Marskość wątroby

Reklama

Marskość wątroby (cirrhosis hepatis) powstaje w wyniku włóknienia i zmian w miąższu prowadzących do wytworzenia nieprawidłowych guzków regeneracyjnych. W zależności od wielkości guzków wyróżnia się marskość drobnoguzkową (do 3 mm), wielkoguzkową i mieszaną. Choroba może rozwinąć się w każdym wieku, często jest powikłaniem procesów przewlekłych toczących się w wątrobie. Występuje częściej u mężczyzn, u osób nadużywających alkoholu, chorych z przewlekłym WZW B i C oraz u osób z genetyczną predyspozycją. Do marskości przyczyniają się również: autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroby metaboliczne (m.in. choroba Wilsona, hemochromatoza, mukowiscydoza, glikogenozy), choroby dróg żółciowych, choroby utrudniające odpływ żylny, leki i toksyny, sarkoidoza.

U niektórych chorych proces chorobowy przebiega bezobjawowo i jest wykrywany przypadkowo w ultrasonografii. Objawy, jakie mogą wystąpić to: męczliwość, osłabione łaknienie, nudności i wymioty, miernie nasilony ból pod prawym łukiem żebrowym, stan podgorączkowy, świąd skóry, krwawienie z dziąseł i nosa, zaburzenia miesiączkowania u kobiet. W wyglądzie chorego można również dostrzec pewne zmiany. Uwagę zwykle zwraca wygląd „kasztanowego ludzika”, czyli powiększony obwód brzucha, żółtaczka, poszerzone drobne naczynia krwionośne, rumień na dłoniach, kępki żółte, utrata owłosienia u mężczyzn, poszerzone naczynia żylne na skórze brzucha czy przykurcz dłoniowy. Ponadto może wystąpić ginekomastia i zanik jąder, powiększenie śledziony oraz powiększenie wątroby.

Marskość wątroby jest uważana za stan przednowotworowy i może prowadzić do rozwoju raka wątrobowokomórkowego.

Diagnostyka marskości wątroby

W badaniach laboratoryjnych stwierdza się małopłytkowość, niedokrwistość, lekopenię zwiększona aktywność aminotransferaz (ALT, szczególnie AST) czy gamma-glutamylotranspepsydazy (GGTP), a zmniejszenie chilinesterazy. Często pojawiają się: hiperglikemia, zaburzenia lipidowe (wzrost tójglicerydów, cholesterolu), wzrost immunoglobulin gamma oraz alfa-fetoproteiny (AFP).

W marskości niewyrównanej dodatkowo występuje wzrost bilirubiny, spadek albumin (frakcja białek osocza), zaburzenia krzepnięcia, gospodarki kwasowo-zasadowej i elektrolitowej, wzrost kreatyniny i amoniaku w surowicy krwi.

Do wykonywanych badań obrazowych należy USG, tomografia komputerowa, rzadziej arteriografia. Przeprowadzanym rutynowo badaniem jest endoskopia w poszukiwaniu m.in. żylaków przełyku. W niektórych przypadkach wykonywane jest badanie histologiczne z pobranego w biopsji wycinka, które pomaga postawić jednoznaczne rozpoznanie.

Badania kontrolne chory powinien wykonywać co 6 miesięcy (aminotransferazy, ALP, GGTP, PT, albuminy, AFP oraz USG). Badania endoskopowe zaś co roku lub co 3-4 lata w zależności od stanu zaawansowania choroby.

Leczenie marskości wątroby

W niepowikłanej marskości wątroby chory powinien stosować dietę wątrobową i nie spożywać alkoholu. Nie zaleca się stosowania środków działających chroniących miąższ wątroby. Leczenie zależy od przyczyny choroby. W przypadku niewyrównanej marskości wątroby konieczny jest przeszczep narządu. Rokowanie co do 5 letniego przeżycia wynosi powyżej 90% dla chorych bez objawów niewyrównania procesu chorobowego. Dla chorych z encefalopatią wątrobową przeżywalność jest bliska zeru.

Jednym z najważniejszych powikłań marskości wątroby jest wodobrzusze. W przypadku nieskutecznego leczenia farmakologicznego wykonywany jest zabieg mający na celu zespolenie wrotno-systemowego (TIPS, transjugular intrahepatic portosystemic shunt). Polega on na wprowadzeniu cewnika przez żyłę szyjną, żyłę główną dolną i górną do żył wątrobowych i wytworzeniu połączenia z żyłą wrotną za pomocą stentu. Do innych powikłań należy zapalenie otrzewnej, które leczy się za pomocą antybiotykoterapii, krwawienie z przewodu pokarmowego (szczególnie krwotok z żylaków przełyku), żółtaczka, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia hormonalne, encefalopatia wątrobowa (zaburzenia w ośrodkowym układzie nerwowym w rezultacie zbyt dużej ilości toksyn we krwi), zespół wątrobowo-nerkowy, zespół wątrobowo-płucny, hipersplenizm czy zakrzepica żyły wrotnej.

Dorota Kozer

Bibliografia:

  • A. Szczeklik: Choroby wewnętrzne, Tom 1.

Znajdź najlepszego lekarza