Tętniaki

Mianem tętniaka określamy patologiczne uwypuklenie się ściany naczynia krwionośnego lub serca, zagrażające pęknięciem i krwotokiem, a także zaburzające przepływ krwi. Istnieją różne podziały tętniaków. W zależności od kształtu możemy je podzielić na walcowate, wrzecionowate, workowate, groniaste.

Gdy tętniak ograniczony jest fragmentem uwypuklonej i ścieńczałej ściany naczynia lub serca mówimy o tętniaku prawdziwym. Natomiast, gdy w przeszłości doszło do pęknięcia ściany naczynia, krwotoku, a następnie organizacji skrzepu w obrębie krwiaka lub ogniska krwotocznego, wówczas powstaje połączony z naczyniem tętniak rzekomy, którego ściana zbudowana jest z luźnej tkanki łącznej. Szczególnym rodzajem tętniaka jest tętniak rozwarstwiający, który obecnie częściej określany jest jako krwiak śródścienny. Powstaje wtedy, gdy dochodzi do zaburzenia struktury ściany naczynia i przerwania jej ciągłości. Wówczas krew ze światła naczynia dostaje się w obręb jego ściany pogłębiając z czasem to uszkodzenie.

Tętniak rozwarstwiający aorty

Tętniaki rozwarstwiające dotyczą dużych i średnich tętnic - aorty i jej odgałęzień, bardzo często powstają w obrębie łuku aorty, a następnie mogą ciągnąć się przez śródpiersie i jamę brzuszną aż do miednicy mniejszej, gdzie aorta dzieli się na dwie tętnice biodrowe wspólne. Jeżeli początek tętniaka rozwarstwiającego aorty znajduje się w obrębie łuku aorty przed odejściem tętnicy podobojczykowej lewej wówczas mówimy o tętniaku rozwarstwiającym typu A, jeśli dystalnie od odejścia tej tętnicy - o tętniaku rozwarstwiającym typu B.

Istnieją różne hipotezy, co do powstawania tętniaka rozwarstwiającego aorty. Jedna z nich zakłada uszkodzenie mechaniczne kontaktującego się z przepływającym strumieniem krwi śródbłonka i następnie mechaniczne niszczenie ściany od światła na zewnątrz. Druga z kolei postuluje udział licznych drobnych krwotoków w obrębie ściany naczynia z tętnic zaopatrujących w krew ścianę aorty, a następnie przebicie się uszkodzonego obszaru przez śródbłonek i dalej erozję ściany przez przepływający prąd krwi.

Znaczący udział w powstawaniu tętniaków mają choroby uszkadzające ścianę aorty, np. miażdżyca, zwyrodnienie torbielowate błony środkowej, zespół Marfana, zespół Ehlersa-Danlosa, choroba Chagasa.

Skutkiem tętniaka rozwarstwiającego aorty może być pęknięcie ściany i masywny krwotok do śródpiersia, jamy brzusznej lub przestrzeni zaotrzewnowej, wsteczne przebicie się do osierdzia i jego tamponada, albo powstanie położonego dystalnie przebicia do światła naczynia i wytworzenie naczynia dwukanałowego (jest to zejście najbardziej pomyślne).

Tętniak serca

Znacznym problemem są tętniaki serca, powstające przez uwypuklenie się uszkodzonej przez zawał niedokrwienny, zbliznowaciałej ściany komory. W takich tętniakach dochodzi do retencji krwi i w następstwie spadku rzutu serca oraz powstawania skrzeplin zagrażających zatorami obwodowych naczyń krwionośnych. Rozciągnięta ściana naczynia może być miejscem arytmogennym, przez co może dojść do zaburzeń rytmu serca. Ponadto tętniak taki zagraża pęknięciem i tamponadą osierdzia.

Piotr Jędrzejak
Studenckie Chirurgiczne Koło Naukowe przy Klinice Chirurgii Ogolnej, Onkologicznej i Torakochirurgii CSK MON Warszawa - www.kolochirurgiczne.edu.pl

Bibliografia:

  • Robins: "Patologia".
  • Kruś, Skrzypek-Fakhoury: "Patomorfologia kliniczna".

Znajdź najlepszego lekarza