Historia laparoskopii

Współczesna laparoskopia to połączenie nowoczesnej techniki z prawie dwoma wiekami doświadczeń i prób klinicznych. Jej pomysłodawcą był Philip Bozzini, który w 1806 roku zbudował pierwszy endoskop - układ optyczny pozwalający zajrzeć do wnętrza ludzkiego ciała. Wynalazek został jednak odrzucony przez konserwatywne środowisko naukowe wiedeńskiego uniwersytetu, a jego konstruktor - ukarany za "niezdrową ciekawość". Tak więc Bozzini nigdy nie ośmielił się wypróbować swojego endoskopu na człowieku.

Philip Bozzini
Philip Bozzini (1773-1809) - pomysłodawca laparoskopii.

Uczynił to dopiero w pół wieku później Antoine Jean Desormeaux - francuski chirurg uznawany za ojca laparoskopii. Kolejne lata to okres przełomowych odkryć w nauce i technice, a w laparoskopii - stopniowe doskonalenie narzędzi. I tak w 1876 Maximilian Nitze po raz pierwszy zastosował wynalazek Edisona - żarówkę, do oświetlenia pola operacyjnego (do tej pory za źródło światła służył płomień świecy).

Pierwsze próby czyniono już na początku naszego wieku - w 1901 Kelling wykonał pierwszą udaną laparoskopię u psa. Z braku lepszego sprzętu (nikt wtedy nawet nie śnił o kamerach video, monitorach, czy światłowodach) posłużył się cystoskopem, czyli przyrządem do wziernikowania pęcherza moczowego.

Pierwszych prób na ludziach już w 10 lat później podjął się Jacobeus. Początkowo były to jedynie zabiegi diagnostyczne - oglądanie jamy brzusznej od środka było pomocne w rozpoznawaniu gruźlicy jelit i chorób wątroby.

Jeden z pierwszych laparoskopów.
Jeden z pierwszych laparoskopów.
Źródło: Kronika medycyny; praca zbiorowa, str. 315

W 1918 O. Goetze opracował "bezpieczną" igłę do wykonywania odmy otrzewnowej (czyli napełniania jamy brzusznej gazem), która po modyfikacjach (typ igły punkcyjnej zabezpieczającej przed nakłuciem trzewi) dokonanych w 20 lat później przez J. Veressa, jest używana do dzisiaj. Dzięki odmie chirurdzy uzyskali większe pole operacyjne i lepszą widoczność, gaz umożliwił też bezpieczne wprowadzanie narzędzi operacyjnych, bez ryzyka uszkodzenia jelit. Znaczącym osiągnięciem stało się wynalezienie przez Hopkinsa łańcucha soczewek. Kolejnym dużym przełomem było skonstruowanie w 1960 r. automatycznego insufflatora (urządzenia utrzymującego stałe ciśnienie gazu w jamie brzusznej).

Dalsze osiągnięcia zminiaturyzowanej elektroniki umożliwiły transmisję obrazu jamy brzusznej przez mikrokamery na ekran monitora telewizyjnego. Od tego czasu wgląd w pole operacyjne ma nie tylko operator, ale również jego asysta - możliwe stało się więc wykonywanie operacji, które wymagają zaangażowania więcej niż jednej pary rąk. Za początek rozwoju videochirurgii uważa się rok 1985, w którym amerykańska firma Circon wypuściła na rynek kamerę telewizyjną sprzężoną z laparoskopem, co umożliwiło transmisję obrazu na ekran monitora telewizyjnego i przyczyniło się do gwałtownego rozwoju tej techniki chirurgicznej.

Za autora pierwszej cholecystektomii laparoskopowej uważa się Mouret'a, ginekologa z Lyonu, który wykonał ten zabieg w 1987 roku (w Polsce zabieg ten wykonano po raz pierwszy cztery lata później). Pierwsze doniesienie na ten temat przedstawił w roku 1989 i po kilku latach zwykłej "nieufności" do nowej metody rozpoczął się szybki rozwój laparoskopii. W 1992 roku w USA liczba laparoskopowych cholecystektomii zbiegła się z liczbą zabiegów tradycyjnych, by je następnie prawie całkowicie wyprzeć. W naszym kraju odsetek zabiegów laparoskopowych jest niższy niż w Stanach Zjednoczonych, ale i tak obecnie liczba cholecystektomii laparoskopowych przewyższa ilość operacji klasycznych.

Współczesna laparoskopia
Współczesna laparoskopia.
Źródło: Laparoscopic Hernia Surgery an operative guide; K. A. Leblanc, str. 113

W ciągu ostatnich kilkunastu lat nastąpił wyjątkowo dynamiczny rozwój tej techniki - ocenia się, że dziś można wykonać metodą laparoskopową już ponad 70% wszystkich operacji w chirurgii ogólnej i ginekologii (w praktyce jednak, zastosowanie laparoskopii ogranicza się do zaledwie kilku zabiegów). Niektórzy dopatrują się w laparoskopii metody, która w przyszłości całkowicie zastąpi stosowane dotychczas techniki operacyjne, rezerwując je jedynie do bardzo trudnych lub powikłanych przypadków.

Współczesna aparatura do laparoskopii
Współczesna aparatura do laparoskopii w zestawie.

Znajdź najlepszego lekarza