Stomia

Stomia z języka greckiego oznacza „otwór”. Najczęściej stomią określamy przetokę jelitową zwaną również „sztucznym odbytem”. W chirurgii wykonuje się ją w obrębie jelita grubego, szczególnie okrężnicy oraz jelita cienkiego.

Najprościej stomie można podzielić na stomie czasowe, czyli odwracalne oraz ostateczne. Wskazaniem do zastosowania stomii czasowej jest perforacja jelita grubego, wygojenie zapalenia otrzewnej lub zespolenia jelitowego czy też przetoki w zespoleniu, leczenie ostrej niedrożności jelita (np. we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego) oraz przygotowanie jelita do zespolenia. Natomiast stomie nieodwracalne wykonuje się, gdy istnieje konieczność usunięcia zwieraczy odbytu bądź w przypadku nieoperacyjnego nowotworu odbytnicy.

Typowym miejscem wyprowadzenia przetok jest okolica poniżej pępka (nieco na prawo lub lewo od linii pośrodkowej ciała) lub powyżej pępka i po stronie prawej. Po wyprowadzeniu pętli jelita przed powłoki brzuszne zszywa się jej błonę śluzową ze skórą, a szczelinę, która powstała pomiędzy boczną ścianą brzucha a pętlą zamyka szwami.

U chorych, u których stomia czasowa wykonana była z innego powodu niż nowotwór możliwe jest jej zamknięcie po ok. 2-3 miesiącach. Natomiast w przypadku resekcji jelita z powodu choroby nowotworowej po około 18 miesiącach.

Czasami zdarza się niewielkie wypadnięcie sztucznego odbytu, które może prowadzić do powikłań w postaci uwięźnięcia wypadniętej pętli. Konieczna jest wówczas naprawa poprzez ponowne otwarcie jamy brzusznej.

Wyróżnia się kolostomię, czyli przetokę powstałą przez wyłonienie odcinka jelita grubego oraz ileostomię, utworzoną z odcinka jelita cienkiego.

Stomie innych narządów

Gastrostomia

Gastrostomia, czyli przetoka żołądkowa zakładana jest w przypadku niedrożności górnego odcinka przewodu pokarmowego (np. przełyku). Jest to tzw. przetoka odżywcza, która może być założona czasowo lub na stałe. Do wytworzenia gastrostomii stosuje się specjalny dren w celu podawania substancji odżywczych.

Wyróżniamy przetokę Kadera, w której nacina się żołądek i umieszcza dren zabezpieczony specjalnym szwem kapciuchowym. Ściana żołądka zostaje podszyta do ściany jamy brzusznej, a dren wyprowadza się poprzez wykonany w powłokach brzusznych otwór.

Innym rodzajem jest przetoka Witzela, w której ponad sondą odżywczą umieszczoną w żołądku z przedniej ściany żołądka wytwarza się kanał, w którym biegnie dren żołądkowy. Kanał zabezpiecza powłoki brzuszne przed ich zanieczyszczeniem wydzieliną żołądkową.

W ostatnich latach gastrostomie wykonywane są metodami laparoskopowymi.

Urostomia

Urostomia, czyli przetoka wytwarzana między układem moczowym a skórą, dzięki której możliwy jest odpływ moczu z dróg moczowych (nerki, moczowodu, pęcherza moczowego). Wskazaniem do wykonania urostomii jest utrudniony odpływ moczu z nerki (np. kamica nerkowa), nowotwór układu moczowego oraz wady wrodzone pęcherza i dróg moczowych.

Stomie tj. kolostomia, ileostomia czy urostomia trzeba stale zaopatrywać w specjalny sprzęt stomijny, czyli naklejane na skórze wokół stomii (na brzuchu) plastikowe woreczki, do których spływa kał lub mocz.

Dorota Kozera

    Bibliografia:

  • W. Noszczyk: Chirurgia, Tom 2.
  • H.G. Grewe, K. Kremer: Chirurgia operacyjna, Tom2.

Znajdź najlepszego lekarza