Cięcie cesarskie

Cięcie cesarskie stanowi alternatywną, brzuszną drogę porodu. Polega na wydobyciu płodu przez uprzednio otworzoną jamę brzuszną. Cesarskie cięcie jest operacją położniczą, którą wykonuje się ze wskazań płodowych lub matczynych, które czasem są wspólne. Zawsze są to jednak sytuacje, w których nie jest możliwy poród drogą naturalną bądź jest on bardzo utrudniony i niesie ze sobą wysokie ryzyko dla którejś ze stron (matki bądź dziecka).

Ewolucja cięcia cesarskiego, która miała miejsce w ostatnich kilkunastu latach sprawiła powstanie mylnego poglądu o bezpieczeństwie tej drogi porodu. Prawdą jest, że w tym czasie odnotowano zmniejszoną umieralność okołoporodową noworodków związaną z wyeliminowaniem niebezpiecznych dla płodu operacji położniczych i zastąpienie ich cesarskim cięciem.

Nie należy jednak zapominać, że cięcie cesarskie jest operacją ginekologiczną związaną ze wszystkimi obciążeniami i powikłaniami typowymi dla tego rodzajów zabiegów. Nawet przy odpowiednio przeprowadzonej operacji niebezpieczeństwo dla matki jest 10 razy większe niż przy porodzie naturalnym. Kwalifikację do tego sposobu porodu przeprowadza lekarz na podstawie analizy przebiegu ciąży i aktualnej sytuacji położniczej.

Podział wskazań do cięcia cesarskiego

Możliwość precyzyjnej oceny stanu płodu i matki umożliwia podział wskazań do cięcia cesarskiego na stopień pilności operacji.

Podział ten uwzględnia 4 grupy wskazań:

  • wskazania planowe,
  • wskazania pilne,
  • wskazania naglące,
  • wskazania nagłe.

Wskazania planowe do cięcia cesarskiego

W tych przypadkach zabieg cesarskiego cięcia odbywa się w wyznaczonym terminie, ze względu na występowanie czynników uniemożliwiających zakończeniu ciąży drogą pochwową. Ciężarna może oczekiwać na nie w domu, gdyż nie ma bezpośredniego zagrożenia życia matki ani płodu przed rozpoczęciem czynności skurczowej macicy.

Do tej grupy zalicza się pacjentki, u których stwierdzono:

  • niewspółmierność płodowo-miedniczną, u których występują wady anatomiczne macicy, makrosomia płodu (>4500g) czy duży płód u pacjentek z cukrzycą (>4250g),
  • nieprawidłowe położenie płodu,
  • cienką bliznę macicy, tj. poniżej 2 mm,
  • wskazania pozapołożnicze (neurologiczne, okulistyczne, ortopedyczne, hematologiczne, kardiologiczne, psychiatryczne i inne).

Wskazania pilne do cięcia cesarskiego

Istnieją tu czynniki potencjalnie zagrażające życiu i zdrowiu matki i płodu, ale nie stanowią one bezpośredniego zagrożenia życia. Decyzję podejmuje doświadczony położnik, który uznaje, że pogorszenie może nastąpić w każdej chwili, a dalsze oczekiwanie może jedynie pogorszyć sytuację położniczą i warunki do wykonania cięcia. Pacjentka operowana jest w momencie uzyskania wyników wszystkich niezbędnych badań.

Typowymi przykładami wskazań pilnych są:

  • nieprawidłowe ułożenie główki,
  • nieprawidłowe położenie płodu przy rozpoczętej czynności skurczowej,
  • ciężki stan przedrzucawkowy,
  • poród przedwczesny płodu, dla którego poród drogami rodnymi stanowi poważne ryzyko uszkodzenia.

Wskazania naglące do cięcia cesarskiego

Występują one u pacjentek, u których zaburzenia potencjalnie zagrażające życiu i zdrowiu powtarzają się w krótkich odstępach czasu. Z uwagi na bezpośrednie zagrożenie życia, ciężarna powinna być operowana jak najszybciej. Z tego też względu pobiera się krew na badania laboratoryjne i od razu przystępuje do operacji, nie oczekując na wyniki. Te analizuje się w trakcie zabiegu.

Do tej grupy wskazań zalicza się:

  • powtarzające się epizody bradykardii,
  • deceleracje późne lub zmienne,
  • głęboka bradykardia płodu niereagująca na leczenie.

Wskazania nagłe do cięcia cesarskiego

Jest to najtrudniejsza grupa pacjentek, u których zaburzenia płodowe lub matczyne zagrażające życiu i zdrowiu występują w sposób ciągły. Zdarza się, że krew pobierana jest dopiero na bloku operacyjnym.

Wskazania natychmiastowe to:

  • wypadnięcie pępowiny,
  • rzucawka i rzucawka zagrażająca,
  • zaburzenia czynności serca płodu,
  • podejrzenie krwotoku wewnętrznego.

Opis operacji

Cięcie cesarskie wykonuje się w znieczuleniu ogólnym lub zewnątrzoponowym.

Pacjentkę układa się zwykle na lewym boku. Udowodniono, że takie ułożenie, w którym dochodzi do bocznego przesunięcia macicy, pozwala na prawidłowy powrót żylny i poprawia utlenowanie płodu.

Powłoki brzuszne nacina się najczęściej poprzecznie w dolnym odcinku macicy, choć można także nacinać podłużnie, po lewej stronie kresy białej, tj. w linii łączącej pępek i koniec mostka. Po opięciu pola operacyjnego serwetami otwiera się otrzewną ścienną. Jelita osłania się serwetami. Macicę nacina się poprzecznie, pośrodku w dolnym jej odcinku. Następnie, pod kontrolą palców podłożonych pod spód powiększa się nacięcie w obie strony. Takie postępowanie minimalizuje ryzyko uszkodzenia płodu oraz pęknięcia mięśnia macicy. W tym czasie zwykle dochodzi do odpłynięcia płynu owodniowego, a główka płodu wstawia się bezpośrednio do nacięcia. Należy ją delikatnie wydobyć, gdyż każdy gwałtowny ruch może doprowadzić do powikłań. Po urodzeniu główki, reszta ciała rodzi się bez większych trudności.

Po odpępnieniu noworodka przekazuje się pediatrom. W międzyczasie pacjentce podaje się 2,5 jednostki oksytocyny dożylnie, w celu wywołania skurczu macicy. Dzięki temu popłód rodzi się samoistnie lub wymaga lekkiego uciśnięcia. Na koniec jamę macicy kontroluje się ręką i łyżką Bumma. Jeżeli nie ma żadnych komplikacji ani zmian w jamie macicy przystępuje się do szycia.

Mięsień macicy zszywa się dwuwarstwowo, po czym nakłada się na niego otrzewną załamka. Następnie wykonuje się toaletę jamy brzusznej, tzn. wyjmuje się chusty oraz odprowadza krew i wody płodowe. Czystą jamę brzuszną zszywa się warstwowo. Pacjentka wymaga co najmniej 7-dniowej hospitalizacji.

Kontrola rany pooperacyjnej oraz zdjęcie szwów powinno mieć miejsce w 5. dobie po porodzie. Niezwykle istotnym elementem leczenia jest szybkie uruchomienie pacjentki, które zmniejsza ryzyko wystąpienia zakrzepicy.

Powikłania cięcia cesarskiego

Cięciu cesarskiemu, jak każdej operacji ginekologicznej, mogą towarzyszyć powikłania. Mogą one być związane z samą operacją, ze znieczuleniem lub chorobą podstawową pacjentki.

W trakcie cięcia cesarskiego najczęstszymi powikłaniami są:

  • krwotoki związane z pęknięciem macicy, jej atonią i innymi zaburzeniami,
  • urazy układu moczowego i pokarmowego.

W okresie pooperacyjnym zwykle dochodzi do zakażenia rany lub błony śluzowej macicy, a także występowania zaburzeń ze strony układu oddechowego, pokarmowego i moczowego.

Lekarz Anna Syrkiewicz

Znajdź najlepszego lekarza