Leczenie operacyjne raka sutka (piersi)

Reklama

Zabiegi oszczędzające

Leczenie kobiet z inwazyjnym rakiem sutka poddawanych zabiegom oszczędzającym nie wykazuje różnic w porównaniu z bardziej rozległymi operacjami gruczołu sutkowego.
Leczenie oszczędzające (BCT - Breast Conserving Treatment) polega na wycięciu guza nowotworowego w granicach tkanek zdrowych oraz regionalnych węzłów chłonnych pachy. Postępowanie oszczędzające gruczoł sutkowy obejmuje zabiegi, których rozległość waha się od prostego usunięcia wyczuwalnej zmiany (tzw. tumorektomia), bez oceny histopatologicznej marginesu wyciętego preparatu, do anatomicznej resekcji kwadrantu sutka zawierającego guz wraz z otaczającą go skórą (kwadrantektomia).

Większość chirurgów wykonuje wycięcie zmiany wraz z marginesem 1-2 cm prawidłowej otaczającej ją tkanki gruczołowej. Brzegi preparatu resekcyjnego poddaje się badaniu histopatologicznemu na obecność komórek nowotworowych. Ten rodzaj zabiegu ma wiele nazw od szerokiego wycięcia miejscowego do wycięcia segmentarnego. Najpopularniejszym określeniem tego typu zabiegu jest jednak lumpektomia.

Celem zabiegów oszczędzających sutek jest:

  • opanowanie rozwoju nowotworu na etapie miejscowym,
  • zachowanie naturalnego wyglądu sutka.

Najlepszym sposobem jest dokonanie w pierwszym etapie lumpektomii, poddanie wycinka śródoperacyjnej ocenie histopatologiczej i w zależności od wyniku badania przejście do etapu drugiego (mastektomii) lub rezygnacja z etapu drugiego.

Wycięty guz oprócz badania histopatologicznego, poddaje się oznaczeniu obecności estrogenowych i progesteronowych receptorów, co może być przydatne w przyszłości, gdy zaistnieje potrzeba leczenia hormonalnego.
Zawsze po leczeniu oszczędzającym (BCT) stosujemy radioterapię uzupełniającą.

Wskazania do zabiegu oszczędzającego

  1. kobiety z wczesną postacią raka sutka (Klasyfikacja TNM: TisN0M0, T1N0M0, T1N1M0, T2N0-1M0 czyli guz nie większy niż 3 cm w wymiarze mammograficznym),
  2. możliwość osiągnięcia korzystnego efektu kosmetycznego,
  3. brak przerzutów do węzłów chłonnych,
  4. zmiana, która da się usunąć z marginesem tkanek zdrowych czyli:
    • pojedyncza,
    • dobrze ograniczona,
    • nie naciekająca skóry lub klatki piersiowej.
    • zgoda pacjentki na leczenie oszczędzające,
    • brak przeciwwskazań.

Przeciwwskazania do zabiegu oszczędzającego

Do przeciwwskazań bezwzględnych należą:

  1. Rak wieloośrodkowy,
  2. Wznowa raka po uprzednim leczeniu oszczędzającym,
  3. Uprzednio przebyte napromienianie piersi,
  4. Brak możliwości uzyskania marginesu tkanek zdrowych wokół guza.

Do przeciwwskazań względnych należą:

  1. Ciąża.
  2. Przewidywany zły efekt kosmetyczny.
  3. Choroby układowe (kolagenozy).

Lumpektomia

Chorą układa się na stole operacyjnym na wznak. Odkażenie i obłożenie pola operacyjnego wykonuje się w sposób typowy. Cięcia skórne powinny przebiegać koncentrycznie wokół otoczki sutka. W dolnej połowie sutka lepszy efekt kosmetyczny dają cięcia promieniste. Po nacięciu skóry rozdziela się tkankę gruczołową do głębokości około 1 cm nad powierzchnią guzka.

Wycinek powinien obejmować co najmniej 1 centymetrowy margines zdrowej tkanki. Preparowanie powinno prowadzić się przy użyciu skalpela lub nożyczek, aby nie zniszczyć preparatu albo poparzyć skóry nożem elektrycznym. Wycięty preparat należy koniecznie opisać i oznaczyć kierunki np. za pomocą szwów. Nie zszywa się tkanki gruczołowej, gdyż daje to niekorzystny efekt kosmetyczny.

Limfadenektomia dołu pachowego

Ułożenie chorej, przygotowanie i obłożenie pola operacyjnego jak do mastektomii z odwiedzeniem ramienia pod kątem 90 stopni. Cięcie skórne powinno mieścić się w obrębie dołu pachowego. Powinno przebiegać poniżej linii owłosienia pachowego, łukowato, z końcami skierowanymi dogłowowo. Po dotarciu do powięzi głębokiej wytwarza się dwa płaty skórne: dogłowowy (większy) i obwodowy. Rozległość i wykonanie limfadenektomii są takie same jak przy zmodyfikowanej radykalnej mastektomii.

Jedyną różnicę przy limfadenektomii wykonanej jako samodzielny zabieg stanowi ograniczona ekspozycja dołu pachowego. Po wykonaniu hemostazy w ranie pozostawia się dren ssący (np. Redona) wyprowadzony przez skórę poniżej rany operacyjnej. Założenie opatrunku bez ucisku kończy zabieg.

Obraz usuwanej zawartości dołu pachowego
Obraz usuwanej zawartości dołu pachowego prawego (widoczna żyła pachowa).
Źródło: Ilustrative Handbook of General Surgery; H. Chen, str. 60

Radykalna mastektomia

Przez wiele lat radykalna mastektomia zwana doszczętnym odjęciem sutka sposobem Halsteada polegającym na usunięciu całego sutka z mięśniami piersiowymi i tkanką dołu pachowego w jednym bloku była standardem w postepowaniu w raku sutka. Obecnie radykalną mastektomię sposobem Halsteada wykonuje się rzadko. Wskazaniem do niej są tylko guzy bardzo duże lub naciekanie guza pierwotnego na mięsień piersiowy większy.

Radykalna mastektomia sposobem Halsteada
Radykalna mastektomia sposobem Halsteada.
Źródło: Ilustrative Handbook of General Surgery; H. Chen, str. 56

Zmodyfikowana radykalna mastektomia

Czytaj Zmodyfikowana radykalna mastektomia

Inne zabiegi operacyjne raka sutka

Proste odjęcie gruczołu sutkowego

Proste odjęcie gruczołu sutkowego jest to operacja plastyczna., którą wykonuje się w zaawansowanym stadium choroby.

Jeśli istnieje bolesne owrzodzenie, martwica skóry i guza lub krwawienie z nowotworowo zmienionego sutka, wtedy wykonuje się zabieg nie leczący doszczętnie choroby, lecz ułatwiający pielęgnację i zmniejszający dolegliwości. Usuwa się wtedy cały gruczoł, z częścią skóry i z mięśniem piersiowym większym lub jego powięzią.

Trzeba zachować dostateczne płaty skórne, aby uzyskać pełne pokrycie ubytku i zagojenie rany.

Podskórne wycięcie gruczołu sutkowego

Podskórne wycięcie gruczołu sutkowego wykonuje się przez podskórne usunięcie tkanki gruczołowej. Wskazaniem do tego rodzaju operacji może być wysokie ryzyko powstania raka u kobiet obciążonych historią rodzinnego występowania raka sutka.

Rehabilitacja po zabiegu operacyjnym raka sukta

Rehabilitacja po zabiegu operacyjnym raka sukta po zabiegu ma niezwykle ważne miejsce w procesie leczenia operacyjnego raka piersi. Zabieg może spowodować uszkodzenie unerwienia czuciowego i ruchowego kończyny górnej, bolesność i zaburzenia ruchomości ręki poprzez wytworzenie blizny w obrębie rany pooperacyjnej. W takich przypadkach wczesna rehabilitacja (już po pierwszej dobie po zabiegu) podjęta jeszcze w szpitalu i kontynuowana w warunkach ambulatoryjnych pozwala na uniknięcie wielu wspomnianych powyżej powikłań.

Wykorzystano materiały zawarte w "Atlasie chirurgii onkologicznej" pod red. J. Donohue, J. van Heerdena, J. Monsona.

Znajdź najlepszego lekarza

Dodatkowe informacje