Rak trzonu i ogona trzustki

Rak zlokalizowany w trzonie lub ogonie trzustki występuje bardzo rzadko. Guzy trzonu i ogona trzustki są zwykle później rozpoznawane i leczone niż guzy głowy trzustki dające typową nowotworową żółtaczkę. Z tego powodu są one zazwyczaj bardziej zaawansowane i nie ma możliwości wykonania zabiegu resekcyjnego.

Objawy raka trzonu i ogona trzustki

Najczęstsze objawy raka trzonu i ogona trzustki to:

  • ubytek masy ciała,
  • opasujące bóle brzucha i pleców,
  • wyczuwalna masa guza w badaniu jamy brzusznej,
  • żółtaczka występuje bardzo rzadko, tylko wtedy gdy zajęta jest wnęka wątroby (albo przez sam naciek nowotworowy, albo zmienione pakiety węzłów chłonnych),
  • czasami występuje wędrujące zapalenie żył powierzchownych kończyn dolnych, nietolerancja glukozy lub jawna cukrzyca,
  • rola badań laboratoryjnych jest znikoma. Zwykle stwierdza się niedokrwistość i podwyższone stężenie amylazy,
  • badania obrazowe – podobnie, jak w guzach głowy trzustki. Największe znaczenie ma spiralna tomografia komputerowa z użyciem kontrastu, której czułość w stosunku do guzów > 2cm zlokalizowanych w ogonie i trzonie trzustki wynosi ok. 95%, a fałszywie dodatnie rozpoznania zdarzają się w ok. 10% przypadków. Czułość USG w rozpoznawaniu guzów > 2 cm wynosi ok. 70%.

Leczenie chirurgiczne guzów trzonu i ogona trzustki

Operacja polega na usunięciu 40-80% obwodowej części trzustki najczęściej wraz z śledzioną w jednym bloku z równoczesnym wycięciem okolicznych węzłów chłonnych. Zachowanie śledziony rzadko jest technicznie możliwe. Kikut trzustki zeszywa się na głucho. Jedynie w przypadku poszerzonego przewodu trzustkowego i wtedy, gdy podejrzewamy zły odpływ soku trzustkowego do dwunastnicy kikut trzustki powinien zostać zespolony z wydzieloną pętlą jelita cienkiego.

Ocenę przewodu trzustkowego uzyskuje się w trakcie wstecznej endoskopowej pankreatografii (zabieg polega na wprowadzeniu za pomocą specjalnego endoskopu środka kontrastowego do zaprotegowanego przewodu trzustkowego) przed operacją, lub w razie wątpliwości cewnikując przewód trzustkowy na stole operacyjnym.

Wszyscy chorzy przewidziani do tego typu operacji powinni otrzymać szczepionkę pneumokokową, jako środek zapobiegawczy przed rzadko występującą, lecz dramatycznie przebiegającą po splenektomii, posocznicą pnemokokową.

Leczenie wspomagające (adiuwantowe i neoadiuwantowe) guzów trzonu i ogona trzustki

Dotychczas nie wykazano, aby leczenie adiuwantowe w postaci chemio- czy radioterapii stosowanych po operacji poprawiało wyniki leczenia operacyjnego raka głowy trzustki.

Obecnie prowadzi się prospektywne badania kliniczne, których celem jest określenie optymalnego leczenia skojarzonego w raku trzustki.

Stosuje się radioterapię zewnętrzną, jak i śródoperacyjną (w nowotworach nieoperacyjnych lub po zabiegach paliatywnych). Radioterapia śródoperacyjna polega na naświetleniu pola operowanego dawką 20 Gy, co jest równorzędne z napromienianiem przezskórnym w dawce 40-60 Gy (w dawkach frakcjonowanych przez okres 5 tygodni).

Chemioterapia – oparta zazwyczaj od fluorouracyl, stosowany pojedynczo lub w skojarzeniu z innymi chemioterapeutykami. Obecnie trwa wiele badań oceniających aktywność różnych schematów chemioterapii.

Czasami łączy się też obie metody leczenia onkologicznego: chemio- i radioterapię, jednak efekty leczenia nadal są niezadowalające.

Bibliografia:

  • Nowotwory przewodu pokarmowego - red. Krawczyk M., 2001, PZWL.
  • Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych u dorosłych, red Krzakowski M., Polska Unia Onkologii.
  • Znajdź najlepszego lekarza

    Dodatkowe informacje