Znieczulenie

Znieczulenie, inaczej anestezja, jest to przerwanie przewodzenia impulsów w komórkach nerwowych, zarówno z komórek receptorowych, jak i do komórek efektorowych tzn. zablokowanie drogi aferentnej i eferentnej. Znieczulenie pacjenta pozwala na bezbolesne przeprowadzenie operacji chirurgicznej czy mniej inwazyjnych zabiegów medycznych, w przebiegu których wymagane jest odczulenie pacjenta. Działem medycyny zajmującym się znieczuleniami jest Anestezjologia.

Rodzaje znieczuleń

Znieczulenie możemy podzielić na:

  1. Znieczulenie ogólne (narkoza).
  2. Znieczulenie regionalne (miejscowe):
  3. Znieczulenie mieszane, tzn. zastosowanie elementów kilku typów znieczulenia.

Kiedy wykonywane jest znieczulenie?

Ze względu na rodzaj znieczulenia różne są jego zastosowania.

Znieczulenie ogólne

wykonywane jest przed przeprowadzeniem niektórych badań, np.:

  • laparoskopia,
  • angiografia kończyn dolnych, w przypadku gdy środek kontrastujący podawany jest do aorty,
  • mediastinoskopia,
  • mikrolaryngoskopia,
  • przeszczepy narządów,
  • angiografia naczyń mózgowych,
  • zabiegi operacyjne, w których zostaje otwarta jama brzuszna,
  • wszystkie badania, w których niezbędny jest brak poruszania się pacjenta i wiele innych.

Znieczulenie powierzchowne

  • laryngologia,
  • dermatologia,
  • urologia,
  • stomatologia,
  • okulistyka.

Znieczulenie nasiękowe

  • drobne zabiegi, szczególnie w chirurgii kończyn.

Znieczulenie przewodowe nerwów obwodowych

  • ortopedia (główne zastosowanie),
  • blokada nerwów międzyżebrowych,
  • blokada splotu barkowego,
  • blokada nerwu kulszowego
  • i inne.

Znieczulenie przewodowe ośrodkowe

  • urologia,
  • ginekologia,
  • ortopedia,
  • położnictwo (znieczulenie w trakcie porodu i cięcia cesarskiego).

Znieczulenie zewnątrzoponowe stosowane jest głównie do łagodzenia bólów nowotworowych, natomiast znieczulenie podpajęczynówkowe wykorzystane jest także w zabiegu usuwania żylaków.

Na czym polega znieczulenie?

Znieczulenie jest to zniesienie przewodzenia impulsów nerwowych z receptora, a także do efektora. Różni się ono od działania jakim jest analgezja, gdzie znoszenie bólu przeprowadzane jest tylko w drogach eferentnych, tzn. hamowane są neurony przewodzące impulsy do komórek efektorowych, tak anestezja blokuje je w obie strony.

Znieczulenie ogólne oprócz zniesienia bólu, polega także na wyłączeniu świadomości pacjenta i odruchów obronnych. Należy podkreślić, że jest to proces całkowicie kontrolowany i odwracalny. Ze znieczuleniem ogólnym wiąże się jeszcze tzw. sedacja. Jest to uspokojenie pacjenta przed właściwym znieczuleniem i wykonaniem zabiegu operacyjnego. Polega na podaniu środków farmakologicznych na godzinę przed operacją lub, u osób szczególnie obawiających się zabiegu chirurgicznego, wieczorem w przeddzień zabiegu.

Znieczulenie regionalne polega na odwracalnym odczuleniu miejsca, w którym dokładnie będzie przeprowadzany zabieg.

Środki znieczulające mogą być podawane drogą wziewną z użyciem maseczki oddechowej, przez iniekcję dożylną, domięśniową, podskórną, drogą doodbytniczą w postaci czopków czy też bezpośrednio na błony śluzowe w postaci aerozoli, maści, kremów, żelów czy roztworów. Metoda jaką zostanie podany lek znieczulający uzależniona jest od rodzaju znieczulenia, jakie chcemy uzyskać.

Marta Bednarska

Kostowski W., Herman Z., Farmakologia. Podstawy farmakoterapii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, s.450 - 51, ISBN 978-83-200-3725-8.