Klasyfikacja TNM raka prostaty

Głównym celem tworzenia klasyfikacji opisującej stopień rozrostu (wielkość guza i inwazyjność) choroby nowotworowej jest dobór optymalnej metody leczenia, jej zakres i rokowanie pacjenta. Najczęściej stosowaną klasyfikacją dla większości nowotworów, w tym także raka gruczołu krokowego, jest klasyfikacja TNM.

Charakterystyka klasyfikacji TNM

Klasyfikacja TNM opiera się na trzech cechach:

Cecha T (ang. tumor - guz) odzwierciedla stopień rozrostu guza pierwotnego oraz ewentualnego naciekania sąsiadujących tkanek i narządów.

Cecha N (ang. node - węzły chłonne) odzwierciedla stopień zajęcia regionalnych węzłów chłonnych przez komórki nowotworowe. Jako regionalne węzły chłonne rozumie się węzły okoliczne, sąsiadujące z danym narządem. W przypadku raka gruczołu krokowego są to węzły chłonne miednicy mniejszej, poniżej odejścia tętnic biodrowych.

Cecha M (ang. metastases - przerzuty) odzwierciedla stopień rozprzestrzeniania się komórek nowotworowych po organizmie, poprzez stwierdzenie obecności przerzutów raka prostaty w innych narządach lub też nieregionalnych węzłach chłonnych.

Klasyfikacja TNM ma pomóc urologowi w doborze odpowiedniego leczenia, w tym także zakresu ewentualnej operacji. Dlatego też ustalana jest za pomocą wszelkich możliwych badań niezabiegowych, obejmując badanie fizykalne, badania obrazowe (rentgen, tomografia, USG) oraz endoskopowe (cystoskopia).

Czasami przed kodem literowym klasyfikacji pojawia mała literka p (pTNM). Oznacza to, że zaklasyfikowania raka dokonano za pomocą badania histopatologicznego. Dokonuje się tego dopiero po operacyjnym usunięciu guza w celu określenia radykalności i rokowania operacji nowotworowej. Jest to niejako potwierdzenie klasyfikacji klinicznej.

Klasyfikacja TNM raka gruczołu krokowego

T - Guz pierwotny:

Tx - nie ma możliwości oceny guza pierwotnego,
T0 - nie ma dowodów na istnienie guza pierwotnego,
T1 - guz jest klinicznie niejawny, czyli nie stwierdza się go w badaniu klinicznym (niewyczuwalny w badaniu per rectum) i badaniach obrazowych:
- T1a - guz stwierdzony przypadkowo na podstawie badania histopatologicznego po resekcji przezcewkowej gruczołu krokowego lub operacyjnej adenomektomii; obejmuje nie więcej niż 5% ocenianej tkanki gruczołu krokowego,
- T1b - guz stwierdzony przypadkowo na podstawie badania histopatologicznego po resekcji przezcewkowej gruczołu krokowego lub operacyjnej adenomektomii; obejmuje ponad 5% wyciętej tkanki gruczołu krokowego,
- T1c - guz stwierdzony na podstawiawie badania histopatologicznego materiału uzyskanego z biopsji stercza (TRUS+B) wykonanej z powodu podwyższonego poziomu PSA,
T2 - guz jest ograniczony do gruczołu krokowego:
- T2a - guz zajmuje mniej niż połowę jednego płata gruczołu krokowego,
- T2b - guz zajmuje więcej niż połowę jednego płata gruczołu krokowego, ale nie zajmuje drugiego płata,
- T2c - guz lokalizowany jest w obu płatach gruczołu krokowego,
T3 - guz nacieka poza torebkę stercza:
- T3a - guz nacieka poza torebkę po jednej stronie gruczołu krokowego,
- T3b - guz nacieka poza torebkę po obu stronach gruczołu krokowego,
- T3c - guz nacieka do pęcherzyków nasiennych,
T4 - guz jest nieruchomy, naciekający na struktury otaczające inne niż pęcherzyki nasienne - szyja pęcherza moczowego, zwieracz zewnętrzny, odbytnicę, mięsień dźwigacz odbytnicy, ścianę miednicy mniejszej,
- T4a - nowotwór nacieka na szyję pęcherza moczowego i(lub) zwieracz zewnętrzny i(lub) odbytnicę,
- T4b - nowotwór nacieka na mięśnie dźwigacza odbytu i(lub) na ścianę miednicy.

N - przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych:

Nx - nie ma możliwości oceny węzłów chłonnych,
N0 - brak przerzutów do węzłów chłonnych,
N1 - przerzuty w regionalnych węzłach chłonnych.

M - przerzuty odległe:

Mx - nie można stwierdzić obecności przerzutów odległych,
M0 - nie stwierdza się przerzutów odległych,
M1 - stwierdza się przerzuty odległe,
- M1a - stwierdza się przerzuty do węzłów chłonnych innych niż regionalne,
- M1b - stwierdza się przerzuty do kości,
- M1c - stwierdza się przerzuty o innym umiejscowieniu.

Grading raka gruczołu krokowego

Jest to też forma klasyfikacji raka gruczołu krokowego, ale oparta na stopniu zróżnicowania komórek nowotworowych w obrazie histopatologicznym. Do jej określenia konieczne jest wykonanie biopsji gruczołu krokowego i obliczenia sumy Gleasona.

GX - nie jest możliwa ocena wycinków.
G1 (Gleason 2-4) mała anaplazja, czyli komórki nowotworowe wysokokozróżnicowane, wykazujące niski stopień agresywności.
G2 (Gleason 5-7) średnia anaplazja, czyli komórki nowotworowe średniozróżnicowane, wykazujące umiarkowany stopień agresywności.
G3 (Gleason 8-10) duża anaplazja, czyli komórki nowotworowe niskozróżnicowane, wykazujące bardzo wysoki stopień agresywności.

Lekarz Marcin Buczek

Bibliografia:

  • Urologia, pod red. A. Borkowskiego.

Znajdź najlepszego lekarza