Żylaki

Żylaki, czyli przewlekła niewydolność żylna (łac. Varices), są nieprawidłowym pojedynczym lub mnogim poszerzeniem żył, najczęściej o krętym przebiegu. Powstają w rezultacie długo trwającego podwyższonego ciśnienia krwi w naczyniu żylnym i osłabienia jego ściany. W świetle żylaka dochodzi do zastoju krwi, a w konsekwencji do zakrzepicy i deformacji zastawek żylnych. Objawy to ból, obrzęk i przekrwienie. Najczęściej mamy do czynienia z żylakami kończyn dolnych. Mogą one powstawać również w innych miejscach, tj. żylaki odbytu, żylaki powrózka nasiennego czy żylaki przełyku.

Przewlekła choroba żylna to stan, w którym dochodzi do utrudnienia odpływu krwi z kończyn dolnych. Najczęściej przejawia się w postaci żylaków kończyn dolnych. Do czynników ryzyka predysponujących do wystąpienia choroby należą starszy wiek, brak aktywności fizycznej, otyłość, praca w pozycji stojącej lub siedzącej, przebyta zakrzepica żył głębokich, wady postawy, uwarunkowania genetyczne i wzrosty ciśnienia wewnątrzbszusznego spowodowane przez ciążę, zaparcia, przewlekły kaszel lub dźwiganie ciężarów.

Choroba rozwija się w wyniku uszkodzenia zastawek żył kończyn dolnych. Powoduje to cofanie się krwi i zaleganie jej w żyłach, co wiąże się ze wzrostem ciśnienia żylnego. Krew napierająca na ściany naczyń powoduje poszerzenie jej porów i przedostawanie się osocza poza naczynia do przestrzeni międzykomórkowej. Skutkuje to obrzękami. Dookoła naczyń gromadzi się włóknik. Utrudnia przedostawanie się krwi do tkanek i skutkuje ich niedotlenieniem. Powstają przebarwienia, stwardnienia i owrzodzenia goleni. Dochodzi również do uszkodzenia naczyń chłonnych, co skutkuje narastaniem obrzęków.

Aby zapobiec chorobie, należy prowadzić aktywny tryb życia i nie dopuszczać do nadwagi lub otyłości. Praca mięśni kończyn dolnych powoduje przesuwanie się krwi w górę ciała. Proces ten nazywa się pompą mięśniową. Nocami dobrze jest układać nogi na podwyższeniu. Skutkuje to grawitacyjnym spływem krwi i niezaleganiem jej w kończynach. Należy unikać długotrwałego stania lub siedzenia, sportów wzmagających pracę tłoczni brzusznej i gorących kąpieli.

Leczenie zachowawcze polega na stosowaniu opatrunków uciskowych. Można również stosować leki flebotropowe. Jeśli dojdzie do powstania żylaków, powinno się zastosować leczenie chirurgiczne. Usunięcie żylaków kończyn dolnych jest podstawową i najbardziej skuteczną metodą leczniczą. Obejmuje wycięcie żyły odpiszczelowej lub odstrzałkowej.

Żylaki odbytu

Żylaki odbytu, zwane poprawnie guzkami krwawniczymi, to rozszerzenie splotów żylnych okolicy odbytu przybierające formę łatwo krwawiących guzków. Jest to bardzo częsta choroba. Przynajmniej raz w ciągu życia cierpi na nią do 70% ludzi. Do czynników ryzyka predysponujących do wystąpienia choroby należą przewlekłe zaparcia, ciąża, porody drogami natury, przewlekły kaszel, dźwiganie ciężkich przedmiotów, alkoholizm, siedzący tryb życia, dieta ubogoresztkowa zawierająca duże ilości tłuszczów i uogólnione osłabienie tkanki łącznej.

Guzki objawiają się krwawieniem w czasie oddawania stolca lub bezpośrednio po defekacji. Występuje również wypadanie guzków, zakrzepy w guzku, stan zapalny okolicznych tkanek, zadzierzgnięcie guzka, ból, świąd, pieczenie, wydzielanie śluzu i brudzenie bielizny. Z powodu bólu chory nie może siedzieć.

W czasie diagnostyki wykonuje się badanie palcem per rectum oraz kolonoskopię. Trzeba zwrócić szczególną uwagę, aby z powodu rozpoznania żylaków nie przeoczyć ewentualnego raka odbytnicy, również objawiającego się krwawieniem.
Leczenie zachowawcze polega na unikaniu alkoholu, obfitych, tłustych posiłków, uregulowaniu wypróżnień, dbałości o higienę odbytu, stosowaniu nasiadówek, flawonoidów, czopków i maści zawierających niesteroidowe leki przeciwzapalne.
Leczenie operacyjne polega na zakładaniu podwiązek na guzki, fotokoagulacji, podkłuciu i wycięciu guzków, użyciu sztaplera lub podkłuciu tętniczek.

Żylaki przełyku

Żylaki przełyku mogą powodować masywne krwotoki do górnego przewodu pokarmowego, mogące skończyć się śmiercią. Dlatego każdy taki przypadek musi być natychmiastowo leczony w szpitalu. Podaje się leki obniżające ciśnienie w układzie wrotnym. Leczenie operacyjne przeprowadza się za pomocą endoskopii. Na żylaki zakłada się gumowe podwiązki lub sklerotyzuje je. Jeżeli takie postępowanie jest nieskuteczne, zakłada się tamponadę sondą Sengstakena-Blakemore’a. Niekiedy konieczne jest otwarcie przełyku i ręczne zespolenie krwawiących naczyń.

Żylaki powrózka nasiennego

Żylaki powrózka nasiennego rozwijają się w wyniku nadmiernego przepływu krwi przez naczynia żylne powrózka. Prowadzi to do podniesienia temperatury w okolicy jąder i postępującej niepłodności. Leczenie żylaków powrózka nasiennego przeprowadza się chirurgicznie, metodami klasycznymi sposobem Bernardiego lub Benneta i Kochera oraz laparoskopowo.

Dominik Siutka

Żylaki powrózka nasiennego i ich leczenie