Rak okrężnicy

Rak okrężnicy jest najczęstszym nowotworem jelita grubego. Jego umiejscowienie może obejmować wstępnicę, poprzecznicę, zstępnicę oraz esicę. W większości przypadków rak okrężnicy występuje pojedynczo i zwykle zamyka światło jelita, ponieważ wywodzi się przede wszystkim z gruczolaka. Mężczyźni chorują znacznie częściej na raka okrężnicy niż kobiety. Szczyt zachorowania przypada na 60-70 rż.

Ryzyko rozwoju raka okrężnicy wzrasta pod wpływem działania czynników tj. palenie papierosów, dieta uboga w błonnik, wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa), choroba Leśniowskiego-Crohna, dziedziczna polipowatość rodzinna, przebyty rak jelita grubego, gruczolaki oraz polipy, występowanie raka jelita grubego w rodzinie.

Objawy nowotworu zależą od jego lokalizacji i zaawansowania. Pierwszymi objawami są zwykle zaburzenia w charakterze wypróżnień oraz pojawienie się krwi w stolcu. W późniejszym okresie dołączają się niedokrwistość, spadek masy ciała, bóle brzucha, ołówkowate stolce.

Diagnostyka raka okrężnicy

W diagnostyce raka okrężnicy przeprowadza się kolonoskopię z pobraniem wycinka do badania histopatologicznego, wlew cieniujący do jelita grubego z podwójnym kontrastem (baryt i powietrze), usg i tomografię komputerową jamy brzusznej, badanie rentgenowskie klatki piersiowej oraz badanie na krew utajoną w kale.

Wczesne rozpoznanie raka zmniejsza ryzyko niepowodzenia leczenia. Dlatego u chorych obciążonych ryzykiem choroby nowotworowej zaleca się wykonywanie badań przesiewowych po 50 rż. Należą do nich badanie na krew utajoną w kale oraz kolonoskopia wykonywane przynajmniej raz w roku.

Leczenie raka okrężnicy

Leczenie chirurgiczne raka okrężnicy polega na usunięciu odcinka okrężnicy, w którym znajduje się nowotwór wraz z przyległą krezką, węzłami chłonnymi i naczyniami krwionośnymi. Jeśli doszło do nacieczenia macicy, odcinka jelita cienkiego lub pęcherza moczowego przez nowotwór, to należy te narządy usunąć.

Chory do operacji musi być odpowiednio przygotowany. Ważne jest, aby jelito było dobrze oczyszczone. W przypadku, kiedy występuje ostra niedrożność jelita operację wykonuje się dwuetapowo. Najpierw wyłania się sztuczny odbyt w odcinku jelita poprzedzającym guz (najczęściej kątnica). Następnie po około 2 tygodniach usuwa się całkowicie jelito wraz z guzem oraz wykonuje zespolenie jelitowe z zamknięciem przetoki kałowej.

Kiedy guz umiejscowiony jest po prawej stronie okrężnicy wykonuje się hemikolektomię prawostronną, czyli usunięcie jelita wraz z guzem a następnie zespolenie jelita krętego z poprzecznicą.

Przy występowaniu niedrożności spowodowanej guzem zlokalizowanym po lewej stronie okrężnicy dokonuje się operacji sposobem Hartmanna. Polega ona na usunięciu odcinka jelita, w którym znajduje się guz bez wykonania zespolenia, ale z wyłonieniem sztucznego odbytu, natomiast ciągłość przewodu pokarmowego przywraca się następną operacją.

U chorych w zaawansowanym stadium choroby dokonuje się oszczędnego wycięcia jelita. W przypadkach, gdy resekcja jest zabiegiem ryzykownym wykonuje się zespolenie omijające w celu przywrócenia drożności jelita grubego lub wyłonienie pętli jelita (sztuczny odbyt).

W leczeniu wspomagającym raka okrężnicy stosuje się chemio- i immunoterapię (5-fluorouracyl i lewamizol). Natomiast radioterapia ze względu na dużą liczbę powikłań stosowana jest wyjątkowo.

Wyniki leczenia raka okrężnicy zależą od stopnia zaawansowania choroby nowotworowej. Łącznie we wszystkich stopniach zaawansowania uzyskuje się prawie 45% wyleczeń pięcioletnich.

Należy pamiętać o stałym monitorowaniu jelita grubego po operacji. Podstawowym badaniem jest oznaczanie stężenia płodowego antygenu rakowego (CEA), które wykonuje się przez 2 lata co 3 miesiące, a następnie co 6 miesięcy przez kolejne 3 lata. Podwyższony poziom CEA może świadczyć np. o obecności wznowy lub przerzutów do wątroby. Dodatkowo przeprowadza się badanie kolonoskopowe z biopsją z miejsca zespolenia lub usunięciem powstałych polipów w okresie pooperacyjnym, badanie rentgenowskie klatki piersiowej, usg jamy brzusznej lub tomografię komputerową.

Dorota Kozera

Bibliografia:

  • W. Noszczyk: Chirurgia, Tom 2.
  • J. Fibiak: Chirurgia.
  • V. Kumar, R. S. Cotran, S. L. Robbins: Patologia Robbins, pod. red. W. T. Olszewskiego.

Znajdź najlepszego lekarza

Dodatkowe informacje