Żołądek i dwunastnica

Reklama

Żołądek (łac. gaster) jest narządem układu pokarmowego położonym w lewym podżebrzu i w środkowym nadbrzuszu. Składa się on z części wpustowej, dna, trzonu i części odźwiernikowej. W żołądku zachodzi trawienie białek wchodzących w skład spożywanego pokarmu. Wydzielany przez żołądek sok żołądkowy zawiera enzymy trawienne: podpuszczkę i pepsynę, które są aktywowane przez kwas solny (także wydzielany przez żołądek).

Dwunastnica jest narządem leżącym pozaotrzewnowo, w którym zachodzi kolejny etap trawienia i absorpcji składników pokarmowych. Zawartość dwunastnicy ma odczyn zasadowy. U człowieka jest narządem wychodzącym z żołądka, stanowi pierwszy odcinek jelita cienkiego. Do dwunastnicy uchodzi przewód żółciowy wspólny i przewód trzustkowy w miejscu zwanym brodawką Vatera.

Zabiegi chirurgiczne wykonywane na żołądku i dwunastnicy wynikają najczęściej z choroby nowotworowej. Najczęściej wykonuje się całkowite (totalis) wycięcie żołądka, rzadziej częściowe (subtotalis). W przypadku choroby wrzodowej operacji wymagają jedynie powikłania.

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

Leczenie z wyboru niepowikłanej choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy jest leczeniem zachowawczym. Wskazaniem do operacji jest niepowodzenie leczenia zachowawczego polegające na utrzymywaniu się owrzodzenia żołądka przez 3 miesiące przy prawidłowo prowadzonym leczeniu. Kolejnym wskazaniem do zabiegu operacyjnego są powikłania choroby wrzodowej: krwawienie, przebicie, zwężenie odźwiernika, drążenie wrzodu do trzustki.

Obecnie wyróżnia się trzy zasadnicze grupy metod leczenia chirurgicznego zarówno choroby wrzodowej żołądka, jak i dwunastnicy:

  • resekcyjne,
  • wagotomie,
  • wagotomie z resekcją.

Metody resekcyjne polegają na częściowym wycięciu żołądka i wykonaniu zespolenia żołądkowo–jelitowego:

  • metodą Rydygiera (Billrotha I) - polegającą na zespoleniu pozostałej części żołądka z dwunastnicą,
  • metodą Billrotha II - polegającą na zespoleniu żołądka z jelitem cienkim.

Wagotomia polega na przecięciu nerwów błędnych, w efekcie czego zostaje zmniejszone wydzielanie kwasu solnego przez żołądek:

  • wagotomia pionowa - przecinane są pnie nerwów błędnych,
  • wagotomia wysoce wybiórcza - polegająca na przecięciu gałązek nerwów błędnych, które zaopatrują części żołądka odpowiedzialne za wydzielanie soku żołądkowego, czyli wpust, dno i trzon, przy czym gałązki dochodzące do okolicy przedodźwiernikowej zostają zachowane.

Wagotomia uzupełniona resekcją części odźwiernikowej żołądka jest wykonywana w celu poprawy opróżniania żołądka. Wyróżnia się następujące metody:

  • antrektomia - polega na wycięciu części odźwiernikowej żołądka,
  • pyloroplastyka - polega na przecięciu odźwiernika.

Powikłania choroby wrzodowej

Krwawienie - stan ten wymaga endoskopowego tamowania krwawienia. Jeśli metodami endoskopowymi nie można opanować krwawienia, wskazane jest operacyjne podkłucie krwawiącego owrzodzenia.

Przedziurawienie - zalecane jest zszycie wrzodu z naszyciem łaty z sieci większej metodą otwartą lub laparoskopową. Zawsze po zszyciu wrzodu konieczna jest późniejsza eradykacja Helicobacter pylori.

Zwężenie odźwiernika - leczenie chirurgiczne sprowadza się najczęściej do wykonania plastyki odźwiernika lub resekcji żołądka.

Drążenie wrzodu - leczenie jest zachowawcze i uzależnione od nasilenia objawów klinicznych. Początkowo obowiązuje dożylne podanie inhibitorów pompy protonowej, założenie sondy do żołądka na stałe i pozajelitowe uzupełnianie płynów, a po ustąpieniu ostrych dolegliwości typowe leczenie zachowawcze oraz eradykacja Helicobacter pylori.

Rak żołądka

Wybór metody postępowania w przypadku raka żołądka zależy od zaawansowania choroby.

We wczesnym raku żołądka standardowym postępowaniem jest wykonanie prawie całkowitej resekcji żołądka z usunięciem regionalnych węzłów chłonnych. Natomiast w zmianach umiejscowionych w okolicy wpustu lub zmianach wieloogniskowych zachodzi potrzeba wykonania całkowitej resekcji żołądka. Może zastosować metodę endoskopową, laparoskopową lub klasyczną.

W raku zaawansowanym żołądka, w przypadku umiejscowienia zmiany w 1/3 dalszej części żołądka, wykonuje się prawie całkowitą resekcję i zespolenie żołądkowo-jelitowe. Inne umiejscowienie jest wskazaniem do całkowitego wycięcia żołądka i wykonania zespolenia żołądkowo-jelitowego. W przypadku zajęcia sąsiadujących narządów, np. wątroby, trzustki, jelita, należy rozważyć ich wycięcie.

W sytuacji zaawansowanych, źle rokujących zmian nowotworowych wykonuje się operacje paliatywne polegające na wytworzeniu zespoleń omijających niedrożne odcinki przewodu pokarmowego lub wytworzeniu stomii.

Polipy żołądka

Małe polipy do 2 cm usuwa się metodami endoskopowymi. Większe zmiany wymagają operacji chirurgicznych wiążących się niekiedy z usunięciem fragmentów żołądka.

Dominik Siutka

Schorzenia i leczenie żołądka i dwunastnicy