Orchidektomia (usunięcie jąder) w leczeniu raka prostaty

Orchidektomia to operacyjne usunięcie jąder (jednego lub obu - w zależności od zakresu operacji). Chirurgiczny zabieg usunięcia jąder ma charakter trwały, nie można go odwrócić. Po operacji pacjent może odczuwać bóle fantomowe, które pojawiają się w miejscu wyciętego jądra.

Wskazania do orchidektomii

Choroby, które są wskazaniem do orchidektomii:

  • rak gruczołu krokowego (orchidektomia jako element leczenia hormonalnego),
  • uraz jądra,
  • atrofia jądra po skręcie jądra,
  • nowotwór jądra,
  • wnętrostwo.

Jakie mogą być sposoby wykonywania orchdiektomii?

Możliwe metody to:

  • orchidektomia prosta,
  • orchidektomia podtorebkowa,
  • resekcja wyłuszczeniowa,
  • radykalne pachwinowe usunięcie jądra,
  • w przypadku zaawansowanego raka gruczołu krokowego wykonywana jest orchidektomia podtorebkowa z usunięciem obu jąder.

Pozostawione zostają najądrza, nasieniowody i osłonka biaława jądra.

Choroba prostaty a usuwanie jądra

Rak stercza to nowotwór hormonozależny - jego powstanie i dalszy rozwój są uwarunkowane wysokim poziomem testosteronu w surowicy krwi (pomimo, że hormon ten sam w sobie nie ma działania onkogennego). Dlatego też w walce z nowotworem stosuje się terapię hormonalną polegającą na obniżeniu poziomu testosteronu w organizmie (testosteron jest produkowany głównie w jądrach).

Efekt ten, czyli kastrację, można uzyskać z użyciem terapii farmakologicznej bądź zabiegowej (usunięcie obu jąder). Leczenie chirurgiczne ma charakter trwały (nie można odwrócić jego działania). Kastracja farmakologiczna (która jest odwracalna) uzyskiwana jest przy użyciu substancji takich jak estrogeny, analogi LH-RH i antyandrogeny.

Niski poziom testosteronu osiągany jest szybciej w przypadku metody operacyjnej niż w przypadku kastracji antyandrogenowej. Obniżenie poziomu testosteronu wywołuje gwałtowne obumieranie komórek raka stercza w ogniskach przerzutowych i w gruczole krokowym. Efekt zabiegowej kastracji jest silnie zarysowany. Reakcja na tego typu leczenie jest stwierdzana u około 80% chorych.

Okres przedoperacyjny

W okresie przedoperacyjnym chory powinien dostarczyć lekarzowi urologowi pełną dokumentację medyczną związaną z dotychczasowym leczeniem - w szczególności dane dotyczące wcześniejszych operacji i wyniki badań poziomów markerów nowotworowych i badań obrazowych (USG, tomografii komputerowej).

Przebieg operacji

  1. Zabieg operacyjny odbywa się zazwyczaj w znieczuleniu podpajęczynówkowym (kłucie w plecy). Jednak możliwe jest podanie pacjentowi leku nasennego, tak aby nie był świadomy podczas operacji.
  2. Do operacji pacjent układany jest w pozycji leżącej.
  3. Cięcie operacyjne wykonane jest na mosznie, w okolicy szwu pośrodkowego.
  4. Aby osiągnąć cel operacji (kastrację chirurgiczną), należy usunąć oba jądra.
  5. W mosznie pozostawione są najądrza, nasieniowody i osłonka biaława jądra.
  6. Często w ranie pooperacyjnej pozostawiany jest dren (cienka plastikowa, jałowa rurka, która ma za zadanie odprowadzać z rany operacyjnej krew i przesięk). Dren jest zazwyczaj usuwany dzień po operacji (o ile ilość płynu odprowadzana z rany nie jest duża).
  7. Szwy usuwane są zazwyczaj w siódmej dobie po zabiegu, ale niektóre sytuacje wymagają utrzymania ich dłużej.
  8. Tkanka usunięta w trakcie operacji zostaje przesłana do badania histopatologicznego. Wynik jest gotowy około 2-3 tygodnie później.

Powikłania pooperacyjne

Możliwe powikłania po operacji:

  • krwiak w mosznie,
  • bóle fantomowe, czyli bóle odczuwane w miejscu wyciętego jądra,
  • ważnym działaniem ubocznym kastracji jest oczywiście spadek funkcji seksualnych, który w przypadku zabiegu chirurgicznego jest trwały.

Orchidektomia wykonywana w przypadku zaawansowanego raka prostaty to leczenie paliatywne. Leczenie paliatywne nie jest w stanie wyleczyć pacjenta i zazwyczaj nie wydłuża czasu przeżycia, jednak zmniejsza progresję choroby i może poprawić komfort życia pacjenta, wydłużając okres bez progresji choroby.

Lekarz Marcin Buczek

Bibliografia:

  • Urologia, pod red. A. Borkowskiego.
  • Podstawowe operacje urologiczne, pod red. P. Albersa i A. Heidenreicha.

Znajdź najlepszego lekarza