Diagnostyka raka trzustki

Reklama

Zasadniczym celem współczesnej diagnostyki jest wczesne wykrycie i jak najdokładniejsza ocena stopnia zaawansowania klinicznego nowotworu (staging).

  • Najlepszą metodą w diagnostyce i ocenie resekcyjności raka trzustki jest spiralna tomografia komputerowa TK; czułość spiralnej TK w porównaniu do konwencjonalnej TK, MRI i USG wniosła odpowiednio: 91, 86, 84, 76%, zaś swoistość: 85, 82, 82 i 83%. Guzy trzustki w obrazie trójfazowej spiralnej tomografii komputerowej nie ulegają wzmocnieniu kontrastowemu i stają się widoczne jako obszary hypodensyjne na tle przebarwienia zdrowych tkanek.
  • W diagnostyce różnicowej pomocna w rozróżnieniu raka i ogniskowego zapalenia trzustki może być USG dopplerowska (Doppler mocy) z użyciem środka cieniującego.
  • PET (pozytronowa tomografia emisyjna) z 18F-flourodeoksyglukozą, która gromadzi się wybiórczo w komórkach nowotworowych umożliwia dokładniejszą diagnostykę różnicową z zmianami zapalnymi. Poza tym technika PET jest wiarygodną metodą we wczesnej diagnostyce nawrotów miejscowych raka i w odróżnieniu od innych metod umożliwia wykrywanie odległych przerzutów nowotworowych umiejscowionych poza jamą brzuszną.
  • Badanie hybrydowe PET/TK pozwala na uzupełnienie danych anatomicznych o informacje metaboliczne, dzięki czemu diagnostyka guzów trzustki może być coraz precyzyjniejsza co wiąże się z lepszą selekcją chorych do operacji dzięki czemu rośnie efektywność i obniżyły się koszty leczenia.
  • Badanie MRI (rezonans magnetyczny) szczególnie w wersji high-quality jest badaniem umożliwiającym wykonywania cholangiopankreatografii. Potencjalnie może zastąpić badanie ERCP, ponieważ jest badaniem tańszym, bezpieczniejszym i nieinwazyjnym.
  • EUS (endoskopowa ultrasonografia) jest uważana za jedną z najdokładniejszych metod diagnostycznych chorób trzustki. Dzięki niej można uzyskać obrazy ultrasonograficzne gruczołu, stosując głowicę, którą przykłada się bezpośrednio do trzustki przez ścianę żołądka lub dwunastnicy. Metoda ta umożliwia nie tylko wykonanie dokładnego pomiaru średnicy guza pierwotnego, ocenę miejscowej progresji nowotworu czy rozpoznanie przerzutów do okolicznych węzłów chłonnych, ale również pobranie bioptatów w celu uzyskania rozpoznania histopatologicznego – co jest szczególnie przydatne w różnicowaniu raka z ogniskową martwicą trzustki. Jest natomiast mało czuła i swoista w ocenie naciekania raka na naczynia dorzecza wrotnego . Mimo to, z powodu wysokich kosztów urządzenia, małej dostępności i inwazyjności tego badania, przewaga tej metody nad tradycyjną USG i TK jest w praktyce niewielka i nie uzasadnia jej rutynowego stosowania.
  • Markery nowotworowe - Ca-19-9 jest często podwyższony w raku trzustki i raku dróg żółciowych. Górna granica normy to 37 U/ml. Podwyższone stężenie powyżej 100 U/ml silnie przemawia za procesem nowotworowym, natomiast podwyższony wynik w granicach 37-100 U/ml nie jest specyficzny. Znaczne podwyższenie stężenia Ca-19-9 >1000 U/ml silnie przemawia za obecnością przerzutów. Pomiar stężenia Ca-19-9 może być wykorzystywany do wykrywania wznowy nowotworowej u pacjentów poddanych radykalnej resekcji, po której nastąpił spadek stężenia tego markera. Jego oznaczanie jest uważane za "złoty standard" diagnostyczny. Charakteryzuje się ono czułością i swoistością wynoszącą odpowiednio 70-90% oraz 70-98%. Chociaż główną rolę w diagnostyce raka trzustki odgrywają badania obrazowe, to oznaczanie stężenia Ca-19-9 ma dużą wartość prognostyczną i jest przydatne w diagnostyce różnicowej chorych z bólem w obrębie jamy brzusznej i żółtaczką mechaniczną. Słabą stroną badania jest natomiast fakt, że u 10% chorych na raka trzustki nie jest on wytwarzany, z powody niedoboru enzymów związanych z jego syntezą. Również u chorych we wczesnym stadium raka często wynik jest fałszywie ujemny. Z kolei fałszywie dodatnie wyniki obserwuje się u chorych na łagodne choroby trzustki, np. PZT. Stąd nie może on być używany do badań przesiewowych u pacjentów z podejrzeniem raka trzustki.
  • Najbardziej charakterystycznym markerem immunologicznym dla raka trzustki jest Ca-125, jednak występuje on tylko u około 50% chorych.
  • ERCP (pankreatocholangiografia wsteczna) - jest wykorzystywana w ocenia dróg żółciowych i przewodu Wirsunga u pacjentów z żółtaczką zastoinową. Jednak jej czułość w przypadku raka trzustki wynosi 45-50%, stąd jedynie pozytywny wynik badania ma znaczenie diagnostyczne. Szczególnie niską czułość wykazuje w guzach zlokalizowanych w obrębie wyrostka haczykowatego i w małych guzach.

Inne badania znajdujące zastosowanie w diagnostyce i ocenie resekcyjności guzów trzustki to:

  • USG przez żyłę wrotną (IPEUS – intraportal endovascular ultrasonography),
  • USG przez przewód trzustkowy (IDUS – intraductal ultrasonography).
Są to jednak badania bardzo rzadko wykonywane i nie należą do standardu postępowania diagnostycznego.

Bibliografia:

  • Bipat S., Phoa S.S., van Delden O.M. i wsp.: Ultrasonography, computer tomography and magnetic resonance imaging for diagnostic and determining resectability of pancreatic adenocarcinoma: a meta-analysis. J. Comput. Assist. Tomogr., 2005; 29:438-445.
  • Radiologia, diagnostyka obrazowa – pod red. Pruszyński B.
  • Scialpi M., Midiri M., Bartolotta T.V. i wsp: Pancreatic carcinoma versus chronic vocal pancreatitis: contrast-enhanced power Doppler ultrasonography finding. Abdom. Imaging, 2005; 30: 222-227.
  • Heinrich S., Goerres G.W., Schafer M. i wsp.: Positron emission tomograhy/computed tomography influences on menagment of resectable pancreatic cancer and ist cost-effectiveness. Ann. Surg., 2005; 242: 235-243.
  • Essentials Practice of Burgery: Basic Science and Clinical Evidence. Pod red. Jeffrey A. Norton, MD.
  • Takahashi K., Yamao K., Okubo K. i wsp.: Differentia diagnosis of pancreatic cancer and ocal pancreatitis by using EUS-quided FNA. Gastrointest. Endodc., 2005; 61: 76-79.
  • Aslanian H., Salem R., Lee J. i wsp.: EUS diagnosis of vascular invasion in pancreatic cancer: surgical and histologic corrlates. Am. J. Gastroenterol., 2005; 100: 1381-1385.
  • ACS Surgery: Principles and Practice, 2005.
  • Kusaka T., Hamada T., Maekawa M.: Serum tumor markers for pancreatic cancer: the dawn of new era? JOP, 2006; 7: 191-197.
  • Nowotwory przewodu pokarmowego, red. Krawczyk M., 2001, PZWL.

Znajdź najlepszego lekarza

Dodatkowe informacje