Tamowanie krwawień za pomocą endoskopu

Masywne krwawienie z przewodu pokarmowego jest stanem bezpośrednio zagrażającym życiu. Endoskopia okazała się rewolucyjną metodą nie tylko diagnostyczną, ale również terapeutyczną. Ze względu na wysoką skuteczność i małą, w porównaniu z operacją chirurgiczną, inwazyjność jest to obecnie najlepszy sposób tamowania krwawień zarówno z dolnego jak i z górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Objawy krwawienia z przewodu pokarmowego

Objawami krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego są najczęściej wymioty z domieszką krwi, wymioty fusowate (treść przypominająca fusy herbaty), ale także czarne, smoliste stolce. W przypadku wystąpienia powyższych symptomów wykonywana jest gastroskopia, która pozwala w ponad 90% przypadków wykryć źródło krwawienia. Podczas gastroskopii wykonuje się także zabiegi lecznicze mające na celu zatrzymanie krwawienia.

Jeśli istnieje podejrzenie, że jego źródłem są żylaki przełyku, gastroskopia jest zwykle wykonywana w trybie pilnym. W pozostałych przypadkach powinna mieć ona miejsce w ciągu 24 godzin od początku objawów.

Krwotok z żylaków przełyku to ciężkie powikłanie nadciśnienia wrotnego, które rozwija się u większości chorych na marskość wątroby. Leczenie endoskopowe żylaków przełyku obejmuje skleroterapię oraz opaskowanie żylaków.

Krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego manifestuje się przede wszystkim obecnością świeżej, czerwonej krwi w stolcu. Objawy rzadko są gwałtowne, krwawienie jest na ogół niewielkie, z czasem doprowadzić może jednak do powstania głębokiej niedokrwistości (anemii). Jego najczęstszą przyczyną są guzki krwawnicze odbytu. Ponadto, spowodowane być może infekcyjnym zapaleniem jelita grubego, nieswoistymi zapaleniami jelit, uchyłkami jelita grubego, obecnością angiodysplazji (rozszerzeń naczyniowych), ale także obecnością polipów bądź raka jelita grubego.

Krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego to najczęściej krwawienie z wrzodu trawiennego dwunastnicy i żołądka. Zwiększająca się częstość tego problemu wynika m.in. z coraz powszechniejszego stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Inne przyczyny krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego to żylaki przełyku, owrzodzenia przełyku czy pęknięcia przełyku, do których dochodzi w następstwie uporczywych wymiotów.

Leczenie krwawienia z przewodu pokarmowego

Skleroterapia, czyli inaczej leczenie obliterujące, polega na wstrzykiwaniu specjalnego środka chemicznego bezpośrednio do żylaków lub pod błonę śluzową w ich okolicy. Prowadzi to do "zatkania" ich światła, a tym samym powstrzymania krwawienia. Zabieg powtarza się najpierw w odstępach kilkudniowych, a następnie kilkutygodniowych. Skleroterapia jest metodą z wyboru w leczeniu gwałtownych krwotoków z żylaków przełyku.

Jeśli gastroskopia wykaże, że przyczyną krwawienia jest wrzód trawienny żołądka bądź dwunastnicy, lekarz podejmuje próbę endoskopowego jego zatrzymania. Możliwości leczenia takiego krwawienia są następujące: ostrzykiwanie krwawiącego miejsca adrenaliną lub innymi lekami, przyżeganie go prądem elektrycznym (tzw. elektrokoagulacja) lub koagulacja laserem. Można także na krwawiące naczynie zakładać gumowe podwiązki czy specjalne klipsy zamykające jego światło.

Opaskowanie żylaków przełyku polega na tym, że na zassany przez endoskop żylak zakładana jest specjalna gumowa opaska (podwiązka). Podwiązanie żylaka powoduje, że nie dochodzi w nim do wytworzenia się zakrzepu, który zamyka jego światło.

Badania endoskopowe, czyli rektoskopia, sigmoidoskopia i kolonoskopia odgrywają kluczową rolę w diagnostyce źródła krwawienia.

Najlepszym spośród wymienionych badań jest kolonoskopia, którą wykonuje się po szybkim przygotowaniu pacjenta podawanymi przez zgłębnik nosowo-żołądkowy lekami przeczyszczającymi. Kolonoskopia daje możliwość zahamowania krwawienia, np. tzw. koagulację beamerem argonowym czy termokoagulację. W leczeniu krwawień z żylaków odbytu stosowane są, podobnie jak w krwawieniach z górnego odcinka przewodu pokarmowego, metody takie jak opaskowanie czy sklerotyzacja.

Lekarz Małgorzata Waszkiewicz

Bibliografia:

  • Szczeklik A. (red.): Choroby Wewnętrzne, wyd. Medycyna Praktyczna, 2005,
  • Szczeklik A., Gajewski P.: Choroby Wewnętrzne - kompendium, wyd. Medycyna Praktyczna, 2009,
  • Sieradzka-Patykiewicz L., Grys I., Nowak A.: Endoskopowe tamowanie krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego pochodzenia nieżylakowego - analiza retrospektywna, Polski Merkuriusz Lekarski, 2009, XXVI.

Znajdź najlepszego lekarza