Rak odbytnicy

Rak odbytnicy stanowi 50% nowotworów jelita grubego i w przeważającej liczbie przypadków jest gruczolakorakiem. Znacznie częściej występuje u mężczyzn niż kobiet i po 50 rż.

Ryzyko rozwoju raka odbytnicy wzrasta pod wpływem działania czynników tj. palenie papierosów, dieta uboga w błonnik, wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa), choroba Leśniowskiego-Crohna, dziedziczna polipowatość rodzinna, przebyty rak jelita grubego, gruczolaki oraz polipy, występowanie raka jelita grubego w rodzinie.

Najczęstszym objawem raka odbytnicy jest krwawienie podczas oddawania stolca pod postacią jasnoczerwonej krwi pokrywającej stolec. Ponadto występują bóle brzucha lub krocza, zaburzenia oddawania stolca, ołówkowate stolce, uczucie niepełnego wypróżnienia, stałe parcie na stolec oraz oddawanie czerwonego śluzu (tzw. czerwona galaretka).

Diagnostyka raka odbytnicy

W diagnostyce raka odbytnicy podstawowym badaniem jest badanie palcem odbytnicy, rektoskopia, kolonoskopia, przezodbytnicza ultrasonografia, wlew doodbytniczy z kontrastem, usg i tomografia komputerowa jamy brzusznej oraz badanie histopatologiczne pobranego wycinka zmiany nowotworowej.

Wczesne rozpoznanie raka zmniejsza ryzyko niepowodzenia leczenia. Dlatego u chorych obciążonych ryzykiem choroby nowotworowej zaleca się wykonywanie badań przesiewowych po 50 rż. Należą do nich badanie na krew utajoną w kale oraz kolonoskopia wykonywane przynajmniej raz w roku.

Leczenie raka odbytnicy

Leczenie chirurgiczne raka odbytnicy polega na resekcji nowotworu łącznie z marginesem bezpieczeństwa prawidłowej tkanki. W przypadku występowania znacznej otyłości u chorego lub braku zgody na wytworzenie stomii zabieg może być utrudniony.

Rodzaj operacji zależy od lokalizacji raka. Guz umiejscowiony w górnej części odbytnicy operuje się przez dostęp brzuszny (tzw. resekcja przednia lub operacja sposobem Dixona) i z zachowaniem ciągłości przewodu pokarmowego. Natomiast przy lokalizacji w jej dolnym odcinku usuwa się całą odbytnicę wraz ze zwieraczami odbytu, a zabieg zaczyna się od strony brzusznej i kończy od strony krocza (tzw. resekcja brzuszno-kroczowa lub operacja Milesa).

W przypadku dobrze rokujących nowotworów odbytnicy istnieje możliwość ich miejscowego wycięcia. Dotyczy do raka rozwijającego się w polipie, raka, który nie przekracza błony mięśniowej odbytnicy, braku występowania przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych.

Dodatkowo zaleca się stosowanie leczenia wspomagającego, czyli radiochemioterapii przedoperacyjnej (terapia neoadiuwantami), która zmniejsza wielkość nacieku nowotworowego oraz pooperacyjnej (terpia adiuwantowa) uzupełniającej leczenie operacyjne.

W zaawansowanym raku odbytnicy należy rozważyć paliatywne leczenie chirurgiczne w celu poprawy jakości życia. W rezultacie wytwarza się przetokę kałową (sztuczny odbyt) na okrężnicy lub za pomocą specjalnego lasera udrażnia zwężony przez nowotwór odcinek odbytnicy z założeniem protezy utrwalającej.

Wyniki leczenia zależą przede wszystkim od stopnia zaawansowania w momencie wykrycia raka i są pomyślniejsze, jeżeli nie stwierdzono zajęcia okolicznych węzłów chłonnych.

Dorota Kozera

Bibliografia:

  • W. Noszczyk: Chirurgia, Tom 2.
  • J. Fibiak: Chirurgia.

Znajdź najlepszego lekarza

Dodatkowe informacje