Ropień płuca

Ropień płuca to ograniczone ropne zapalenie tkanki płucnej. Ropień jest zbiornikiem ropnym zlokalizowanym w tkance płucnej o średnicy minimum dwa centymetry. Obecnie występuje rzadko, co prawdopodobnie związane jest z szeroko stosowaną antybiotykoterapią. Jest chorobą ciężką z możliwością wystąpienia bardzo poważnych powikłań, nawet śmiertelnych.

Przyczyny powstawania ropnia płuca

Dawniej, główną przyczyną powstania ropnia były zmiany zapalane tkanki płucnej. Obecnie, przyczyną powstania dolegliwości jest najczęściej zaaspirowane ciało obce lub rak płuca. Może dojść do rozwoju ropnia płuca w przypadku zapalenie płuc o etiologii bakteryjnej (gronkowce, pałeczka zapalenia płuc). Może powstać na skutek aspiracji treści jamy ustnej i gardła do płuc u osoby z czynnikami predysponującymi. W przypadkach, w których dochodzi do aspiracji treści żołądkowej rozwija się chemiczne zapalenie płuc, któremu często towarzyszy zakażenie bakteriami beztlenowymi. Ropień tworzy się najczęściej w ciągu 7-14 dni po aspiracji materiału do tkanki płucnej.

Czynniki predysponujące do powstania ropnia płuc są głównie związane ze zwiększoną skłonnością do aspiracji zakażonego materiału (osłabienie odruchu kaszlowego, np. w niektórych chorobach neurologicznych). Zwiększone ryzyko występuje u narkomanów, osób nadużywających alkoholu, po przedawkowaniu leków lub podczas znieczulenia ogólnego.

Rodzaje ropni płuca

Najczęściej (w 85%) ropień płuca jest umiejscowiony w tych miejscach, w których ze względu na budowę anatomiczną dochodzi do aspiracji. Głównym miejscem, gdzie powstaje ropień płuca są segmenty dolne płuca prawego.

Jeżeli ropień utrzymuje się dłużej niż 6 tygodni można nazwać go przewlekłym. Do tego czasu jest ropniem ostrym.
Ropnie mogą być pojedyncze lub mnogie.

Objawy ropnia płuca

Początek choroby może być powolny lub ostry. Czasami przypomina objawy zapalenia płuc.

Objawy występujące podczas choroby to:

  • kaszel,
  • odkrztuszanie dużej ilości żółto-zielonej wydzieliny,
  • nawracająca wysoka gorączka,
  • dreszcze.

Dochodzić może do krwioplucia, wystąpienia potów nocnych lub spadku masy ciała. Wydzielina z drzewa oskrzelowego może być cuchnąca. Chorzy są znacznie osłabieni, skarżą się na złe samopoczucie, może pojawić się ból w klatce piersiowej. Czasami stan ogólny chorych jest ciężki.

Diagnostyka ropni płuca

Rozpoznanie jest stawiane na podstawie wywiadu, badania lekarskiego oraz wyniku badań dodatkowych. W badaniu lekarskim można nad płucami wysłuchać charakterystyczne zmiany. Również w badaniach laboratoryjnych dochodzi do wzrostu parametrów zapalnych (OB oraz liczby białych krwinek). W celu potwierdzenia podejrzenia ropnia wykonywane są badania dodatkowe - w zdjęciu płuc widoczne są jamy z poziomami płynów.

Często wykonuje się również bronchoskopię. Jest to badanie polegające na ocenie drzewa oskrzelowego przy pomocy endoskopu. Przy jego użyciu można również ocenić czy przyczyną zmiany nie jest ciało obce. Pobierany jest także materiał do badań mikroskopowych.

Leczenie ropni płuca

Leczenie uzależnione jest od zaawansowania choroby. Przy zmianie ostrej stosowana jest antybiotykoterapia oraz drenaż ułożeniowy (polega na odpowiednim pochyłym ułożeniu klatki piersiowej, co ułatwia wypływ wydzieliny). Antybiotykoterapia może być stosowana ogólnie lub bezpośrednio do tkanki płucnej (wziewnie lub poprzez wlew do jamy opłucnowej). Jest stosowana długo, nawet do 6 tygodni. Rzadko stosowany jest drenaż przezskórny.

Chirurgiczne leczenie ropni płuca

Przewlekły ropień jest zmianą o grubej ścianie, przez którą antybiotyki nie będą dobrze przenikać. Zastosowanie ma leczenie chirurgiczne. Leczenie takie jest konieczne u 5-10% chorych. Obecnie główne wskazanie do leczenia chirurgicznego to masywne krwioplucie oraz powiększanie się ropnia u osoby z częściową niedrożnością oskrzela, mimo właściwie prowadzonej antybiotykoterapii. Wskazaniem do zabiegu operacyjnego po starannej kwalifikacji jest również obecność ciała obcego i guza płuca. Podobnie ropień o dużych rozmiarach (średnica powyżej 6 centymetrów).

Jeżeli operacja jest przeciwwskazana, możliwe jest wprowadzenie antybiotyku bezpośrednio do jamy ropnia przez nakłucie klatki piersiowej.

Rokowanie przy ropniu płuca

Rokowanie jest zależne od pierwszych 6 tygodni leczenia. Jeżeli po tym czasie zmiany nie wykażą tendencji do cofania się, rokowanie jest poważne. Ropień płuca może być przyczyną groźnego dla życia krwotoku. Przewlekły ropień może się rozsiewać do innych tkanek (np. do ośrodkowego układu nerwowego), może również być przyczyną wtórnej skrobiawicy (czyli odkładania się nieprawidłowych substancji w danym narządzie). Powikłaniem może być powstanie ropniaka opłucnej czy samoistne pęknięcie ropnia.

W przeciągu ostatnich lat znacznie zmniejszyła się liczba nowo powstałych ropni płuca jednak nadal choroba jest poważna, a śmiertelność wynosi 10-20%. Rokowanie pogarsza także obecność niektórych patogennych bakterii. W przypadku występowania gronkowca złocistego i pałeczki ropy błękitnej śmiertelność wśród chorych jest wyższa.

Lekarz Joanna Gładczak

Bibliografia:

  • Chirurgia, J. Fibak.
  • Chirurgia, pod red. W. Noszczyka.

Znajdź najlepszego lekarza