Przebieg kolonoskopii

Słowo "kolonoskopia" pochodzi od słów colon (łac. jelito grube) oraz skopeo, co po grecku oznacza "patrzę". Jest badaniem jelita grubego i końcowego odcinka jelita cienkiego przy pomocy wprowadzanego przez odbyt endoskopu. Umożliwia ono dokładną ocenę wewnętrznej powierzchni jelit, wykrycie ewentualnej obecności patologicznych zmian (polipów, owrzodzeń, nieprawidłowości naczyniowych), a w wielu przypadkach także ich leczenie. Badanie przeprowadzane jest przez lekarza internistę lub chirurga.

Przygotowanie do kolonoskopii

Lekarz, który kieruje pacjenta na kolonoskopię, bądź też lekarz, który będzie to badanie wykonywał informuje dokładnie, jak należy się do niego przygotować. Zazwyczaj przygotowanie należy rozpocząć 24-48 godzin przed badaniem, stosując w tym czasie dietę płynną. Oprócz tego, w dniu poprzedzającym kolonoskopię, stosuje się doustne leki przeczyszczające. Przestrzeganie zaleceń lekarza dotyczących przygotowania do kolonoskopii jest bardzo ważne, gdyż niewłaściwe oczyszczenie przewodu pokarmowego uniemożliwia dokładną ocenę ścian jelit podczas badania.

Przebieg badania

Bezpośrednio przed kolonoskopią lekarz zadaje pacjentowi pytania dotyczące stanu zdrowia (ewentualnych chorób przewlekłych, przyjmowanych leków, alergii), samopoczucia w dniu badania, sposobu przygotowania do badania itp. Następnie bada pacjenta, ocenia jego parametry życiowe (czynność serca, ciśnienie krwi, liczbę oddechów), które będą również monitorowane w czasie samego badania.

Konieczne jest także założenie wkłucia dożylnego ("wenflonu"), przez który podawane będą leki uspokajające oraz przeciwbólowe. Kolonoskopię rzadko wykonuje się w znieczuleniu ogólnym (pacjent śpi podczas badania). Zazwyczaj stosowana jest tzw. minimalna sedacja, która ma na celu zwiększenie komfortu pacjenta podczas badania.

Pacjent kładzie się na łóżku na lewym boku, z podkurczonymi nogami - w czasie badania może jednak zaistnieć konieczność zmiany pozycji ciała w celu lepszego uwidocznienia jelit. Lekarz ogląda najpierw okolicę odbytu (sprawdza, czy nie ma tam przetok, guzków krwawniczych, ropni), a następnie wykonuje badanie per rectum (badanie palcem przez odbyt).

Kolonoskopia zaczyna się od ostrożnego wprowadzenia endoskopu do odbytu. Endoskop jest rurą o średnicy ok. 1 cm, jego końcówka przed badaniem jest smarowana żelem zwiększającym poślizg. Na końcu endoskopu znajduje się kamera oraz źródło światła. Układami światłowodów obraz wnętrza jelita przekazywany jest do specjalnego komputera, a następnie prezentowany na monitorze. W rurze endoskopu znajdują się kanały umożliwiające wdmuchiwanie powietrza czy wprowadzanie narzędzi (kleszczyków, koszyczków, pętli).

Powietrze, które jest wdmuchiwane do światła jelita, aby uwidocznić jego ściany i umożliwić przesuwanie endoskopu coraz dalej, może powodować uczucie dyskomfortu. Nie należy się także krępować, gdy gaz, bądź płyn wydostaje się w czasie badania przez odbyt, ponieważ jest to częsta sytuacja.

Podczas kolonoskopii lekarz ogląda kolejne odcinki jelita, czyli odbytnicę, esicę oraz okrężnicę, dochodząc do końcowego odcinka jelita krętego. Wyższe piętra przewodu pokarmowego nie są dostępne badaniu. Oprócz samego oglądania ścian jelit lekarz może w czasie zabiegu wykonać procedury takie jak usunięcie polipów, biopsję ściany jelita czy zatamowanie krwawienia.

Pobranie wycinków jelita nie jest bolesne, najczęściej nie jest w ogóle odczuwane przez pacjenta, bądź też czuje on jedynie delikatne "uszczypnięcie".

Po badaniu

Wynik kolonoskopii pacjent otrzymuje na ogół bezpośrednio po badaniu. Jeśli w czasie zabiegu usuwane były polipy bądź pobierane były wycinki ściany jelita, na wynik ich badania pod mikroskopem (badania histopatologicznego) trzeba będzie poczekać. Zwykle czas oczekiwania wynosi 1-2 tygodnie.

Jeśli kolonoskopia wykonywana jest w trybie ambulatoryjnym, należy liczyć się z tym, że po badaniu jeszcze przez kilka godzin będzie trzeba pozostać na obserwacji w szpitalu.

Lekarz Małgorzata Waszkiewicz

Bibliografia:

  • Szczeklik A. (red.): Choroby Wewnętrzne, wyd. Medycyna Praktyczna, 2005,
  • Szczeklik A., Gajewski P.: Choroby Wewnętrzne - kompendium, wyd. Medycyna Praktyczna, 2009.

Znajdź najlepszego lekarza