Nadciśnienie wrotne to wzrost ciśnienia w układzie wrotnym powyżej 12mm Hg (w nadciśnieniu wrotnym przeważnie wynosi ono 20-30mm Hg) i powstaje wskutek zastoju (mechaniczna przeszkoda) oraz wzrostu oporu dla przepływającej przez układ wrotny krwi.
Anatomia układu wrotnego
Układem wrotnym nazywamy układ tętniczy lub żylny, który z obu swych końców przechodzi w sieć naczyń włosowatych. W przypadku układu wrotnego wątroby stanowi go przede wszystkim żyła wrotna wątroby. Powstaje ona z dopływów żyły krezkowej górnej, żyły krezkowej dolnej oraz żyły śledzionowej.
Ponadto na różnych wysokościach do żyły wrotnej dochodzą: żyła żołądkowa lewa, żyła żołądkowa prawa, żyła przedodźwiernikowa, żyła trzustkowo-dwunastnicza górna tylna, żyła pęcherzykowa i żyła pępkowa. Obszar odpływu krwi skupia w sobie cały przewód pokarmowy (od wpustu żołądka do odbytnicy). We wnęce wątroby żyła wrotna dzieli się na gałąź prawą i lewą, które następnie rozgałęziają się na coraz mniejsze naczynia włosowate. Z sieci naczyń włosowatych wątroby krew odpływa żyłami wątrobowymi do żyły głównej dolnej.
Prawidłowe ciśnienie w układzie wrotnym wynosi 5-10mm Hg.
Legenda: 1-żyła wrotna, 2-żyła krezkowa górna, 3-żyła śledzionowa, 4-żyła krezkowa dolna
Przyczyny nadciśnienia wrotnego
- zakrzepica żyły wrotnej, zakrzepica żyły śledzionowej
- zakrzepica żył krezkowych
- ucisk na żyły przez nowotwór lub naciek zapalny
- przetoki tętniczo-żylne
- marskość wątroby
- naciek wątroby przez nowotwór, naciek zapalny
- hemochromatoza
- zakrzepica żył wątrobowych (zespół Budda-Chiariego) lub ucisk od zewnątrz
- choroby serca utrudniające odpływ krwi z żyły głównej dolnej (zaciskające zapalenie osierdzia)
Objawy nadciśnienia wrotnego
- krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego (szczególnie z żylaków przełyku)
- obrzęk i przekrwienie błony śluzowej żołądka (gastropatia wrotna)
- żółtaczka
- ginekomastia
- wodobrzusze
- powiększona śledziona (splenomegalia)
- zmniejszenie liczby krwinek białych, czerwonych oraz płytek krwi
- poszerzenie naczyń żylnych w obrębie skóry brzucha
Diagnostyka nadciśnienia wrotnego
- badania laboratoryjne (bilirubina, ALT, ASP, układ krzepnięcia krwi, białko)
- zdjęcie rentgenowskie przełyku z podaniem kontrastu
- angiografia
- ultrasonografia (zmiany w wątrobie, poszerzenie żył układu wrotnego)
- badanie dopplerowskie (wzmożony przepływ krwi między układem tętniczym a wrotnym)
- endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego
- tomografia komputerowa
- rezonans magnetyczny
Dorota Kozera
Bibliografia:
1. A. Bochenek, M. Reicher: Anatomia człowieka, Tom 3.
2. W. Noszczyk: Chirurgia, Tom 2.
3. J. E. Skandalakis, S. N. Skandalakis, L. J. Skanadlakis: Anatomia chirurgiczna i technika zabiegów operacyjnych.
