Leczenie chirurgiczne raka trzustki polega na wykonaniu radykalnych zabiegów chirurgicznych (R0 – całkowite usunięcie masy nowotworu w obrazie makro- i mikroskopowym), resekcji paliatywnej (R1 – usunięcie masy guza z pozostawieniem nacieku w obrazie mikroskopowym; R2 - usunięcie masy guza z pozostawieniem nacieku w obrazie makroskopowym), zabiegów paliatywnych (zespolenia omijające).
Operacyjne zabiegi resekcyjne (resekcje lecznicze) w zależności od lokalizacji zmiany nowotworowej polegają na:
- wycięciu głowy trzustki wraz z dwunastnicą (pancreatoduodenectomia)
- częściowym obwodowym wycięciu trzustki (lewostronna pancreatectomia, pancreatectomia subtotalis) – w raku zlokalizowanym w ogonie trzustki
- całkowitym wycięciu trzustki z dwunastnicą (pancreatectomia totalis)
Przeżycia po poszczególnych typach zabiegów wynoszą odpowiednio:
Czynniki ryzyka powikłań pooperacyjnych i śmiertelności wewnątrzszpitalnej w leczeniu raka trzustki
Pooperacyjna śmiertelność i powikłania po pancreatoduodenectomii pozostaje nadal istotnym problemem. W opublikowanych ostatnio badaniach wskaźnik śmiertelności po tym zabiegu wynosi 0,4-16%, a odsetek powikłań pozostaje nadal wysoki i wynosi 11-65%.
Na podstawie różnych prac można wskazać następujące
czynniki ryzyka powikłań pooperacyjnych i śmiertelności wewnątrzszpitalnej:
- wiek > 70 lat
- resekcje rozszerzone
- zabieg wykonywany w ośrodku, w którym pancreatoduodenectomie wykonuje się rzadko
- wąski przewód Wirsunga (<3 mm), jeżeli miąższ trzustki ma prawidłową strukturę
- zakażenie żółci (natomiast samo protezowanie dróg żółciowych nie ma związku z zakażeniem żółci, z wyjątkiem przypadków, w których doszło do powikłań związanych z tą metodą oraz jeżeli drenaż utrzymywany był krócej niż 6 tygodni)
Kwalifikacja do resekcji leczącej
Kwalifikacja do resekcji leczącej jest możliwa gdy następujące okolice są wolne od nacieku nowotworowego:
- tętnica wątrobowa w okolicy odejścia tętnicy żołądkowo-dwunastniczej
- żyła wrotna i żyła krezkowa górna na odcinku przejścia przez wyrostek haczykowaty
- tętnica krezkowa górna w miejscu jej przebiegu poniżej trzonu trzustki
- wątroba i okoliczne węzły chłonne
Przygotowanie do zabiegu operacyjnego w leczeniu raka trzustki
Wszyscy pacjenci z żółtaczką powinni otrzymać witaminę K, witaminę rozpuszczalną w tłuszczach, której wchłanianie jest upośledzone w żółtaczce mechanicznej.
Rutynowe protezowanie drogi żółciowej nie jest konieczne, za wyjątkiem pacjentów, u których żółtaczka trwa dłuższy okres czasu lub u pacjentów, u których trzeba czasowo odroczyć wykonanie operacji z powodu przyczyn kardiologicznych lub innych.
Poza tym pacjenta przygotowuje się tak jak do każdego innego dużego zabiegu operacyjnego.
Bibliografia:
- Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych u dorosłych, red. M. Krzakowski; Polska Unia Onkologii
- Chirurgia trzustki, red. W. Kozuschek PZWL 1999
- Olakowski M., Lampe P.: Postępy w chirurgii trzustki w 2006 roku; Chirurgia trzustki. Med. Prakt. Chir, 2007; 2(72): 7-21, 21-35
- ACS Surgery: Principles and Practice, 2005
