Wyrostek robaczkowy

Reklama

Wyrostek robaczkowy jeszcze niedawno uważany był za narząd szczątkowy, czyli nie pełniący żadnej funkcji w organizmie. Obecnie wiadomo, że jest on odpowiedzialny za mechanizmy odpornościowe. Jest to podłużne uwypuklenie początkowej części jelita grubego - jelita ślepego. Najczęściej układa się między pętlami jelitowymi w prawym dole biodrowym, chociaż istnieją jeszcze inne warianty lokalizacji. Jego długość waha się od 8 do 10 cm.

Wyrostek robaczkowy bywa nazywany migdałkiem jelitowym ze względu na liczne skupiska tkanki limfatycznej. Tkanka ta jest odpowiedzialna za brzuszne mechanizmy odpornościowe, pełniąc rolę filtru bakteryjnego.
Choroby wyrostka robaczkowego, które wymagają interwencji chirurgicznej

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego

Ostre zapalenie wyrostka objawia się silnym bólem w prawym dole biodrowym, szczególnie nasilającym się po uniesieniu nogi lub zwolnieniu ucisku, brakiem łaknienia, nudnościami, wymiotami, gorączką, przyśpieszonym tętnem, zaparciami, zatrzymaniem gazów i obroną mięśniową występującą w czasie dotknięcia brzucha. Jak najszybciej od wystąpienia pierwszych objawów należy wykonać operacyjne wycięcie wyrostka robaczkowego (appendektomia). Zwlekanie z przeprowadzeniem operacji nie jest wskazane ze względu na możliwość wystąpienia zgorzeli, przedziurawienia wyrostka i rozwój rozlanego zapalenia otrzewnej.

Operację można przeprowadzić metodą klasyczną lub metodą laparoskopową.

Metoda klasyczna polega na poprowadzeniu cięcia przez powłoki brzuszne na wysokości talerza biodrowego, wycięciu wyrostka z zaopatrzeniem kikuta oraz poszukiwaniu uchyłku Meckela wzdłuż jelita krętego. W przypadku, gdy uchyłek Meckela występuje, to należy go również wyciąć.

Obecnie przeprowadza się także appendektomię laparoskopową, w której wykonuje się trzy niewielkie nacięcia w powłokach jamy brzusznej, celem wprowadzenia narzędzi pod powłoki. Zastosowanie metody laparoskopowej skraca czas pobytu w szpitalu, okres pooperacyjny ma lżejszy przebieg oraz rzadziej stwierdza się ropienie rany pooperacyjnej. Jednakże metoda ta nie zmniejsza występowania powikłań wewnątrzbrzusznych.

Po usunięciu wyrostka stosuje się antybiotyki przez kilka dni, aby nie doszło do zakażenia rany. Są skuteczne w walce z bakteriami Gram-ujemnymi i beztlenowymi.

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego u kobiet w ciąży

U kobiety ciężarnej należy pamiętać o przesunięciu wyrostka robaczkowego przez powiększoną macicę nawet pod prawe podżebrze. Dlatego ostre zapalenie wyrostka robaczkowego u kobiety w ciąży może być mylone z zapaleniem pęcherzyka żółciowego.

Ciężarne z rozpoznaniem ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego trzeba operować doraźnie. Nie wolno zwlekać z operacją, ponieważ mogą rozwinąć się powikłania, które stanowią zagrożenie porodem przedwczesnym, a w gorszym przypadku poronieniem.

Powikłania ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego

Naciek okołowyrostkowy

Jest powikłaniem ostrego zapalenia wyrostka, które pozostało nierozpoznane lub nie podjęto leczenia w odpowiednim czasie. Polega on na zlepieniu się pętli jelitowych ze zmienionym zapalnie wyrostkiem. W przypadku takiego stanu chirurg wstrzymuje się od szybkiej interwencji operacyjnej, ponieważ istnieje wówczas duże ryzyko rozszerzenia się zakażenia w jamie brzusznej w czasie operacji. Dlatego taki stan należy leczyć zachowawczo, stosując antybiotykoterapię, a następnie po 6–12 tyg. można wyrostek wyciąć.

Ropień okołowyrostkowy

Powstaje po wytworzeniu się nacieku okołowyrostkowego. Ropień należy opróżnić pod kontrolą USG przez nakłucie śródskórne z pozostawieniem drenu na kilka dni. Jeżeli ropień powróci, należy wykonać operację polegającą na otwarciu brzucha, opróżnieniu ropnia i zastosowaniu drenażu. Dodatkowo stosuje się leczenie antybiotykami.

Nowotwór wyrostka robaczkowego - Rakowiak

Ze względu na potencjalną złośliwość rakowiaka leczeniem z wyboru jest jego radykalne wycięcie. Rakowiak ograniczony wyłącznie do wyrostka robaczkowego, który nie przekracza 1 cm, należy leczyć poprzez appendektomię. Można wykorzystać klasyczną metodę operacji jak i metodę laparoskopową. Natomiast guzy większe, naciekające otrzewną należy leczyć poprzez wykonanie hemokolektomii prawostronnej wraz z wycięciem regionalnych węzłów chłonnych.

Stan pacjenta po operacji usunięcia wyrostka robaczkowego

Po appendektomii mogą rozwinąć się powikłania pooperacyjne:

  • krwawienie z rany lub do jamy otrzewnej,
  • zakażenie rany,
  • ropień wewnątrzbrzuszny,
  • niedrożność mechaniczna jelit,
  • zrosty w jamie brzusznej.

Po appendektomii pacjent pozostaje na diecie ścisłej do momentu ruszenia perystaltyki jelit. Najczęściej w 1-2 dobie po operacji otrzymuje początkowo płyny, następnie zwykłą dietę. W przypadkach niepowikłanych pacjenci są wypisywani do domu w 3-4 dobie po operacji, a szwy usuwa się po 7-10 dniach. Przez około 3 miesiące po operacji należy unikać znacznych wysiłków fizycznych, w celu uniknięcia rozwoju przepukliny pooperacyjnej.

Dominik Siutka

Zapalenie wyrostka robaczkowego i jego leczenie