Żylaki odbytu (hemoroidy)

Reklama

Żylaki odbytu (łac. varices haemorrhoidales), zwane również chorobą hemoroidalną (hemoroidy), są poszerzeniem splotu żylnego odbytu. Powodem tego stanu jest dobrze rozwinięty system żylny odbytu i odbytnicy, na który składają się sieć żyły odbytniczej dolnej, żyły odbytniczej środkowej oraz żyły odbytniczej górnej, które działają jak ciała jamiste. Dodatkowo wszystkie sploty żylne są połączone pomiędzy sobą. Do czynników przyczyniających się do powstania żylaków odbytu należą m.in. ciąża, poród siłami natury, otyłość, dieta uboga w błonnik, nadużywanie alkoholu, silne parcie podczas wydalania stolca, zaparcia, czynności zwiększające ciśnienie w jamie brzusznej np. dźwiganie ciężkich przedmiotów, nadciśnienie wrotne, prawdopodobnie czynnik genetyczny.

Podział żylaków odbytu

Żylaki odbytu można podzielić na zewnętrzne (w samym odbycie) i wewnętrzne ( kanał odbytu). Przy czym granicę stanowi linia grzebieniasta.

Żylaki odbytu dzieli się na cztery grupy odzwierciedlające stopień ich zaawansowania:

Stopień I:
widoczne a badaniu anoskopowym ( za pomocą wziernika) żylaki nie wychodzą poza kanał odbytu.

Stopień II:
żylaki uwypuklają się na zewnątrz kanału odbytu podczas wypróżniania, ale ulegają samoistnemu cofnięciu.

Stopień III:
żylaki uwypuklają się na zewnątrz kanału odbytu podczas parcia na stolec i konieczne jest ich ręczne odprowadzenie.

Stopień IV:
żylaki są stale uwypuklone za zewnątrz kanału odbytu.

Objawy żylaków odbytu

Do objawów żylaków odbytu należą: ból, świąd i pieczenie w okolicy odbytu, uczucie niepełnego wypróżnienia, krwawienie z odbytu (krew na papierze toaletowym).

Rozpoznanie obejmuje badanie palcem przez odbyt, anoskopię (badanie za pomocą wziernika, który uwidacznia oświetlony kanał odbytu) i rektoskopię oraz w niektórych ośrodkach badanie ultrasonograficzne (USG Doppler).

Leczenie żylaków odbytu

Leczenie doraźne żylaków odbytu obejmuje przyjmowanie dużych ilości płynu (do 10 szklanek wody dziennie), posiłków bogatych w błonnik, unikanie zaparć oraz biegunek. Miejscowo stosowane mogą być czopki, maści czy kremy o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwzakrzepowym, środki zmiękczające stolec (np. laktuloza) nasiadówki w ciepłej wodzie lub korze dębu. Powoduje to ustąpienie dokuczliwych objawów, ale nie przyczyny.

Innymi metodami leczniczymi jest stosowanie podwiązek elastycznych (metoda Barrona), która obejmuje zasysanie żylaka i zakładanie na jego podstawę elastycznej gumki. Ponadto wykorzystuje się fotokoagulację (wypalenie promieniowaniem podczerwonym) oraz krioterapię (zamrożenie żylaków ciekłym azotem) czy skleroterapię (ostrzykiwanie żylaków płynem doprowadzającym do ich zwłóknienia w ciągu kilku tygodni).

Leczenie chirurgiczne żylaków odbytu polega natomiast na usunięciu guzków krwawniczych w znieczuleniu miejscowym lub zewnątrzoponowym lub za pomocą staplerów i termokoagulacji ( wypalanie wysoką temperaturą). Wycięciu podlega guzek wraz ze skórą brzegu odbytu. Następnie kleszczykami jest zaciskany wypreparowany żylak, wycinany, a brzegi błony śluzowej są zszywane.

Dobór odpowiedniej metody leczenia zależy od stopnia zaawansowania zmian.

Dorota Kozera

Bibliografia:

  • W. Noszczyk: Chirurgia, Tom 2.
  • J. E. Skandalakis, S. N. Skandalakis, L. J. Skanadlakis: Anatomia chirurgiczna i technika zabiegów operacyjnych.

Znajdź najlepszego lekarza