Chirurgiczne leczenie choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy
Fotografia 1. Wrzód dwunastnicy widoczny w trakcie badania endoskopowego.
Elementy fizjologii wydzielania HCl w żołądku
Stymulowanie wydzielania kwasu solnego jest możliwe na trzy różne sposoby, są to tzw. 3 fazy wydzielania żołądkowego.
Faza I mózgowa:
Myśli łakome, widok, zapach jedzenia i inne doznania kulinarne w sferze "psyche" powodują - niestety - że pomimo braku czegokolwiek zjadliwego w naszym żołądku zaczyna on wydzielać kwas solny, który - jak wiadomo - zbyt przyjazny 'nagusieńkiej' śluzówce naszego żołądka nie jest. Mechanizm jest następujący: zjawiska powyżej opisane powodują pobudzenie nerwów błędnych, które to reagując wydzielaniem acetylocholiny pobudzają komórki okładzinowe naszego żołądka do wydzielania niszczącego kwasu solnego, jak też wzmagają perystaltykę naszego przewodu pokarmowego.
Uwaga: jak podaje P.F. Lawrence w "Chirurgii ogólnej" - człowiek to jedyne takie zwierzę, które na czczo wydziela kwas solny.
Faza II żołądkowa:
Gdy już coś w naszym żołądku się znajdzie on sam reaguje na to wydzieleniem gastryny z komórek G. Bodźcem do tego są:
- alkalizacja zawartości żołądka
- rozciągnięcie ścian żołądka
- zwłaszcza aminokwasy są stymulatorami wydzielania dla gastryny
Faza III jelitowa:
Po przedostaniu się treści pokarmowej do jelit wzrasta wydzielanie wielu peptydów stymulujących produkcję HCl. Bardzo istotną rolę odgrywa w tej fazie pobudzenie receptorów H2.
Żeby żołądek mógł prawidłowo odpowiadać na powyżej opisaną stymulację, komórki okładzinowe na swej powierzchni posiadają odpowiednie receptory dla:
- acetylocholiny (Ach)
- gastryny (G)
- histaminy (H)
Powyższe mechanizmy fizjologiczne mają istotny wpływ na sposób postępowania chirurgicznego u chorych z owrzodzeniami śluzówki żołądka i dwunastnicy.
Wg niektórych autorów najważniejszym mechanizmem fizjologicznym odpowiedzialnym za powstanie wrzodu jest faza I wydzielania, a więc postępowaniem będzie pozbawienie żołądka unerwienia jakie dostarczają mu nerwy błędne czyli wykonanie wagotomii.
Fotografia 2. Krwawiący wrzód dwunastnicy - powikłanie choroby wrzodowej dwunastnicy.
Rodzaje wagotomii
Patrz:
Wagotomia
Dziękuję za opracowanie tego artykułu koledze Maciejowi Gajowskiemu, studentowi Akademii Medycznej w Poznaniu.
