaczającej ją torebki łącznotkankowej i z zawieszonych na nich komórek mięśniowych. Komórki te kurcząc się powodują zmniejszenie objętości narządu, co prowadzi do wyrzutu zalegającej w nim krwi na obwód.

Miąższ śledziony stanowią miazga biała i czerwona.

Miazga biała zbudowana jest z komórek układu odpornościowego (limfocytów B i T, makrofagów, komórek plazmatycznych i komórek dendrytycznych). Tworzą one dwie struktury: grudki limfatyczne i strefy okołotętnicze. Na obwodzie miazgi białej znajduje się strefa brzeżna utworzona z zatok brzeżnych, do których dopływa krew z tętnicy środkowych. Strefy okołotętnicze są częścią grasiczozależną tętnicy, ponieważ zanika po usunięciu grasicy.

Miazga czerwona zbudowana jest z zatok śledziony, których ściany zbudowane są z licznych komórek układających się na zrębie. Wśród komórek tych wyróżnia się między innymi: erytrocyty, makrofagi, monocyty, komórki dendrytyczne, fibroblasty i limfocyty. Układają się one w sznurowate struktury, zwane pasmami śledzionowymi.

Funkcje śledziony

W śledzionie magazynowana jest krew, usuwane są z organizmu uszkodzone i zużyte krwinki krwi (erytrocyty, leukocyty, trombocyty), wytwarzane są przeciwciała. Śledziona filtrując krew zatrzymuje i niszczy antygeny lub prezentuje je limfocytom za pomocą komórek dendrytycznych Jest także miejscem proliferacji limfocytów T i limfocytów B. W życiu płodowym śledziona jest miejscem wytwarzania czerwonych krwinek. Zdolność ta zanika po urodzeniu.

Splenomegalia

Najczęstszym objawem ujawniających się różnych chorób organizmu oraz chorób samej śledziony jest splenomegalia, czyli powiększenie wymiarów śledziony. Objaw ten może być spowodowany licznymi chorobami. Wśród nich wyróżnia się między innymi: ropień śledziony, mononukleozę zakaźną, niedokrwistość hemolityczną, białaczki, marskość wątroby, zakrzep żyły śledzionowej, niewydolność prawej komory serca, zawał śledziony, torbiele i choroby nowotworowe.

Choroby śledziony

Zawał śledziony przebiega bezobjawowo. Powstaje w wyniku zapalenia wsierdzia, białaczek i nowotworów. Jest bezpośrednią przyczyną ropnia śledziony.

Ropień powstaje w wyniku przeniesienia patogenów drogą krwionośną. Objawia się bólami w lewym podżebrzu i lewej połowie klatki piersiowej.

Pęknięcie śledziony może być efektem urazu, mononukleozy, malarii, ziarnicy i ropnia. Objawia się bólem w lewym podżebrzu, mogącym promieniować do lewego barku lub rozlanym ból brzucha i jego tkliwością. Jeżeli krwawienie jest bardzo obfite, pojawiają się objawy wstrząsu, takie jak niskie ciśnienie, wysokie tętno, przyspieszony oddech i lęk.

Nowotwory występują rzadko. Wśród niezłośliwych najczęściej rozwija się naczyniak krwionośny, a wśród złośliwych naczyniakomięsak.

Torbiele pojawiają się bardzo rzadko.

Splenektomia

Podstawowym zabiegiem wykonywanym na śledzionie jest jej usunięcie. Wśród wskazań do zabiegu najczęściej wyróżnia się choroby hematologiczne (splenomegalia, wrodzona sferocytoza, trombocytopenia przewlekła), pęknięcie śledziony, ropnie, duże torbiele o średnicy większej od 10 cm, nadciśnienie wrotne, nowotwory i niektóre przypadki tętniaka tętnicy śledzionowej. Zabieg przeciwwskazany jest u dzieci do czwartego roku życia.

Sposób wykonania zabiegu zależy od wskazań do zabiegu. Zazwyczaj wykonuje się podwiązanie i przecięcie tętnicy śledzionowej i naczyń śledzionowych krótkich, wyjmuje śledzionę po czym zaszywa żyłę śledzionową. Operacje niewielkich urazów polegają na wycięciu uszkodzonego fragmentu śledziony i założeniu szwów. Obecnie większość zabiegów wykonuje się laparoskopowo.

W czasie operacji i po jej zakończeniu może dochodzić do powstawania powikłań. Zazwyczaj dochodzi do uszkodzenia ściany żołądka lub ogona trzustki, krwawień, powstawania ropni podprzeponowych, zapalenia płuc lub opłucnej, zapalenia trzustki, zwiększenia liczby leukocytów (stan ten nazywa się leukocytozą) i płytek krwi (trombocytoza) powyżej 400 tysięcy/mm3 oraz sepsę.

Dominik Siutka

Anatomia śledziony oraz uszkodzenia i wycięcie śledziony