Narzędzia chirurgiczne klasyczne

Reklama

Klasyczne narzędzia chirurgiczne, w zależności od zastosowania, dzieli się na pięć grup: narzędzia tnące, chwytające, przemieszczające, szyjące i iniekcyjne.

Narzędzia tnące

Skalpel

Jest podstawowym narzędziem służącym do przecinania tkanek. Podczas nacinania tkanek najczęściej układa się go wzdłuż dłoni, równolegle do powierzchni tkanki i trzyma pomiędzy kciukiem a palcem środkowym; opuszka palca wskazującego leży na jego grzbietowej krawędzi, u podstawy ostrza. Palec serdeczny i mały wspomagają palec środkowy w utrzymaniu obsadki noża. W zaprezentowany sposób wykonujemy cięcie. Skalpel trzymany jest jak ołówek, zazwyczaj składa się z „rączki” wielorazowego użytku i nakładanego na nią jednorazowego ostrza.

Skalpel (nóż chirurgiczny)
Skalpel (nóż chirurgiczny).
Źródło: Podstawy szycia chirurgicznego; M. Trybus, str. 12, rys. 3

Podczas nacinania tkanek skalpel najczęściej układa się wzdłuż dłoni, równolegle do powierzchni tkanki i trzyma pomiędzy kciukiem a palcem środkowym; opuszka wskaziciela leży na jego grzbietowej krawędzi, u podstawy ostrza. Palec serdeczny i mały wspomagają palec środkowy w utrzymaniu obsadki noża. W zaprezentowany sposób wykonujemy cięcie. Skalpel trzymamy jak ołówek.

Skalpel (nóż chirurgiczny)
Skalpel (nóż chirurgiczny).
Źródło: Podstawy szycia chirurgicznego; M. Trybus, str. 12, rys. 4

W przypadku konieczności wykonania precyzyjnego cięcia nóż utrzymuje się w pozycji pióra do pisania, co umożliwia cięcie samym końcem ostrza.

Nożyczki

Narzędzie służące do przecinania i preparowania tkanek. Do preparowania (tkanek, brzegów rany skórnej), a także do obcinania nadmiaru nici po zawiązaniu szwu, służą nożyczki o prostych lub (co jest znacznie wygodniejsze) wygiętych ostrzach (tak jak wyżej na rysunku).

Nożyczki
Nożyczki chirurgiczne.
Źródło: Podstawy szycia chirurgicznego; M. Trybus, str. 19, rys. 20,21

Do preparowania (tkanek, brzegów rany skórnej), a także do obcinania nadmiaru nici po zawiązaniu szwu, służą nożyczki o prostych lub (co jest znacznie wygodniejsze) wygiętych ostrzach (tak jak wyżej na rysunku).

Sposób uchwytu nożyczek - w uszka narzędzia wprowadza się kciuk i palec serdeczny, palec środkowy należy położyć u podstawy uszka dla palca serdecznego, a opuszkę wskazującego oprzeć w uchwycie.

Narzędzia służące do chwytania tkanek

Pincety

Dzielą się na dwie grupy, pincety anatomiczne i chirurgiczne.

Pincety anatomiczne służą do przytrzymywania delikatnych struktur. Nacięcia na ich końcu zapobiegają miażdżeniu tkanek. Wąskie końce pincety zapewniają możliwość uchwycenia drobnych krwawiących naczyń. Pincetę trzyma się pomiędzy kciukiem a palcem wskazującym i środkowym.

Pincety chirurgiczne wykorzystywane są do przytrzymywania skóry, powięzi i mięśni. Na zakończeniu jednego ramienia znajdują się ząbki, które po zamknięciu pincety odpowiadają wcięciom na drugim ramieniu.

Pinceta naczyniowa
Pinceta naczyniowa.
Źródło: Podstawy szycia chirurgicznego; M. Trybus, str. 17-18, rys. 16,18

Wąskie końce pincety zapewniają możliwość uchwycenia drobnych krwawiących naczyń. Pincetę trzyma się pomiędzy kciukiem a palcem wskazującym i środkowym.

Kleszczyki z zamkiem

Mogą być proste albo odgięte. Wyróżniamy cztery modele: kleszczyki typu Peana, Kochera, Mikulicza i Chaputa.

  • Kleszczyki typu Peana - na swoich końcach są gładkie. Służą najczęściej do opanowywania krwawienia. W tym celu używa się częściej kleszczyków o końcach zakrzywionych. W zależności od sytuacji krwawiące naczynia można chwytać narzędziem o pyszczkach skierowanych ku dołowi lub ku górze. Zaciśnięte krwawiące naczynie może być następnie podwiązane lub skoagulowane.
  • Kleszczyki typu Peana
    Kleszczyki typu Peana.
    Źródło: Podstawy szycia chirurgicznego; M. Trybus, str. 19, rys. 22

    Na swoich końcach są gładkie. Służą one najczęściej do opanowania krwawienia. W tym celu używa się częściej kleszczyków o końcach zakrzywionych (tak jak na rysunku). W zależności od sytuacji krwawiące naczynia można chwytać narzędziem o pyszczkach skierowanych ku dołowi lub ku górze. Zaciśnięte krwawiące naczynie może być następnie podwiązane lub skoagulowane.

  • Kleszczyki typu Kochera - wykorzystywane są do przytrzymywania powięzi i mięśni. Na zakończeniach wydrążone są ząbki.
  • Kleszczyki typu Mikulicza – mają takie same zastosowanie jak kleszczyki Mikulicza, lecz są większych rozmiarów.
  • Kleszczyki typu Chaputa – wykorzystywane są do przytrzymywaniu żołądka i jelit.

Klemy

Służą do zaciskania tkanek.

Dzielą się na dwie grupy:

  • klemy miękkie, niemiażdżące, naczyniowe - wykorzystywane do zaciskania naczyń i jelit; najczęściej używane są klemy Satinsky’ego, De Bakeya i typu „Buldog”,
  • klemy twarde, miażdżące - wykorzystywane do zaciskania wycinanych odcinków jelit.

Narzędzia do szycia tkanek

Imadła

To instrumenty służące do trzymania igły szwu chirurgicznego podczas szycia. Zwane są niekiedy igłotrzymaczem typu Hegara.

Imadło typu Hegara
Imadło (instrument służący do trzymania igły szwu chirurgicznego podczas szycia, zwany niekiedy igłotrzymaczem) typu Hegara.
Źródło: Podstawy szycia chirurgicznego; M. Trybus, str. 13, rys. 5

Imadło posiada zamek (zatrzask), typowy także dla innych narzędzi chirurgicznych. Należy je trzymać w ten sposób, że kciuk i palec serdeczny znajdują się w uszkach narzędzia, palec środkowy spoczywa u podstawy uszka przeznaczonego dla palca serdecznego, a palec wskazujący dodatkowo stabilizuje ramię od siebne imadła. Zamknięcie zamka następuje przez zbliżenie obu uszek narzędzia, jego otwarcie - przez odepchnięcie uszka przeznaczonego dla kciuka ku dołowi.

Igły

Igły chirurgiczne służą do szycia tkanek. Posiadają dwa rodzaje ostrza. Pierwsze jest okrągłe, wykorzystywane do zszywania tkanek miękkich, jak np. wątroba, mięśnie, żołądek.

Drugie ostrze trójkątne, służące do zszywania skóry i ścięgien, które są tkankami o dużej wytrzymałości.

Szwy chirurgiczne

Obecnie do wykonywania szwów stosuje się szwy atraumatyczne z syntetyczną nicią wtopioną w igłę. Do szycia twardych tkanek mogą być wykorzystywane również szwy z drutu stalowego.

W zależności od ich trwałości możemy podzielić na:

  • wchłanialne wykorzystywane do szycia tkanek podskórnych, z czasem tracą stopniowo swoją wytrzymałość,
  • niewchłanialne używane do szycia skóry, po zagojeniu rany muszą być usunięte, robi się to za pomocą pincety, pociągając ku górze wolny koniec nici, przecinając w pobliżu pętli i wyciągając cały szew.

Staplery

Obecnie do wykonywania szwów wykorzystywane są również staplery, czyli aparaty do zszywania mechanicznego. Ich głównymi zaletami jest skrócenie czasu operacji, zmniejszenie utraty krwi i umożliwienie wykonania zespoleń w trudno dostępnych miejscach.

Haki chirurgiczne

Są to narzędzia wykorzystywane do odciągania i rozwierania tkanek, aby uwidocznić pole operacyjne.

Dominik Siutka

Znajdź najlepszego lekarza