Zespoły poresekcyjne po usunięciu fragmentu żołądka w leczeniu choroby wrzodowej

Jako że w chirurgicznym leczeniu choroby wrzodowej żołądka często usuwa się fragment żołądka, związane z tym jest występowanie zespołów poresekcyjnych. Do nich należą:

Wczesny zespół poposiłkowy

Objawy kliniczne: około 15 minut po posiłku chory staje się niespokojny, może wystąpić spadek ciśnienia tętniczego, tachykardia, kołatanie serca, wzmożona potliwość.

Mechanizm: przyczyną jest spożycie pokarmu wysokoosmolalnego (np. zawierającego dużo glukozy, laktozy). W wyniku niekontrolowanego, szybkiego przemieszczania się treści pokarmowej z żołądka bezpośrednio do jelita cienkiego znajduje się tam wysoce osmolalna treść i następnie dochodzi do wyrównania ciśnień osmotycznych kosztem przemieszczenia wody z przestrzeni wewnątrznaczyniowej do światła jelita cienkiego. W konsekwencji występuje hipowolemia.

Leczenie: właściwie najlepiej zapobiegać i nie podawać tego typu pokarmów. Poza tym podaje się przed lub po posiłku więcej płynów niskoosmolalnych w celu rozcieńczenia pokarmu. Niektórzy zalecają też podawanie do posiłku tłuszczy w celu zwolnienia opróżniania żołądka.

Późny zespół poposiłkowy

Objawy kliniczne: tak jak we wczesnym zespole poposiłkowym, ale zaczynający się po ok. 3 godzinach.

Mechanizm: przyczyną są wahania wydzielania insuliny. Po spożyciu posiłku w wyniku szybszego opróżniania żołądka, o wiele szybciej i znacznie większa ilość glukozy dostaje się do jelita cienkiego, skąd się wchłania i wywołuje nieproporcjonalnie wysokie wydzielanie insuliny. W konsekwencji doprowadza to do hipoglikemii.

Leczenie: ok. 2 godziny po posiłku należy spożyć drobny posiłek. W przypadku nawracających zaburzeń rozważyć trzeba zmianę typu zespolenia na metodę Roux-en-Y.

Niedrożność pętli doprowadzającej

Objawy kliniczne: silne gniotące bóle brzucha bezpośrednio po spożyciu posiłku; w ok. 1 godzinę po spożyciu posiłku pojawiają się bóle brzucha z nasiloną perystaltyką oraz wymioty ciemnożółtą treścią (bez lub z małą zawartością uprzednio zjedzonego pokarmu), która pochodzi z pętli doprowadzającej po jej opróżnieniu.

Mechanizm: przyczyną jest zagięcie pętli doprowadzającej w okolicy zespolenia, co doprowadza do zalegania żółci i soku trzustkowego w pętli, jej rozdęcia i zaburzeń w opróżnianiu.

Leczenie: zmiana zespolenia na metodę Rydygiera (Billrotha I) lub na Roux-en-Y.

Alkaliczne zapalenie śluzówki żołądka

Objawy kliniczne: bóle brzucha, osłabienie, bladość powłok (niedokrwistość !), zgaga, spadek masy ciała, nudności. Rozpoznanie potwierdza się badaniem endoskopowym ujawniającym atrofię, przekrwienie śluzówki i podbarwienie żółcią oraz badaniem histopatologicznym, gdzie obserwuje się wyznaczniki stanu zapalnego.

Mechanizm: zarzucanie żółci, soku trzustkowego i wydzieliny dwunastnicy do żołądka.

Leczenie: sposoby zachowawcze raczej nie przynoszą skutku i zalecane jest wykonanie zespolenia Roux-en-Y na długiej pętli, gdzie odległość między żołądkiem a zespoleniem jelitowo-jelitowym wynosi co najmniej 40 cm.

Nawracający wrzód żołądka

Do tego powikłania dochodzi w wyniku niewłaściwej wagotomii. Najczęstszą przyczyną jest nieznalezienie tylnego nerwu błędnego.

Statystyki nawrotów, jeśli chodzi o różne metody leczenia, przedstawiają się następująco:

  • wagotomia z pyloroplastyką - 5-10%,
  • wagotomia z antrektomią i zespoleniem Rydygiera - 1-2%,
  • wagotomia z antrektomią i zespoleniem Billrotha II - 1-3%,
  • wagotomia selektywna - 5-10%,
  • wagotomia wysoce selektywna - 10-15%,
  • całkowita gastrektomia - 0%.

Atonia żołądka

Objawy kliniczne: nudności, bóle brzucha, uczucie pełności, wymioty.

Mechanizm: w wyniku odnerwienia żołądka i usunięcia odźwiernika dochodzi do zbyt szybkiego opróżniania żołądka, a po gastrektomii totalnej często zdarza się zwolnienie pasażu treści pokarmowej, zwłaszcza w zespoleniu Roux-en-Y (ok. 50% pacjentów).

Leczenie: u większości objawy mijają samoistnie; można też stosować metoklopramid.

Zaburzenia odżywiania

Jako że żołądek pełni ważną funkcję we wchłanianiu żelaza i witaminy B12, dochodzi często do niedokrwistości: makrocytarnej (z niedoboru witaminy B12) i mikrocytarnej (niedobarwliwej, z powodu upośledzonego wchłaniania żelaza oraz z powodu utraty krwi).

Dziękuję za opracowanie tego artykułu koledze Maciejowi Gajowskiemu, studentowi Akademii Medycznej w Poznaniu.

Znajdź najlepszego lekarza

Dodatkowe informacje