Prawidłowa śledziona jest niewyczuwalna. Powiększoną śledzionę można wyczuć pod lewym łukiem żebrowym.
Powiększona śledziona wyróżnia się od innych guzów jamy brzusznej:
- porusza się z oddechem
- powoduje stłumienie odgłosu opukowego
- nie można jej oddzielić od góry od łuku żebrowego
- wystająca spod łuku żebrowego przebiega skośnie obniżając się ku pępkowi
Choroby powodujące powiększenie śledziony
Choroby układowe:
- ostre choroby zakaźne
- nadciśnienie wrotne (np. w: marskości wątroby, zespole Budda-Chiariego, zakrzepie żyły wrotnej lub śledzionowej)
- żółtaczka hemolityczna
- białaczki, ziarnica złośliwa, choroba Addisona-Biermera, czerwienica, szpiczak mnogi, mięsak
- kolagenozy
Choroby samej śledziony:
- zawał śledziony
- torbiele i inne guzy śledziony
- pourazowy krwiak śledziony.
Wskazania do wycięcia śledziony (splenektomia)
1) Lecznicze - w chorobach układu krwiotwórczego:
- niedokrwistość hemolityczna sferocytowa i autoimmunologiczna przewlekła
- małopłytkowość samoistna przewlekła
- chłoniaki nieziarnicze
- zwłóknienie szpiku
2) Lecznicze - w chorobach z nadciśnieniem wrotnym.
3) Lecznicze - w chorobach śledziony:
- pęknięcie śledziony pourazowe
- ropień śledziony
- guzy i torbiele śledziony
4) Diagnostyczne:
- choroba Chodgkina
- chłoniaki nieziarnicze
Głównym wskazaniem do splenektomii jest pęknięcie śledziony i hipersplenizm czyli stan wzmożonej czynności krwinkogubnej śledziony w przebiegu różnych chorób.
UWAGA: Splenektomii nie powinno się wykonywać u dzieci poniżej 4 r. ż., z powodu ważnej roli obronnej śledziony w organizmie.
Powikłania wycięcia śledziony
- krwawienie
- ostre zapalenie trzustki w wyniku uszkodzenia jej ogona
- ropień podprzeponowy
- ciężko przebiegające zakażenia
Urazowe pęknięcie śledziony
Czytaj więcej na ten temat:
Urazowe pęknięcie śledziony.
Ratowanie śledziony
Ciężko przebiegające zakażenie jest najgorszym powikłaniem i może być przyczyną śmierci u około 5% chorych po splenektomii.
Dość duża część chorych z obrażeniami śledziony może być leczona zachowawczo, jeżeli ich stan jest wyrównany, nie ma innych wewnątrzbrzusznych obrażeń, a rozległość uszkodzeń samej śledziony jest minimalna.
Podwiązanie tętnicy śledzionowej w czasie laparotomii może pozwolić na zachowanie śledziony, zwłaszcza przy rozdarciach w okolicy wnęki. Częściowe wycięcie śledziony można osiągnąć podwiązując pojedyncze odgałęzienia tętnicy śledzionowej.
Inne sposoby to:
- podwiązanie tętnic żołądkowych krótkich w celu opanowania krwawienia
- zakładanie szwów materacowych
- szwy mechaniczne
- zakładanie opatrunku z spongostanu lub kolagenu
- zaopatrzenie uszkodzenia biologicznymi klejami tkankowymi
- otoczenie śledziony siatką z wchłanialnego tworzywa
Można także, jeśli śledziona jest oderwana od szypuły naczyniowej i kawałki jej leżą w jamie otrzewnej, wykonać autogenny przeszczep śledziony. Tkankę śledziony kroi się na plasterki i owija się siecią większą. Naczynia z sieci mogą wrosnąć w tkankę śledziony, która podejmie słabą czynność śledziony.
Fotografia 1. Prawidłowo funkcjonujący autogenny przeszczep kawałka śledziony w tkance tłuszczowej sieci większej. Widoczne wrośnięte w przeszczep naczynia krwionośne.
