Leczenie operacyjne przerostu prostaty

Łagodny rozrost gruczołu krokowego (BPH) to schorzenie występujące często u mężczyzn po 50. roku życia. Przyczyną choroby jest nadmierna i nieprawidłowa proliferacja komórek stercza. Z punktu widzenia histologicznego, rozrost gruczołu krokowego jest łagodnym nowotworem. Główną dolegliwością występującą u mężczyzn z rozrostem gruczołu krokowego są zaburzenia mikcji na skutek zwężenia cewki moczowej przez powiększony stercz.

Leczenie farmakologiczne - podstawa w leczeniu przerostu prostaty

Obecnie leczeniem podstawowym (pierwszego rzutu) łagodnego rozrostu gruczołu krokowego jest leczenie farmakologiczne przy użyciu takich grup leków jak: α-blokery, finasteryd, preparaty ziołowe. Leczenie farmakologiczne jest skuteczne, mało uciążliwe dla pacjenta, nieinwazyjne i stosunkowo tanie. Dopiero kiedy przestaje być ono wystarczające, a pacjent uskarża się na poważne dolegliwości, rozważa się leczenie operacyjne biorąc pod uwagę potencjalne korzyści z zabiegu i związane z nim ryzyko (każde leczenie inwazyjne niesie ze sobą ryzyko, chociażby związane ze znieczuleniem, możliwym zakażeniem okołooperacyjnym, itp.).

Kiedy należy operować przerost stercza?

Zabieg operacyjny w łagodnym przeroście prostaty jest wskazany, gdy występują:

  • kamienie w pęcherzu moczowym,
  • krwiomocz (powtarzający się),
  • nawracające zakażenia układu moczowego oraz zaleganie moczu,
  • nawracające zatrzymanie moczu (może powodować uszkodzenie nerek),
  • inkontynencja (nietrzymanie moczu) na skutek przewlekłej retencji moczu,
  • duże uchyłki pęcherza moczowego, którym towarzyszą zaburzenia opróżniania,
  • znaczne zaleganie moczu,
  • poszerzenie w obrębie górnych dróg moczowych oraz niewydolność nerek powiązana z BPH.

Jakie metody zabiegowe są wykorzystywane w leczeniu przerostu prostaty?

Metody zabiegowe w leczeniu przerostu prostaty:

  • przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego (TURP),
  • mikrochirurgia laserowa,
  • adenomektomia.

Przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego (TURP)

Jest to obecnie "złoty standard" w leczeniu operacyjnym łagodnego rozrostu prostaty. TURP, jak sama nazwa wskazuje, jest zabiegiem endoskopowym wykonywanym przez cewkę moczową. Inwazyjność takiego zabiegu jest mniejsza niż operacji "otwartej", co wiąże się z mniejszymi dolegliwościami po zabiegu oraz krótszym okresem przebywania w szpitalu. Przy rozważaniu TURP należy wziąć pod uwagę objętość stercza (obliczana jest przy użyciu badania USG). Pacjenci z prostatą o objętości przekraczającej 80 ml są zazwyczaj kwalifikowani do "zwykłego" zabiegu operacyjnego.

U kogo nie można wykonać TURP?

  • u pacjentów z dużą objętością gruczołu krokowego (>80-100 ml objętości),
  • przy obecnym zakażeniu układu moczowego,
  • przy podejrzeniu raka prostaty,
  • jeśli występują zaburzenia krzepnięcia,
  • gdy istnieją przeciwwskazania do znieczulenia.

Mikrochirurgia laserowa

Mikrochirurgia laserowa jest obecnie dosyć nową, ale szybko rozwijającą się gałęzią urologii operacyjnej. Leczenie operacyjne łagodnego rozrostu za pomocą laserów jest - jak wynika z obecnie przeprowadzanych badań - równie skuteczne, co elektroresekcja (TURP), a ryzyko powikłań jest podobne, a być może nawet mniejsze. Na razie koszty takiego leczenia są dosyć duże, co ogranicza jego wykorzystanie w powszechnie dostępnym leczeniu. Jednak najprawdopodobniej za kilka lat mikrochirurgia laserowa stanie się "złotym standardem" w leczeniu łagodnego przerostu stercza. Podstawową wadą mikrochirurgii laserowej jest niemożność pobrania materiału do badania histopatologicznego.

Dostępne są różne metody mikrochirurgii laserowej:

  • laserowa ablacja stercza pod kontrolą wzroku (VLAP),
  • śródtkankowa koagulacja stercza laserem (ILCP),
  • przezcewkowa ablacja stercza laserem pod kontrolą (TRUS – TULAP),
  • laser holmowy (HoleP, HoLaP),
  • fotowybiórcza waporyzacja stercza (PVP).

Adenomektomia - prostatektomia prosta

Jest to "otwarte" usunięcie gruczołu krokowego, np. z dostępu nadłonowego (cięcie nad spojeniem łonowym) lub dostępu poprzez krocze. Jest to najstarsza zabiegowa metoda leczenia łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. Opisano ponad trzydzieści modyfikacji tej operacji, które różnią się np. drogą dostępu chirurgicznego (cięcie operacyjne w różnych miejscach ciała).

Operacja "otwarta" jest bardziej inwazyjna niż np. TURP. Wiąże się to z większą utratą krwi i bardziej nasilonymi dolegliwościami po operacji, a także z koniecznością dłuższego pobytu w szpitalu (przekłada się to oczywiście na większe koszty leczenia pacjenta). W związku z tym w przypadku dokuczliwego i opornego na leczenie farmakologiczne łagodnego rozrostu prostaty, operacją z wyboru jest przezcewkowa resekcja (TURP) - gdyż jest mniej inwazyjna i rzadziej daje powikłania. Do operacji otwartej kwalifikuje się osoby, u których stwierdzono przeciwwskazania do przedkońcówkowej resekcji gruczołu, a konieczna jest interwencja zabiegowa.

Jakie są możliwe powikłania zabiegowego leczenia przerostu stercza?

Każda interwencja chirurgiczna może się wiązać z wystąpieniem powikłań tego działania. Są one podobne we wszystkich metodach zabiegowych wykorzystywanych w leczeniu przerostu prostaty - jednak na pewno operacja "otwarta" wiąże się z większą częstością powikłań niż np. TURP.

Powikłania wczesne, związane z samym zabiegiem:

  • krwawienie w czasie trwania zabiegu wymagające leczenia, a czasem nawet transfuzji,
  • uszkodzenie pęcherza lub moczowodów wymagające naprawy chirurgicznej,
  • pooperacyjne zakażenie dróg moczowych,
  • zapalenie najądrzy.

Do potencjalnych późniejszych następstw operacyjnego leczenia przerostu stercza należą:

  • bliznowate zwężenie cewki moczowej, ewentualnie zwężenie szyi pęcherza moczowego,
  • zaburzenia wzwodu (bywają długotrwałe lub przejściowe),
  • wysiłkowe nietrzymanie moczu (np. w trakcie śmiechu lub kaszlu),
  • krwawienie po zabiegu,
  • ejakulacja wsteczna (polega na cofaniu się nasienia w trakcie wytrysku do pęcherza moczowego - jest to wynikiem uszkodzenia zwieracza wewnętrznego cewki moczowej) - niestety, przypadłość ta występuje niemal zawsze, jej najpoważniejszym powikłaniem jest niepłodność.
    • Lekarz Marcin Buczek

      Bibliografia:

      • Urologia, pod red. A. Borkowskiego.
      • Podstawowe operacje urologiczne, pod red. P. Albersa i A. Heidenreicha.

Znajdź najlepszego lekarza