Zaćma - pytania i porady

Reklama

Leczenie zaćmy budzi wiele wątpliwości, a niektóre nieprawdziwe opinie o terapii tej choroby możemy usłyszeć nawet z ust lekarza. Warto więc zapoznać się z odpowiedziami na najczęściej zadawane pytania dotyczące metod zwalczania zaćmy.

Jak wygląda leczenie zaćmy?

Zaćma jest procesem degeneracyjnym w 90% związanym z wiekiem. Na skutek postępujących chemicznych i fizycznych zmian w obrębie soczewki dochodzi do zaburzenia wewnętrznej konstrukcji białek soczewki, które zbijając się w większe konglomeraty powodują powstawanie zmętnień w soczewce. Początkowo są one pojedyncze, ułożone zwykle obwodowo. Z czasem zmiany te nasilają się i ostatecznie dochodzi do przymglenia całej soczewki.

W początkowych stadiach choroby pacjenci mogą próbować stosować jaśniejsze oświetlenie czy też mocniejsze okulary korekcyjne. Jest to jednak metoda tymczasowa i wraz z narastaniem zaćmy przestaje dawać efekty. Rozwój zaćmy można też spowolnić, a według niektórych także wyleczyć, stosując odpowiednią dietę bogatą w antyoksydanty (witaminę C, E, ryboflawinę, cynk, miedź, selen), jednak doniesienia te nie mają potwierdzenia w badaniach klinicznych prowadzonych na ludziach.

Najskuteczniejszą metodą leczenia, dającą 100% wyleczalność, jest operacyjne usunięcie zmętniałej soczewki i równoczesna implantacja sztucznej soczewki.

Na czym polega leczenie zaćmy z wykorzystaniem ultradźwięków?

Zaćmę można usunąć metodą wewnątrztorebkową, która polega na całkowitym usunięciu całej soczewki wraz z torebką.

Bardziej nowoczesną metodą, która zmniejszała ilość efektów niepożądanych oraz ułatwiała prawidłowe umiejscowienie implantu soczewki, była metoda zewnątrztorebkowa. Polegała ona na usunięciu zmętniałego jądra i kory soczewki przy pozostawieniu tylnej torby soczewki wraz z obwódką rzęskową, do której następnie wszczepiano sztuczną soczewkę.

Prawdziwym przełomem w leczeniu operacyjnym zaćmy okazał się rok 1967, w którym to opracowano metodę fakoemulsyfikacji. Pomysłodawcą był Charles Kelman, okulista z Nowego Jorku, który w trakcie wizyty u stomatologa, podczas usuwania kamienia nazębnego ultradźwiękami, wpadł na pomysł, że skoro ultradźwięki rozbijają twardą, zwapniałą warstwę kamienia, to z pewnością mogą także rozbić zmętniałą soczewkę. Za swój pomysł został odznaczony medalem przez prezydenta USA Georga W. Busha w 1992 r.

Wcześniej, aby usunąć zmętniałą soczewkę, należało naciąć rogówkę na dużej części obwodu. Duża blizna pooperacyjna sprzyjała wystąpieniu wielu powikłań.

Wprowadzenie fakoemulsyfikacji pozwoliło na wykonanie niewielkiego cięcia rąbka rogówki, przez które wprowadzana jest głowica fakoemulsyfikatora. Ma ona niewielki rozmiar, wykonana jest zwykle z tytanu lub stali i wibruje z częstotliwością około 40 000 Hz. Rozbite cząsteczki zmętniałej soczewki są następnie usuwane także przy użyciu niewielkiej głowicy aspirującej, a po odpowiednim przepłukaniu (irygacji) jest wszczepiana sztuczna soczewka.

Metoda operacyjna usunięcia zaćmy jako jedyna daje całkowitą wyleczalność. Zastosowanie fakoemulsyfikacji pozwala dodatkowo minimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oraz znacząco skraca okres rekonwalescencji. Ponad 90% pacjentów po operacji zaćmy metodą fakoemulsyfikacji w ciągu kilku dni odczuwa znaczącą poprawę ostrości widzenia i jest gotowa wrócić do obowiązków zawodowych.

Czy po operacji zaćmy konieczna jest hospitalizacja?

Operacja zaćmy jest zabiegiem mało obciążającym. Pacjenci operowani metodą zewnątrz- lub wewnątrztorebkową powinni pozostać w szpitalu jeszcze przez kilka dni (około tygodnia). Pacjenci, którzy operowani byli metodą fakoemulsyfikacji, już kilka godzin po operacji mogą wrócić do domu, a po kilku dniach możliwy jest powrót do pracy. Każdy pacjent powinien odwiedzić lekarza okulistę następnego dnia po operacji w celu kontroli stanu gałki ocznej, oceny umiejscowienia sztucznej soczewki oraz wykluczenia wystąpienia powikłań pooperacyjnych. Kolejna wizyta kontrolna powinna odbyć się po około 4 tygodniach od dnia operacji.

Jaka dieta i środki ostrożności obowiązują po operacji zaćmy?

Do czasu pierwszej kontroli, która ma miejsce po około 24 godzinach po operacji, należy nosić osłonkę na operowanym oku, powinna ona być także zakładana na noc przez 7-14 dni po operacji zaćmy.

Należy podawać krople do oczu oraz przyjmować leki doustnie ściśle według zaleceń lekarza okulisty (przez około 4 tygodnie).

Należy myć ręce przed podaniem kropli do oczu.

Należy spać na wznak lub na boku przeciwnym do operowanego.

Należy ograniczyć aktywność fizyczną - nie podnosić ciężkich przedmiotów, nie pochylać się, nie napinać mięśni brzucha; sporty o umiarkowanym stopniu wysiłku, np. golf czy pływanie, mogą być uprawiane po około 2 tygodniach po operacji, natomiast sporty bardziej wymagające oraz podnoszenie cięższych przedmiotów jest możliwe po około 4 tygodniach (po wcześniejszej konsultacji z lekarzem okulistą).

Należy chronić oko przed działaniem czynników drażniących gałkę oczną, takimi jak silny wiatr, dym, kurz, nadmierne promieniowanie słoneczne.

Nie należy zaciskać powiek ani uciskać gałki ocznej.

Należy dbać o higienę okolicy gałek ocznych, nie stosować detergentów do przemywania okolicy gałki ocznej (należy stosować przegotowaną wodę lub preparaty z kawasem bornym).

Należy zachować szczególną ostrożność podczas mycia włosów, aby detergent nie dostał się do operowanego oka.

W przypadku problemów z zaparciami należy stosować środki ułatwiające wypróżnienie.

Utrzymywanie diety nie jest wymagane po operacji zaćmy.

W przypadku wystąpienia dolegliwości, takich jak nagły spadek ostrości wzroku, bardzo silny ból gałki ocznej bądź innych należy pilnie zgłosić się do lekarza okulisty!

Skąd się bierze zaćma powypadkowa?

Zaćma starcza jest najczęstszym typem zaćmy, jednak oprócz procesu starzenia mogą ją wywoływać także inne czynniki, np. uraz gałki ocznej.

W wyniku uderzenia tępym ciałem obcym przez bardzo krótki czas zmniejsza się podłużny wymiar gałki ocznej, a zwiększa się wymiar poprzeczny, co powoduje spłaszczenie i poszerzenie soczewki wewnątrzgałkowej, w wyniku czego dochodzi do rozerwania torebki przedniej soczewki i zaburzenia struktury soczewki, co prowadzi do powstania zaćmy. Zaćma może rozwinąć się tuż po urazie lub też rozwijać się miesiącami czy latami.

W przypadku urazu penetrującego dochodzi do bezpośredniego zniszczenia torebki oraz materiału budującego soczewkę, co prowadzi do powstania zaćmy. Zaćma pourazowa może dotyczyć całej soczewki bądź też występować jedynie w okolicy urazu.

Czy jest możliwe współwystępowanie jaskry i zaćmy?

Zaćma, jak i jaskra, są chorobami dotyczącymi oka, powodującymi spadek ostrości wzroku, a częstość ich występowania wzrasta wraz z wiekiem. Choroby te mogą współwystępować.

Zaćma dotyczy soczewki wewnątrzgałkowej, która na skutek zachodzących w niej zmian degeneracyjnych mętnieje. Jaskra to choroba prowadząca do uszkodzenia nerwu wzrokowego, a głównym czynnikiem sprawczym jest wzmożone ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Typowym dla zaćmy objawem jest zamglenie widzenia, wrażenie zblednięcia kolorów oraz nadwrażliwość i nietolerancja jasnego światła. Jaskra zwykle nie daje objawów w początkowych stadiach choroby. Obie jednostki z czasem prowadzą do spadku ostrości widzenia.

Leczenie zaćmy opiera się na operacyjnym usunięciu zmętniałej soczewki oraz wszczepieniu sztucznego implantu. Leczenie jaskry polega na podawaniu leków zmniejszających produkcję cieczy wodnistej lub na wykonaniu operacji ułatwiającej jej odpływ, co w konsekwencji powoduje spadek ciśnienia wewnątrzgałkowego i zahamowanie choroby.

Czy zaćma może się pojawić w obu oczach?

Jeśli pacjent ma zaćmę w obu oczach, to operacja usunięcia zaćmy w drugim oku wykonywana jest w innym czasie, ponieważ mimo iż komplikacje pooperacyjne występują bardzo rzadko, to w przypadku, gdy do nich dojdzie, zajęte jest tylko jedno oko.

Jaka jest niezbędna opieka po operacji leczenia zaćmy?

Usunięcie zaćmy metodą fakoemulsyfikacji jest zabiegiem mało traumatyzującym dla oka, dlatego też okres rekonwalescencji jest krótki. W tym właśnie czasie należy stosować się do wskazówek lekarza. Osoby starsze, zwłaszcza te, które mają zaćmę drugiego oka, mogą mieć problem z dokładnym dawkowaniem leków, dlatego też wymagają szczególnej opieki ze strony rodziny już od pierwszych godzin po operacji. Pacjentowi należy zapewnić transport do domu, nie może on bowiem przez kilka dni (2-3 dni) po operacji prowadzić samochodu. Związane jest to z poszerzeniem źrenicy na skutek leków podawanych przed operacją.

Pomoc rodziny jest niezbędna także w ciągu kilku następnych dni po operacji, kiedy pacjent może mieć rozmazane widzenie - wtedy właśnie dochodzi do najczęstszych pomyłek w podawaniu kropli lub przyjmowaniu nieodpowiednich tabletek. Rodzina powinna także pomóc pacjentowi zgłosić się na wizytę kontrolną następnego dnia po operacji. Pacjent może też wymagać pomocy przy myciu włosów - należy bowiem unikać pochylania się, napinania mięśni brzucha, a ponadto chronić oko przed dostaniem się do niego detergentów.

Pozostałe czynności, takie jak czytanie książek, oglądanie telewizji, gotowanie czy golenie, pacjent może wykonywać sam.

Znajdź najlepszego lekarza

Dodatkowe informacje