Dyskopatia

To co jest powszechnie nazywane dyskiem, specjaliści znają jako krążek międzykręgowy. W końcowych odcinkach kręgosłupa, czyli krzyżowym i guzicznym, kręgi są ze sobą zrośnięte. Natomiast w wyższych partiach kręgosłupa pomiędzy kostnymi trzonami kręgów umieszczone są właśnie krążki międzykręgowe.

Budowa dysku

Popularny dysk składa się z dwóch zasadniczych części: jądra miażdżystego i otaczającego go pierścienia włóknistego. Jądro miażdżyste jest galaretowatą tkanką o kulistym kształcie. Jest ono w zasadzie nieściśliwe i w niewielkim stopniu się odkształca. Jego konsystencja pozwala na wykonywanie ruchów w stawie utworzonym przez dwa sąsiadujące kręgi. Jądro miażdżyste jest otoczone przez okrężne warstwy chrząstki, która łączy powierzchnie trzonów kręgów. Taka budowa nie krępuje ruchów obrotowych, a jednocześnie mocno wiąże kręgi ze sobą.

U dorosłych krążki międzykręgowe są odżywiane przez dyfuzję z przyległych naczyń krwionośnych, ponieważ nie dochodzą do nich bezpośrednio naczynia.

Przy nagłym wzroście obciążenia może dojść do "wyciśnięcia" jądra miażdżystego i przerwania przez nie pierścienia włóknistego. Jądro wychodzące poza krążek może uciskać korzenie nerwów rdzeniowych lub sam rdzeń kręgowy, co sprawia nagły, silny ból.

Wypadnięcie krążka szyjnego

Zdarza się ono rzadko i najczęściej dotyka młodych ludzi. Do urazu dochodzi najczęściej podczas wypadku, dźwignięcia czegoś ciężkiego lub dokonania nagłego obrotu szyi. Najczęściej w wyniku wypadnięcia krążka na tej wysokości dochodzi do ucisku korzeni nerwów rdzeniowych, ponieważ wypchnięte jądro miażdżyste podąża bocznie. Korzenie nerwów rdzeniowych są połączone właśnie z boczną stroną rdzenia kręgowego. Wypadnięcie dotyczy w większości wypadków dolnego fragmentu odcinka szyjnego (najczęściej krążka między 5. i 6. lub 6. i 7. kręgiem). Wynika to z faktu, że ruchomość kręgosłupa szyjnego jest największa właśnie w tym miejscu.

Objawy dyskopatii krążka szyjnego

Dyskopatia w tym odcinku przejawia się bólem, zesztywnieniem szyi po stronie, na którą uciska jądro miażdżyste oraz nietypowymi doznaniami czuciowymi promieniującymi do ręki. W cięższych przypadkach dochodzi również do zaburzenia ruchomości ręki. Jeśli krążek wypadnie pośrodkowo, co zdarza się rzadziej, dolegliwości będą obustronne.

Leczenie dyskopatii krążka szyjnego

Początkowo leczenie dyskopatii w tym odcinku polega na podawaniu leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i rozluźniających mięśnie, a także na usztywnieniu odcinka szyjnego. Jeśli po sześciu tygodniach takiego postępowania dolegliwości nie ustępują lub obserwuje się stopniowe nasilanie się objawów neurologicznych, konieczna jest interwencja neurochirurga. Polega ona na usunięciu całego krążka lub jego części i zniesieniu ucisku na nerwy.

Operację przeprowadza się z dostępu tylnego lub przedniego (w okolicy szyi). Po odsunięciu tkanek miękkich (skóry, mięśni) wycina się okienko w więzadłach kręgosłupa i dokonuje zabiegu na krążku międzykręgowym. Po usunięciu przemieszczonej tkanki można operację zakończyć lub zespolić ze sobą chirurgicznie kręgi, spomiędzy których usunięto krążek. W pierwszym przypadku zaleca się noszenie kołnierza ortopedycznego na szyi przez 2-4 tygodnie po zabiegu, w przypadku zespalania kręgów - co najmniej 6 tygodni. Taki zabieg przynosi dobre efekty u większości pacjentów.

Wypadnięcie krążka piersiowego

Odcinek piersiowy kręgosłupa w bardzo niewielu przypadkach jest narażony na dyskopatię ze względu na dość małe obciążenie, któremu ulega oraz niewielką ruchomość. Dyskopatia w tej lokalizacji dotyka najczęściej osób po czterdziestym roku życia i obejmuje końcowy odcinek kręgosłupa piersiowego.

Objawy dyskopatii krążka piersiowego

Przejawia się ona opasującymi zaburzeniami czucia o charakterze mrowienia, drętwienia lub pieczenia. Ze względu na najczęściej zdarzającą się lokalizację wypadnięcia krążka piersiowego, charakterystyczne jest doświadczanie tych dolegliwości na wysokości poniżej pępka (nerwy zaopatrujące tą okolicę najczęściej ulegają uciskowi). Z powodu takiej lokalizacji dyskopatia odcinka piersiowego bywa mylona z chorobą trzustki, kamicą pęcherzyka żółciowego czy chorobą wieńcową.

Leczenie dyskopatii krążka piersiowego

Jeśli objawy nie ustępują po podaniu tabletek przeciwbólowych, również w tym wypadku rozważa się leczenie chirurgiczne. Także istnieje kilka możliwych dojść operacyjnych i zabieg przeprowadza się albo od strony tylno-bocznej, albo od przodu przez klatkę piersiową. W obu przypadkach dochodzi do usunięcia części żebra połączonej bocznie z kręgiem. Następnie nawierca się trzon kręgu, by usunąć uszkodzony krążek międzykręgowy lub jego fragment.

Wypadnięcie krążka lędźwiowego

Popularna dyskopatia najczęściej dotyczy właśnie tego odcinka. Wypadnięcie najczęściej następuje pomiędzy dwoma ostatnimi kręgami odcinka lędźwiowego (4. i 5.) lub pomiędzy piątym kręgiem lędźwiowym a pierwszym krzyżowym. Jądro miażdżyste najczęściej podąża do tyłu i boku, ale może się również zdarzyć jego wypchnięcie centralnie do tyłu. Jego wypadnięcie jest najczęściej następstwem wypadku lub nagłego dźwignięcia.

Objawy dyskopatii krążka lędźwiowego

Przemieszczenie w obrębie krążka międzykręgowego powoduje dolegliwości bólowe, a także zaburza wzajemne ustawienie kręgów, co skutkuje w nadmiernej eksploatacji powierzchni stawowych i ich stopniowym niszczeniu.

Wypadnięcie krążka lędźwiowego do tyłu i boku objawia się dotkliwym bólem w lędźwiach, który nasila się przy poruszaniu i rozciąga się w dół całej nogi po stronie uszkodzenia. Pojawiają się także zaburzenia czucia w postaci drętwienia lub wrażenia wbijania szpilek na obszarze unerwianym przez uciskane korzenie. Z powodu bólu dochodzi również do odruchowego skurczu mięśni i ograniczenia ruchów kręgosłupa. Może się to uwidaczniać w postaci skoliozy tego odcinka. Trudność sprawia unoszenie wyprostowanej w kolanie kończyny w pozycji leżącej oraz zginanie i prostowanie stopy w stawie skokowym.

Jeśli krążek wypada pośrodkowo, dochodzi do ucisku końcowych nerwów rdzenia kręgowego, nazywanych zbiorczo ogonem końskim. Ogon koński unerwia czuciowo dolną część pleców i uda oraz ruchowo zwieracze pęcherza moczowego i odbytu. Nietrudno się zatem domyślić, że w wyniku upośledzenia funkcji tych nerwów pojawią się bóle obu nóg rozprzestrzeniające się z pleców na tylną powierzchnię ud oraz zaburzenia czucia na tym samym obszarze. Charakterystyczne jest także znieczulenie w okolicy krzyżowej (tzw. znieczulenie siodłowe). Dodatkowymi konsekwencjami jest zatrzymanie moczu oraz upośledzenie odczuwania parcia na stolec lub zaparcia. Stan taki wymaga pilnej interwencji chirurgicznej.

Leczenie dyskopatii krążka lędźwiowego

Leczenie zachowawcze wypadnięcia krążka międzykręgowego lędźwiowego polega na zaleceniu powstrzymania się od dźwigania ciężarów oraz nakaz leżenia na twardym podłożu. Podaje się również leki przeciwbólowe. Jeśli jednak ból nie ustępuje lub dolegliwości wykazują tendencję do nawrotów pozostaje interwencja chirurgiczna.

Uszkodzony dysk usuwa się stosując nacięcie od tyłu. Pacjent może być operowany w znieczuleniu ogólnym lub być przytomny podczas stosowania znieczulenia nadtwardówkowego (substancję znieczulającą podaje się wówczas nad oponę twardą pokrywającą rdzeń kręgowy). Po zabiegu podaje się leki przeciwbólowe, zaleca unikanie schylania się i dźwigania. Nie wymaga się usztywnienia tego odcinka kręgosłupa. Zakaz dźwigania obowiązuje pacjenta już na stałe. Po tego typu zabiegach uzyskuje się wysoki, bo 80-procentowy odsetek powodzeń, szczególnie u pacjentów, którzy mieli jednoznaczne wskazania do operacji.

Lekarz Agata Leśnicka

Bibliografia:

  • Grossman R. G., Loftus C. M. (1998), "Principles of Neurosurgery", Philadelphia: Lippincot-Raven.
  • Lindsay K. W., Bone I. (2006), "Neurologia i neurochirurgia", Wrocław: Elsevier Urban& Partner.
  • Sokołowska-Pituchowa J. (2003), "Anatomia człowieka", Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.

Znajdź najlepszego lekarza